ĐNCT - Như tên gọi, CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” đã và đang từng bước len lỏi vào suy nghĩ và hành động, giúp trẻ em nơi vùng cao gieo hạt mầm thúc đẩy bình đẳng giới, thay đổi định kiến giới và mạnh dạn nói lên tiếng nói trước các vấn đề trong trường học, gia đình và cộng đồng.
Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa phối hợp với xã Nam Mèo tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Hòa giải cơ sở để hạn chế, đẩy lùi tình trạng tảo hôn, bao lực gia đình, giải quyết mâu thuẫn trong cuộc sống tại cơ sở.
Những bài học đắt giá từ việc thôi học để làm vợ, làm chồng khi tuổi đời còn quá trẻ đang dần được khắc phục tại xã Phình Giàng. Nhờ sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, “vấn nạn” tảo hôn từng bước giảm thiểu.
Thời gian qua, công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, xóa bỏ hủ tục trong đồng bào dân tộc thiểu số được các cấp, các ngành và địa phương trong tỉnh đặc biệt quan tâm. Qua đó, các xã miền núi, nơi có đông người dân tộc thiểu số sinh sống đã xây dựng nếp sống văn minh, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân.
Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và vai trò nòng cốt của già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong công tác tuyên truyền, nhiều buôn làng vùng sâu, vùng xa ở Lâm Đồng đã từng bước đẩy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Sáng 31/7, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) phường Đoàn Kết tổ chức Chiến dịch truyền thông, tuyên truyền và Lễ ra quân thực hiện Dự án 8 với chủ đề 'Đẩy lùi tảo hôn, hôn nhân cận huyết; phòng, chống bạo lực gia đình, bạo lực học đường; xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu; xây dựng nếp sống văn minh' năm 2026.
Tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tác động trực tiếp đến sức khỏe, chất lượng dân số, công tác giảm nghèo và sự phát triển bền vững. Tại Điện Biên, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm phần lớn dân số, để ngăn chặn tình trạng này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường, chính quyền, các đoàn thể và người có uy tín trong cộng đồng.
Dù mới đi vào hoạt động thời gian chưa lâu nhưng các tổ truyền thông cộng đồng (TTCĐ) trên địa bàn tỉnh ngày càng khẳng định vai trò quan trọng góp phần đổi thay 'nếp nghĩ, cách làm' của chị em phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS) và cả cộng đồng trong xóa bỏ các định kiến, khuôn mẫu giới và những tập tục có hại cho phụ nữ, trẻ em...
Bằng sự gần dân, hiểu dân và trách nhiệm với cộng đồng, những nữ trưởng thôn ở hai xã miền núi Hướng Hiệp và Lìa đã trở thành nhịp cầu nối liền ý Đảng với lòng dân, góp phần vun đắp khối đại đoàn kết và từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân.
Từng là nỗi trăn trở ở nhiều làng Chăm, tảo hôn không chỉ làm dang dở việc học mà còn ảnh hưởng đến chất lượng dân số và tương lai của nhiều thanh thiếu niên. Bằng những cách tuyên truyền gần gũi, phù hợp với phong tục, nhận thức của đồng bào Chăm xã Châu Phong đang từng bước thay đổi, mở ra nhiều cơ hội cho thế hệ trẻ.
Mường Lý là địa phương vùng cao còn nhiều khó khăn. Toàn xã có 1.035 hộ, 5.655 nhân khẩu, sinh sống ở 15 bản. Trong đó, có 9 bản đồng bào Mông, còn lại là các bản đồng bào Thái, Mường và một số dân tộc khác. Địa bàn rộng, nhiều bản xa trung tâm, giao thông không thuận lợi. Vì vậy, đưa kiến thức pháp luật, dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản đến với người dân là công việc cần sự kiên trì của cán bộ địa phương.
