Tài chính xanh đang mở ra hướng đi mới cho phát triển bền vững, song để tiếp cận nguồn vốn chuẩn mực quốc tế, doanh nghiệp Việt vẫn đối diện không ít trở ngại.
Tài chính xanh và ESG không còn dừng ở xu hướng mà đã trở thành yếu tố cốt lõi trong chiến lược phát triển của nhiều doanh nghiệp. Hội thảo 'Tài chính Xanh Việt Nam 2025' là diễn đàn để các bên thảo luận, cập nhật và thúc đẩy triển khai hiệu quả tài chính bền vững tại Việt Nam.
Để thực hiện các cam kết quốc tế về khí hậu một cách hiệu quả, Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái tài chính khí hậu toàn diện, trong đó các ngân hàng phát triển đóng vai trò trụ cột về vốn, kỹ thuật và tiêu chuẩn.
Trong bối cảnh nguồn lực công hạn chế và khu vực tư nhân còn thận trọng trước rủi ro khí hậu, các ngân hàng phát triển trở thành nhân tố quan trọng để kết nối, giảm thiểu rủi ro và mở rộng quy mô đầu tư vào các dự án xanh. Các ngân hàng phát triển vừa là nhà cung cấp vốn ưu đãi dài hạn, vừa là cầu nối đưa Việt Nam tiếp cận các nguồn tài chính khí hậu quốc tế quy mô lớn.
Khi ngân hàng thương mại không chỉ đặt mục tiêu lợi nhuận mà còn chú trọng đến tác động tích cực đối với môi trường, cộng đồng và thế hệ tương lai, thì ngân hàng đó đã vượt qua vai trò tài chính truyền thống, trở thành nhân tố chủ đạo trong việc kiến tạo hệ sinh thái tài chính xanh, hướng tới phát triển bền vững.
Chuyển đổi xanh là yêu cầu tất yếu để Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Tuy nhiên, giữa nhu cầu vốn hàng chục tỷ USD mỗi năm và thực tế huy động còn hạn chế, thị trường tài chính xanh đang vấp phải một điểm nghẽn lớn khi khuôn khổ pháp lý chưa thật sự đồng bộ và hoàn thiện.
Phát triển kinh tế theo hướng xanh và bền vững với các tiêu chuẩn ESG (Môi trường-Xã hội-Quản trị) là xu thế toàn cầu, cũng là mục tiêu mà các địa phương, bộ, ngành và doanh nghiệp quan tâm. Tuy nhiên, con đường đi đến mục tiêu này vẫn còn rất dài, tất cả đang mong chờ những chính sách ưu đãi, hỗ trợ vốn, tín dụng để tạo nguồn lực thúc đẩy đầu tư vào phát triển xanh và bền vững.
Tăng trưởng xanh cùng với kinh tế xanh được xác định là chiến lược then chốt giúp Việt Nam vượt qua giới hạn của mô hình tăng trưởng cũ, đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số và hướng tới thịnh vượng dài hạn.
Quyết định 21 của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục phân loại xanh được đánh giá là bước tiến pháp lý quan trọng, tháo gỡ vướng mắc cho toàn ngành. Dù vậy, để dòng vốn xanh thực sự bùng nổ, thị trường vẫn cần vượt qua 2 rào cản chính là nhu cầu vay còn thấp và bài toán về nguồn vốn giá rẻ.
Tính đến cuối tháng 3/2025, mới chỉ có 58 TCTD phát sinh dư nợ tín dụng xanh, với tổng dư nợ đạt khoảng 704.200 tỷ đồng, chiếm 4,3% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Trong khi đó, tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh trong 5 năm qua chỉ đạt 1,16 tỷ USD, con số này còn cách rất xa so với nhu cầu vốn, ước tính khoảng 20 tỷ USD mỗi năm để phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh.
Tín dụng xanh ngày càng lan tỏa trong hệ thống ngân hàng, với dư nợ trên 704.000 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân 21%/năm. Ngân hàng Nhà nước đang đẩy mạnh hoàn thiện hành lang pháp lý, sớm trình Chính phủ ban hành chính sách hỗ trợ lãi suất 2% nhằm thúc đẩy tín dụng xanh, hướng tới phát triển bền vững.
Tín dụng xanh đang gia tăng nhanh, nhưng phần lớn vẫn tập trung vào doanh nghiệp lớn. Doanh nghiệp nhỏ có đang bị bỏ lại trong cuộc đua chuyển đổi xanh?
