Chăm sóc an toàn cho người bệnh không lây nhiễm

Chăm sóc các bệnh không lây nhiễm là một trong những ưu tiên của hệ thống y tế. Ảnh: Đ. KHOA

Ngày An toàn Người bệnh Thế giới được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tổ chức thường niên vào ngày 17/9. Đây là ngày y tế công cộng toàn cầu chính thức của WHO, được thành lập năm 2019 thông qua Nghị quyết WHA72.6 của Đại hội đồng Y tế Thế giới về “Hành động toàn cầu về an toàn người bệnh”.

Năm 2026, WHO lựa chọn chủ đề “Khám chữa bệnh an toàn cho các bệnh không lây nhiễm”, với khẩu hiệu “Chăm sóc sức khỏe an toàn trọn đời!” (Safe care for life!). Chủ đề này hướng sự quan tâm tới nhóm người mắc các bệnh không lây nhiễm (NCD) - những bệnh thường đòi hỏi quá trình quản lý và chăm sóc kéo dài.

Theo tài liệu của WHO, bệnh không lây nhiễm ảnh hưởng đến hàng tỷ người trên toàn thế giới và gây ra khoảng 43 triệu ca tử vong mỗi năm, phần lớn xảy ra tại các nước có thu nhập thấp và trung bình. Những bệnh này bao gồm các bệnh mạn tính như tim mạch, ung thư, tiểu đường và bệnh hô hấp mạn tính; người bệnh có thể cần được chăm sóc liên tục trong thời gian dài.

Do phải thường xuyên tiếp xúc với hệ thống y tế, người mắc bệnh không lây nhiễm có nguy cơ cao hơn đối với những tổn hại có thể phòng ngừa được trong quá trình chăm sóc. Các nguy cơ có thể xuất phát từ việc chậm trễ trong chẩn đoán, sai sót trong sử dụng thuốc, nhiễm trùng liên quan đến chăm sóc y tế hoặc sử dụng thiết bị y tế không an toàn.

Tính chất lâu dài của bệnh, việc quản lý bệnh phức tạp và tình trạng người bệnh có thể mắc nhiều bệnh mạn tính cùng lúc cũng làm gia tăng nguy cơ. Bên cạnh đó, những hạn chế trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc, sự phân mảnh và phối hợp chưa tốt giữa các dịch vụ y tế cũng có thể làm phát sinh thêm rủi ro. Các yếu tố như nghèo đói, hạn chế về hiểu biết sức khỏe, kỳ thị, phân biệt đối xử và tiếp xúc với môi trường độc hại càng làm tăng khả năng xảy ra tổn hại.

Theo WHO, do bệnh không lây nhiễm đòi hỏi quản lý lâu dài, chăm sóc an toàn cần được bảo đảm trong toàn bộ quá trình, từ phòng ngừa, sàng lọc, chẩn đoán, điều trị, bao gồm cả tự chăm sóc, đến phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ. Đây cũng là những nội dung nằm trong hệ thống y tế định hướng chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Ngày An toàn Người bệnh Thế giới 2026 đặt ra mục tiêu nâng cao nhận thức về những thách thức đối với an toàn người bệnh liên quan đến bệnh không lây nhiễm; đồng thời thúc đẩy sự tham gia thực chất của người sống chung với bệnh không lây nhiễm và cộng đồng trong việc nhận diện rủi ro, cùng xây dựng giải pháp với nhân viên y tế, lãnh đạo các tổ chức và nhà hoạch định chính sách.

WHO cũng khuyến khích các bên liên quan tích hợp nguyên tắc an toàn người bệnh vào pháp luật, chính sách, chiến lược và các chương trình về bệnh không lây nhiễm, đồng thời tăng cường các hệ thống y tế định hướng chăm sóc sức khỏe ban đầu. Cùng với đó là hỗ trợ nhân viên y tế nâng cao các biện pháp bảo đảm an toàn, trong đó có chẩn đoán an toàn hơn, sử dụng thuốc an toàn và tăng cường sự tham gia có ý nghĩa của người bệnh.