Tình trạng tảo hôn vẫn diễn ra tại nhiều địa bàn dân cư ở tỉnh Điện Biên. Nhiều trẻ em gái mới 15 - 16 tuổi đã lập gia đình, sinh con và bỏ dở việc học. Khi những đứa trẻ chưa kịp trưởng thành đã phải gánh trên vai thiên chức làm cha, làm mẹ, cuộc sống của các em gần như phụ thuộc hoàn toàn vào sự bao bọc của gia đình. Hệ lụy kéo theo đã tác động lâu dài đến chất lượng dân số và mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.
Ở một số địa bàn vùng cao của tỉnh Điện Biên, những hủ tục tồn tại qua nhiều thế hệ vẫn để lại nhiều hệ lụy. Từ sinh con tại nhà không có cán bộ y tế hỗ trợ, trẻ ốm đau không được đưa tới cơ sở y tế kịp thời, đến tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống... Những hủ tục ấy ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, chất lượng dân số và trở thành rào cản đối với sự phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Từ những tập tục cũ từng tồn tại trong cộng đồng, đồng bào H're ở các xã An Lão, An Vinh nay đã có nhiều chuyển biến tích cực trong nhận thức về hôn nhân và gia đình.
Ở độ tuổi trăng tròn, đáng lẽ các em chỉ lo việc học hành, vui đùa cùng chúng bạn sau những buổi đến trường. Thế nhưng, ở nhiều bản vùng cao, không ít trẻ em đã sớm gác lại việc học để trở thành người chồng, người vợ, làm cha, làm mẹ khi chưa kịp trưởng thành. Những cuộc tảo hôn ấy đang để lại nhiều hệ lụy, kéo dài vòng luẩn quẩn của nghèo đói và thất học...
Tối 27-6, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai phối hợp với Viện Kiểm sát Quân sự Khu vực 52 (Quân khu 5) và Đoàn cơ sở BIDV Chi nhánh Quy Nhơn tổ chức chương trình 'Nâng bước em đến trường' kết hợp tuyên truyền pháp luật về phòng-chống tảo hôn tại xã Al Bá.
Tối 27-6, tại xã AI Bá (tỉnh Gia Lai), Bộ CHQS tỉnh Gia Lai phối hợp với Viện Kiểm sát quân sự (KSQS) khu vực 52 (Quân khu 5) cùng cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể địa phương và Đoàn cơ sở Ngân hàng BIDV chi nhánh Quy Nhơn tổ chức Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật với chủ đề 'Chung tay đẩy lùi tảo hôn - Xây dựng tương lai cho thanh thiếu niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số'.
Những năm qua, mặc dù công tác tuyên truyền, vận động đã được triển khai bằng nhiều hình thức, song tình trạng tảo hôn trên địa bàn tỉnh Điện Biên vẫn diễn biến phức tạp, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa. Việc đa dạng hóa các hình thức truyền thông, nâng cao nhận thức của người dân đang được xác định là giải pháp quan trọng nhằm từng bước xóa bỏ hủ tục, nâng cao chất lượng dân số và nguồn nhân lực địa phương.
Từng được xem là 'điểm nóng' về tảo hôn ở Đắk Lắk, nay 'bà con hiểu rồi, không để con cháu lấy chồng, lấy vợ khi còn nhỏ, cũng không kết hôn trong dòng họ nữa', Trưởng thôn 15 Cư Kbang, xã Ia Lốp, Đắk Lắk, chia sẻ.
Sáng 9/6, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) xã Tân Uyên tổ chức hội nghị tuyên truyền Nghị quyết số 15-NQ/TU ngày 22/12/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về 'Xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh giai đoạn 2024 - 2030' và ra mắt Mô hình 'Chi hội phụ nữ không có con tảo hôn'.
Là tỉnh miền núi biên giới với hơn 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Điện Biên vẫn đang đối mặt với thực trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở nhiều địa bàn vùng cao. Đây không còn là câu chuyện của riêng từng gia đình mà đã trở thành lực cản đối với chất lượng dân số, công tác giảm nghèo và sự phát triển bền vững tại địa phương.
