Việc các trường đại học đa ngành tham gia đào tạo bác sĩ trong những năm gần đây đã làm dấy lên nhiều băn khoăn trong xã hội. Lo ngại không chỉ xuất phát từ sự chênh lệch điểm chuẩn đầu vào giữa các cơ sở đào tạo, mà sâu xa hơn là câu hỏi về việc bảo đảm chất lượng bác sĩ tương lai trong bối cảnh ngành y gắn trực tiếp với sức khỏe, thậm chí tính mạng người dân.
Ngành y khoa (bác sĩ đa khoa) hiện được nhiều trường đại học tư thục đào tạo, trong đó có không ít trường đa ngành.
Trong bối cảnh nhiều cơ sở đào tạo y khoa được mở rộng, chủ trương siết chặt đào tạo ngành Y đang thu hút sự quan tâm của dư luận. Từ góc nhìn của nhà quản lý, giảng viên đến sinh viên và phụ huynh, yêu cầu nâng cao chất lượng nhân lực y tế được nhìn nhận là cần thiết, song cũng đặt ra bài toán về lộ trình và sự cân đối.
Siết điều kiện đào tạo ngành y, luật có thể giúp kiểm soát đầu vào, nhưng chưa đủ bảo đảm chất lượng đào tạo lâu dài nếu thiếu cơ chế giám sát.
Định hướng chuẩn hóa đào tạo bác sĩ, từ quy định về cơ sở đào tạo đến yêu cầu thực hành lâm sàng, đang nhận được sự đồng thuận của cơ quan lập pháp và giới chuyên môn. Những điều chỉnh này nhằm hướng đến mục tiêu bảo đảm an toàn người bệnh, nâng cao chất lượng đội ngũ thầy thuốc và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Vấn đề quản lý chặt chẽ chất lượng đào tạo nhân lực y tế không chỉ là nội dung được thảo luận tại kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XV mà còn thu hút sự quan tâm đặc biệt của xã hội, khi gần đây nhiều trường đại học ồ ạt mở ngành khoa học sức khỏe.
Chính phủ sẽ siết điều kiện mở ngành đối với các lĩnh vực đặc thù là y khoa và luật. Những cơ sở không đáp ứng tiêu chí về đội ngũ giảng viên, năng lực chuyên môn và cơ sở thực hành sẽ không được đào tạo 2 ngành này. Thông tin này được đưa ra tại phiên thảo luận của Quốc hội cuối tuần trước đã nhận được sự quan tâm của dư luận.
Sự 'nở rộ' của các cơ sở đào tạo đại học liên quan đến y và luật đang đặt ra yêu cầu phải xem xét lại toàn bộ quy trình đào tạo, từ tuyển sinh đến chuẩn đầu ra nhằm bảo đảm rằng người học sau khi tốt nghiệp thực sự đáp ứng được các tiêu chuẩn nghề nghiệp.
Nhiều chuyên gia cho rằng muốn bảo đảm an toàn người bệnh, đào tạo bác sĩ phải chuẩn hóa theo mô hình Nội trú, đồng thời siết điều kiện mở ngành y để nâng cao chất lượng nhân lực.
Theo các chuyên gia, việc siết chặt quản lý, thậm chí sáp nhập, giải thể, quy hoạch lại các cơ sở đào tạo Y và Luật để nâng cao chất lượng là cần thiết và rất đúng. Tuy nhiên, việc để trường nào tồn tại, khoa nào tồn tại cần dựa theo tinh thần Nghị quyết số 71 của Bộ chính trị, phải đánh giá một cách nghiêm túc trước khi xem xét.
Chủ trương chỉ các trường đại học y đào tạo bác sĩ được đánh giá là bước cần thiết để bảo đảm chất lượng nhân lực y khoa, khi nhiều trường đa ngành thiếu cơ sở thực hành, giảng viên lâm sàng. Đây là biện pháp ngăn sai sót y khoa từ gốc.
Thay vì tranh cãi về việc 'ai được phép đào tạo bác sĩ', chúng ta cần thiết lập những 'hàng rào kỹ thuật' đủ cao để chỉ những đơn vị thực sự nghiêm túc và có tiềm lực tài chính hùng mạnh mới có thể vượt qua.
Nhiều quốc gia không dựa vào việc phân loại trường nào được dạy bác sĩ hay luật sư, mà lựa chọn mô hình giám sát dựa trên chuẩn nghề nghiệp, kiểm định độc lập và các kỳ thi hành nghề thống nhất.
Nếu không nhìn đúng gốc rễ, việc cải thiện chất lượng đào tạo rất dễ rơi vào cảnh 'thầy bói mù sờ voi', nhận định phiến diện và giải pháp không chạm đúng điểm đau.
Các chuyên gia cho rằng, để triển khai hiệu quả yêu cầu chỉ có trường y mới được đào tạo bác sĩ, không cho phép trường không chuyên đào tạo cử nhân luật thì phải có lộ trình phù hợp, có chính sách tăng quy mô đào tạo cũng như giải pháp gắn kết đào tạo với các ngành khoa học kỹ thuật khác.
Liên quan đến ý kiến không cho phép các trường đại học không chuyên đào tạo một số lĩnh vực đặc thù, theo chuyên gia, Luật Giáo dục đại học hiện hành chỉ phân loại cơ sở theo loại hình (đại học, học viện, trường đại học…), không có khái niệm 'đại học chuyên' hay 'không chuyên' về một ngành cụ thể như Y hay Luật.
Các trường y cho biết sẵn sàng tuân thủ khi Chính phủ siết chặt đào tạo, đồng thời nhấn mạnh cần chuẩn đầu ra cao, thực hành lâm sàng chuẩn hóa và đội ngũ giảng viên đủ năng lực.
Tại buổi thảo luận tại tổ của kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV về chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035, một số đại biểu Quốc hội đã nêu ý kiến chỉ trường y mới được đào tạo bác sĩ, hoặc sẽ không cho phép trường không chuyên khoa luật đào tạo cử nhân luật mà có thể dạy luật như một môn phối hợp. Ý kiến này đã thu hút sự quan tâm của các cơ sở đào tạo cũng như các chuyên gia với nhiều quan điểm khác nhau.
Xung quanh ý kiến cho rằng các trường đại học không chuyên không được đào tạo những ngành đặc thù như Y và Luật, nhiều chuyên gia nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa 'học' và 'hành nghề'.
Theo thống kê đến thời điểm này, toàn quốc có khoảng 36 trên tổng số 242 cơ sở giáo dục đại học có đào tạo ngành Y khoa.
Cuộc thảo luận về chất lượng nguồn nhân lực y tế đang là tâm điểm chú ý, đặc biệt sau ý kiến định hướng của Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình tại Quốc hội sáng 25/11 về việc chỉ trường y mới được đào tạo bác sĩ. Trước định hướng này, giới chuyên môn đã đưa ra các phân tích.
Chưa bao giờ vấn đề đào tạo y khoa (bác sĩ đa khoa) tại Việt Nam lại nóng như hiện nay. Đã đến lúc cần 'siết' lại chất lượng đào tạo của ngành học đặc thù, liên quan đến chăm sóc sức khỏe, khám chữa bệnh của người dân hiện tại và tương lai.
Trước đề xuất chỉ cho các trường chuyên đào tạo những ngành đặc thù, giáo sư Trần Diệp Tuấn, ĐH Y Dược TPHCM ủng hộ siết chặt đào tạo bác sĩ. Trong khi đó, các chuyên gia luật cho rằng đào tạo Luật không phụ thuộc vào danh xưng trường chuyên.