AmCham: Hợp tác kinh tế Việt - Mỹ hướng tới những giá trị cao hơn

Các đại biểu tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Hoa Kỳ năm 2026. Ảnh: AmCham Việt Nam

Thưa ông, sau những thành tựu toàn diện đạt được trong ba thập kỷ qua, ông đánh giá thế nào về sự chuyển dịch trong quan hệ đối tác kinh tế giữa Việt Nam và Hoa Kỳ khi hai nước bước vào giai đoạn phát triển mới?

Chúng ta đang chứng kiến những chuyển dịch rất thực chất trong bản chất của quan hệ thương mại song phương. Việt Nam đang tiến những bước vững chắc lên phân khúc cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu với các dòng sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Đồng thời, nhiều lĩnh vực chiến lược trước đây chưa mở cửa nay đang từng bước được khơi thông.

Chúng tôi kỳ vọng và tin tưởng rằng lĩnh vực điện lực, năng lượng xanh và công nghệ sẽ là những trụ cột hợp tác tiếp theo. Đơn cử, trong bối cảnh Đạo luật CHIPS của Hoa Kỳ, phía Mỹ đang hướng tới việc xây dựng một chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu vững mạnh, và chúng tôi đánh giá cao quá trình hợp tác chặt chẽ với Việt Nam thông qua chuyển giao công nghệ, trao đổi chuyên môn và phát triển năng lực. Bên cạnh đó, kinh tế số và y tế cũng là những dư địa lớn, nhất là khi ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh cải cách để nâng cao tính dự báo của chính sách.

Để khơi thông các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ kỳ vọng thế nào về sự đổi mới trong tư duy xây dựng và thực thi pháp luật của Việt Nam, thưa ông?

Tinh thần xuyên suốt của tiến trình đổi mới - điều mà chúng ta đã thảo luận lâu nay - là hệ thống pháp luật phải mang tính kiến tạo thay vì hạn chế. Doanh nghiệp và thị trường luôn cần sự ổn định và tính dự báo cao, nhưng trên hết là hành lang hướng dẫn rõ ràng về cách thức thực thi.

Lấy ví dụ rất cụ thể: khi Bộ Công Thương ban hành quy định liên quan đến việc sản xuất hóa chất kèm theo các tiêu chuẩn môi trường khắt khe, phản ứng thông thường ở vế đầu tiên chỉ là “bạn không được làm theo cách này”. Nhưng câu chuyện phải được viết trọn vẹn ở vế thứ hai: bạn không được làm theo cách đó, nhưng đây là cách bạn có thể làm, và đây là cách chúng tôi có thể hỗ trợ bạn thực hiện. Đó mới là mô hình cùng thắng (win-win).

Một điểm mấu chốt khác là chúng ta cần tránh những cách tiếp cận mang tính “đánh đổi giả tạo”. Chẳng hạn, trong vấn đề kinh tế số và quản lý dữ liệu, vốn là một chủ đề trọng tâm hiện nay, đôi khi chúng ta đang đặt an ninh quốc gia và sự tự do lưu thông dữ liệu ở hai đầu chiến tuyến.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy có thể thiết lập các phương thức kiểm soát an ninh hiệu quả nhưng vẫn bảo đảm dòng chảy dữ liệu được thông suốt. Các nhà hoạch định chính sách của cả hai bên cần lưu ý điều này để tìm ra các giải pháp hài hòa lợi ích, tạo động lực cho sự phát triển công nghệ và kinh tế số.

Ông Mark Gillin, Chủ tịch Ban Lãnh đạo Quốc gia của Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam phát biểu tại hội nghị. Ảnh: AmCham Việt Nam

Đâu là những trọng tâm phối hợp giữa cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ và Chính phủ Việt Nam để tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thưa ông?

Thực tế cho thấy Chính phủ Việt Nam đã nắm bắt rất rõ yêu cầu này. Nếu theo dõi các định hướng lớn và những nghị quyết gần đây, từ khóa được nhấn mạnh nhiều nhất là hiệu quả, và xây dựng khung khổ pháp lý mang tính kiến tạo.

Tuy nhiên, chuyển từ chủ trương sang khâu thực thi luôn là thách thức lớn nhất. Chúng ta không thể xem nhẹ những biến động lớn trong môi trường pháp lý thời gian qua, khi quy mô nhân sự trong bộ máy hành chính được tinh gọn lại nhưng khối lượng quy định mới lại gia tăng. Đội ngũ nhân sự phải đảm nhận các vị trí công việc mới, thích ứng với các quy định mới và những thay đổi tại các địa phương.

Chính vì vậy, tiến trình cải cách cần có sự phối hợp chặt chẽ, tham vấn kỹ lưỡng với cộng đồng doanh nghiệp - những đối tượng trực tiếp tuân thủ chính sách. Các chính sách mới cần có độ trễ hợp lý và sự hoạch định thực tế để hệ thống có thời gian hấp thụ, tránh tạo ra những áp lực quá tải không cần thiết.

Một vấn đề được quan tâm là làm thế nào để thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn Hoa Kỳ, nâng cao nội lực kinh tế?

Nền tảng cốt lõi bắt đầu từ bí quyết công nghệ (know-how) và tri thức kỹ thuật, được tích lũy từ các doanh nghiệp nhà nước, các tập đoàn FDI và lực lượng lao động trực tiếp trong các nhà máy.

Song song với yếu tố kỹ thuật, khi các doanh nghiệp mới và doanh nghiệp nhỏ thiếu nguồn vốn ban đầu, chúng ta cần phát triển đồng bộ thị trường vốn và hệ thống tài chính để khơi thông dòng tiền. Do đó, cần có hệ thống pháp luật và các công cụ tài chính hỗ trợ, đồng thời giúp các doanh nghiệp hiểu rõ về vốn cổ phần và cách thức hoạt động của thị trường vốn cổ phần.

Quá trình tiến hóa này đang diễn ra từng bước và đặt nền tảng vững chắc cho sự hội nhập sâu rộng hơn của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Xin trân trọng cảm ơn ông!