Do nhiều nguyên nhân khác nhau, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn tỉnh Điện Biên, nhất là ở khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, vẫn còn diễn biến phức tạp. Thực trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số, đời sống kinh tế-xã hội và sự phát triển bền vững của địa phương. Trước yêu cầu đặt ra từ thực tiễn, việc phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong tuyên truyền, vận động nhân dân được xác định là một trong những giải pháp quan trọng, lâu dài.
Từ những câu chuyện rất gần trong bản làng, học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT tỉnh Quảng Ngãi đã chọn công nghệ số để lên tiếng về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Từ lớp học vùng cao, nhận thức về tảo hôn đang chuyển biến tích cực, mở ra cơ hội giữ chân học sinh và nâng cao chất lượng dân số.
Những năm qua, các cấp, ngành trên địa bàn tỉnh quan tâm, triển khai đồng bộ các chính sách, tạo điều kiện để phát huy vai trò đội ngũ người có uy tín (NCUT). Qua đó, những NCUT thực sự 'nói dân nghe, làm dân tin', trở thành hạt nhân gắn kết cộng đồng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng cao.
Giai đoạn 2015 - 2025, việc triển khai Đề án 'Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số' đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, thực tế cho thấy đây vẫn là vấn đề nhức nhối tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa của tỉnh Điện Biên, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Ngày 23/4, tại Điện Biên, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Điện Biên tổ chức Hội nghị bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng phương pháp tuyên truyền đẩy lùi tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết cho trưởng bản, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Điện Biên.
Sáng 23.4, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ VHTTDL) phối hợp với Sở VHTTDL Điện Biên tổ chức lớp tập huấn về phổ biến nâng cao nhận thức về tác hại, hậu quả và hệ lụy do tảo hôn và hôn nhân cận huyết gây nên tại những vùng có tỷ lệ kết hôn sớm, cưỡng ép kết hôn, cưỡng ép ly hôn cao.
Ngày 23/4, tại Điện Biên, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp tỉnh Điện Biên tổ chức bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng phương pháp tuyên truyền đẩy lùi tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết cho trưởng bản, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Điện Biên.
Ngày 15 và 16-4, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Gia Lai tổ chức 8 điểm truyền thông thay đổi nếp nghĩ, cách làm trong phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cho 800 hội viên phụ nữ dân tộc thiểu số các xã: Phú Thiện, Chư A Thai, Ia Hiao, Ia Rbol, Ia Sao, Chư Pưh, Ia Hrú, Ia Ko.
Ngày 15/4, Sở Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS Nguyên Bình tổ chức Hội thi 'Rung chuông vàng' tuyên truyền giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống năm 2026. Tham dự hội thi có đồng chí Nguyễn Thị Ánh Hồng, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo.
Các cơ quan chức năng cùng chính quyền địa phương tại Thanh Hóa đang quyết tâm xóa bỏ nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết đã nhiều năm qua kìm kẹp người dân vùng cao trong cảnh nghèo nàn, thiếu thốn, suy kiệt giống nòi.
Với việc được triển khai bài bản, đồng bộ, cùng sự vào cuộc quyết liệt của gia đình, nhà trường và xã hội, thời gian qua công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cho học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) được đẩy mạnh và đã đạt nhiều kết quả tích cực. Qua đó, giúp các em hiểu đúng về độ tuổi kết hôn và những hệ lụy của việc kết hôn sớm.
Chiều 6-4, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Gia Lai phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ia Krêl tổ chức buổi truyền thông về thay đổi 'nếp nghĩ, cách làm' trong phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, thu hút 100 hội viên, phụ nữ dân tộc thiểu số tại địa phương tham gia.
Thời gian qua, tỉnh Thái Nguyên luôn quan tâm tới nâng cao chất lượng dân số bằng những hoạt động thiết thực. Bên cạnh việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức người dân, tỉnh còn tổ chức nhiều hoạt động thiết thực như khám sức khỏe tiền hôn nhân cho nam, nữ thanh niên; tầm soát bệnh tật bẩm sinh cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh, qua đó góp phần giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số.
Tảo hôn, bỏ học không chỉ khép lại cánh cửa học tập mà còn tước đi cơ hội của nhiều đứa trẻ. Lập gia đình khi chưa đủ trưởng thành, các em phải đối mặt với sức khỏe yếu, con sinh ra dễ bệnh tật, gia đình thêm gánh nặng. Từ đó, dẫn tới nghèo đói, thiếu hiểu biết và khó khăn kinh tế dai dẳng.
Hướng đến cuộc sống văn minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) xã Bum Tở đã và đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, đồng hành cùng hội viên để từng bước thay đổi nhận thức, đẩy lùi hủ tục, phong tục lạc hậu.
Hướng đến cuộc sống văn minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) xã Bum Tở đã và đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, đồng hành cùng hội viên để từng bước thay đổi nhận thức, đẩy lùi hủ tục, phong tục lạc hậu.
Những năm qua, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được triển khai đã góp phần không nhỏ nâng cao nhận thức, khẳng định vị thế của phụ nữ ở khu vực miền núi...
Từ vụ nữ sinh Nghệ An bị bắt về làm vợ, cả hệ thống chính trị tại địa phương, kết hợp với nhà trường phải vào cuộc để chấm dứt nạn tảo hôn.
Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đồng bào dân tộc thiểu số đã dần dần thay đổi nhận thức, thay đổi cách nghĩ, hành vi ứng xử về mối quan hệ hôn nhân và gia đình, nhất là hủ tục tảo hôn.
Lai Châu là tỉnh biên giới với 20 dân tộc anh em cùng sinh sống. Nhiều phong tục, tập quán tốt đẹp đã trở thành di sản văn hóa quốc gia, là tiềm năng, thế mạnh để phát triển du lịch văn hóa. Tuy nhiên, ở một số nơi vẫn tồn tại hủ tục, tập quán lạc hậu, như 'sợi dây vô hình' kìm hãm sự phát triển. Trước thực trạng đó, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 15-NQ/TU, ngày 22 tháng 12 năm 2023 về xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu giai đoạn 2024 – 2030. Đến nay, nghị quyết lan tỏa mạnh mẽ, khơi dậy quyết tâm của cả hệ thống chính trị, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Trước thực trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số ở xã A Dơi, Đồn Biên phòng Ba Tầng đã kiên trì triển khai nhiều cách làm phù hợp, hiệu quả, từng bước hướng tới chấm dứt tình trạng này trên địa bàn đơn vị quản lý. Phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị đã có cuộc trao đổi với thượng tá Đinh Quang Duyên, Chính trị viên Đồn Biên phòng Ba Tầng về những cách làm và kết quả đạt được trong việc hạn chế nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống ở địa phương.
Những năm trước đây, tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống từng là vấn đề đáng lo ngại tại xã Thiện Hòa, một địa bàn vùng cao của tỉnh Lạng Sơn. Bằng nhiều giải pháp đồng bộ, kiên trì và phù hợp với thực tiễn, địa phương này đã từng bước đẩy lùi tình trạng trên, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của người dân.
Ngày 27-1, Đồn Biên phòng Na Ngoi (Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An) phối hợp với UBND xã Na Ngoi tổ chức lễ ra mắt mô hình 'Gia đình, dòng họ, bản không tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống'.
Thời gian qua, tảo hôn vẫn còn diễn ra ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số, để lại nhiều hệ lụy cho sức khỏe và tương lai thanh thiếu niên.
Với 97% người dân sinh sống trên địa bàn là đồng bào dân tộc thiểu số, phần lớn còn hạn chế về kiến thức pháp luật, những năm trước, thôn Cao Nguyên (xã Ngọc Lặc) vẫn còn tình trạng bạo lực gia đình, tảo hôn. Trước thực trạng này, chi ủy, ban cán sự thôn đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật về bình đẳng giới, hôn nhân gia đình... trong cộng đồng dân cư.
Tảo hôn vẫn là một trong những vấn đề xã hội nhức nhối tại các xã vùng cao của tỉnh Điện Biên, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số, nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của địa phương. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức tuyên truyền, vận động, trong đó công tác dân vận được xem là 'chìa khóa' để từng bước thay đổi nhận thức, hành vi của người dân, góp phần đẩy lùi nạn tảo hôn ở vùng cao.
Những cách làm hay của Hội Phụ nữ xã Ea Rốk Ở xã Ea Rốk (tỉnh Đắk Lắk), tảo hôn từng là bài toán nhiều thách thức. Thế nhưng, bằng cách làm kiên trì, linh hoạt, 'đi từng ngõ, gõ từng nhà' đến ứng dụng công nghệ số, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đã từng bước thay đổi nhận thức của cộng đồng.
Nâng cao nhận thức, chiến lược phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết hiệu quả trong cộng đồng và trường học tại Tuyên Quang.
Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 đặt mục tiêu loại bỏ các hủ tục như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống nhằm bảo vệ quyền trẻ em, quyền con người và chất lượng giống nòi. Tuy nhiên, tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi luật tục còn chi phối mạnh mẽ đời sống cộng đồng, việc đưa pháp luật vào thực tiễn vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi cách tiếp cận kiên trì và phù hợp với đặc thù văn hóa.
Với đặc thù hơn 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại các địa bàn khó khăn, thời gian qua, tỉnh Sơn La đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trợ giúp pháp lý và tuyên truyền pháp luật sát với thực tiễn. Những nỗ lực hướng về cơ sở, giúp người dân vùng cao tiếp cận quyền lợi miễn phí, góp phần quan trọng trong việc giữ vững an ninh biên giới, xóa bỏ hủ tục và xây dựng đời sống văn hóa.
Từng là địa phương xảy ra nhiều trường hợp tảo hôn và hôn nhân cận huyết nhưng nay người dân xã Bến Quan đã thay đổi. Trong cuộc hồi sinh ấy, dấu ấn của tổ chức Đoàn và nhiệt huyết của những người trẻ đã trở thành 'lực đẩy' âm thầm, bền bỉ, từng bước thay đổi nếp nghĩ, cách làm của người dân.
Cuộc chiến chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết không chỉ là câu chuyện phong tục, mà gắn trực tiếp với cam kết của Việt Nam về quyền con người, quyền trẻ em và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Năm 2025, khi bộ máy hành chính được tinh gọn, mở ra cơ hội vàng để nhiều địa phương, trong đó có Tuyên Quang tiếp cận tận gốc 'gen nghèo' đã bị hủ tục chi phối suốt nhiều thế hệ. Từ đây, ánh sáng văn minh được dẫn truyền đến tận 'vùng lõi' hủ tục, mở ra tiến trình tái thiết 'bản đồ gen' bằng tư duy quản trị mới: Quyết liệt, trực diện và nhân văn.
Thực hiện Quyết định số 498/QĐ-TTg ngày 14/4/2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án 'Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống () trong vùng dân tộc thiểu số (DTTS) giai đoạn 2015-2025' (Đề án 498); tỉnh Đắk Lắk đã triển khai nhiều hoạt động truyền thông, vận động nhằm nâng cao nhận thức, từng bước thay đổi hành vi trong hôn nhân ở vùng đồng bào DTTS, góp phần ngăn ngừa, hạn chế tình trạng TH-HNCHT.
Trên những bản làng mịt mờ sương giăng, khi tiếng trống trường vẫn bền bỉ gieo hy vọng, thì bóng ma tảo hôn và hôn nhân cận huyết vẫn âm thầm giăng lối, tước đoạt trang sách của những đứa trẻ chưa kịp đi hết tuổi hồng. Đó không chỉ là sự đứt gãy của những số phận, sự thoái hóa của giống nòi mà còn là lực cản vô hình bào mòn chất lượng nguồn nhân lực, biến những khoản đầu tư phát triển thành gánh nặng an sinh dai dẳng, khiến nhịp bước của vùng cao mãi lỗi nhịp với dòng chảy thời đại.
Từng là địa bàn 'nóng' về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, thôn Xóm Mới, xã Bến Quan hôm nay đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong việc thay đổi nhận thức cộng đồng. Thành quả ấy được tạo nên từ sự vào cuộc bền bỉ của chính quyền cơ sở, đặc biệt là vai trò của những người có uy tín trong thôn, bản.
Thực tiễn công tác phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (TH-HNCHT) cho thấy, đây không phải là vấn đề có thể giải quyết bằng những biện pháp đơn lẻ hay các chiến dịch ngắn hạn mang tính phong trào. Đó là bài toán xã hội phức tạp, gắn với nhận thức, tập quán, điều kiện kinh tế – xã hội và đặc thù văn hóa của vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), đòi hỏi sự lãnh đạo xuyên suốt, điều phối thống nhất và tổ chức thực hiện bền bỉ, lâu dài.
Thời gian qua, cùng với sự quan tâm hướng dẫn của các cấp, các ngành, đặc biệt là Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, xã Ea Rốk đã triển khai quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp nhằm phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và cộng đồng, tình trạng vi phạm từng bước được đẩy lùi, mang lại những chuyển biến rõ nét trên địa bàn.
Nếu như sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, Người có uy tín và đặc biệt là phụ nữ đã tạo nên 'vành đai' phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống (TH-HNCHT) ngay trong gia đình và cộng đồng, thì giáo dục chính là tuyến phòng ngừa bền vững nhất – nơi gieo mầm nhận thức đúng đắn cho thế hệ trẻ ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Nằm ở xã biên giới phía Bắc của tỉnh Lào Cai, Trường THPT số 1 Mường Khương không chỉ là nơi gieo con chữ mà còn giữ vai trò là trung tâm giáo dục quan trọng, góp phần thay đổi nhận thức cho con em đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn. Những năm qua, bên cạnh nhiệm vụ nâng cao chất lượng dạy và học, nhà trường đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật và chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh.
Trên những bản làng Mông xa xôi phía sau Cổng Trời (huyện Mường Lát cũ), có một thời, nạn tảo hôn cùng nhiều hủ tục lạc hậu đã biến những đứa trẻ chưa kịp lớn trở thành cha mẹ, biến sự đói nghèo trở thành vòng lặp, và biến những ước mơ vốn rất đỗi bình thường trở thành điều gì đó xa vời vợi. Nhưng giờ đây, ở vùng đất cằn khô sỏi đá ấy, lời ru buồn của những người mẹ trẻ đang dần biến mất, và những ước mơ lại được ươm chồi, lặng lẽ trổ bông...
Những năm qua, mặc dù các cấp, các ngành tỉnh Đắk Lắk đã có nhiều giải pháp quyết liệt nhằm ngăn ngừa tình trạng TH-HNCHT và đã thu được nhiều kết quả tích cực. Song dù đã đạt được những kết quả đáng kể, bức tranh toàn cảnh cho thấy vẫn còn những trăn trở sâu sắc, đòi hỏi sự chung tay bền bỉ của chính quyền, cộng đồng và từng gia đình.
Luật Dân số vừa được Quốc hội thông qua được kỳ vọng tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng dân số ngay từ đầu, thông qua tư vấn, chăm sóc sức khỏe sinh sản và phòng ngừa tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.
Trong kỷ nguyên số hóa, khi văn minh đã len lỏi đến từng nếp nhà, nhưng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) Tuyên Quang và nhiều tỉnh miền núi vẫn tồn tại một dòng chảy ngược đầy ám ảnh: tảo hôn và hôn nhân cận huyết. Dòng chảy đó mang tên 'Gen nghèo'. Nó không đơn thuần là sự thiếu hụt về vật chất, mà là 'mã gen' của sự suy thoái giống nòi, sự bào mòn về thể chất và trí tuệ được di truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Bằng sự kiên trì, miệt mài và thấu hiểu, đội ngũ cán bộ dân số – y tế xã Ea Rốk, tỉnh Đắk Lắk đã và đang đóng vai trò nòng cốt trong công tác dân số tại cơ sở. Lặng lẽ bám địa bàn, 'đi từng ngõ, gõ từng nhà', họ góp phần nâng cao chất lượng dân số, từng bước chuyển biến nhận thức của người dân về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (TH-HNCHT).