Tại Tọa đàm 'Hoàn thiện khung pháp lý tạo thuận lợi cho hoạt động của các tổ chức tín dụng (TCTD) liên quan đến tài chính xanh' diễn ra ngày 15/7, TS Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cho biết, khung pháp lý chưa đồng bộ đang là rào cản trong phát triển tài chính xanh.
Tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng xanh bình quân đạt hơn 21,2%/năm trong giai đoạn 2017-2024, cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng của toàn nền kinh tế. Tuy nhiên, khuôn khổ pháp lý vẫn chưa đồng bộ và hoàn thiện là rào cản đối với phát triển thị trường tài chính xanh ở Việt Nam.
Khung pháp lý về tín dụng xanh còn thiếu tiêu chí cụ thể, định lượng; chưa có hệ thống dữ liệu tập trung về dự án xanh, rủi ro ESG hay hướng dẫn thống nhất từ cơ quan quản lý để kiểm soát rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng... là những khó khăn mà các ngân hàng đang gặp phải khi giải ngân các khoản vay xanh...
Để thực hiện cam kết đạt Net Zero vào năm 2050, Việt Nam cần tới 368 tỷ USD cho giai đoạn đến năm 2040, tương đương khoảng 20 tỷ USD mỗi năm, đòi hỏi sự tham gia không chỉ của khu vực công mà còn cả khu vực tư nhân trong đó thị trường trái phiếu xanh đóng vai trò then chốt trong việc huy động nguồn vốn dài hạn.
Tài chính xanh không chỉ là 'chất xúc tác' cho tăng trưởng năng lượng tái tạo, mà còn là 'bàn đạp chiến lược' để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng '0' vào năm 2050. PGS.TS Ngô Trí Long nhấn mạnh, việc tháo gỡ các rào cản tài chính, xây dựng hệ sinh thái tín dụng xanh minh bạch và hiệu quả, là giải pháp thiết yếu giúp doanh nghiệp ngành năng lượng bứt phá trong giai đoạn chuyển dịch đầy thử thách phía trước.
Trái phiếu xanh được kỳ vọng là công cụ tài chính hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam. Tuy nhiên, nếu thiếu chính sách hỗ trợ đồng bộ và dài hạn, thị trường này khó phát triển đúng tiềm năng, doanh nghiệp cũng khó có động lực tham gia.
Thị trường tài chính bền vững Việt Nam dù mới ở giai đoạn đầu phát triển nhưng được đánh giá là có tiềm năng lớn để bứt phá trong những năm tới nếu sớm hoàn thiện khung pháp lý, chính sách hỗ trợ phù hợp.
Nhằm chủ động giải quyết bài toán tài chính hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, hướng đến phát triển bền vững, Chính phủ Việt Nam đã và đang chủ động đẩy nhanh hoàn thiện thể chế pháp luật một cách toàn diện, thống nhất cho hoạt động tài chính xanh. Tuy nhiên, bên cạnh sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách của Nhà nước, đòi hỏi các doanh nghiệp cũng phải chủ động chuyển đổi để thích ứng.
Chính phủ xác định 11 nhóm công nghệ chiến lược, định hướng chính sách phát triển khoa học - công nghệ quốc gia; đồng thời 'mở cửa' ưu tiên tín dụng vào các lĩnh vực AI, bán dẫn, blockchain, năng lượng tái tạo.
Tài chính xanh đang nổi lên như một công cụ quan trọng giúp thúc đẩy phát triển bền vững trong các khu công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam. Các công cụ tài chính xanh như trái phiếu xanh, tín dụng xanh và các quỹ đầu tư xanh không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững quốc gia. Phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS. Lê Xuân Nghĩa - chuyên gia kinh tế xung quanh vấn đề này.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, việc phát triển tín dụng xanh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là đòi hỏi cấp bách đối với Việt Nam. Ngành ngân hàng, với vai trò là huyết mạch của nền kinh tế, đang đứng trước cơ hội và thách thức lớn về tài chính xanh.
Tín dụng xanh đang mở ra cơ hội cho doanh nghiệp vừa phát triển kinh tế, vừa thích ứng với biến đổi khí hậu mà không phải đánh đổi môi trường sống.
Ngay sau khi NHNN ban hành Quyết định số 1408/QĐ-NHNN ngày 26/7/2023 về Kế hoạch hành động của ngành ngân hàng thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, Agribank đã đặt ra mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp để triển khai trong hệ thống, từ hoàn thiện các khung quy định, thúc đẩy tín dụng xanh, quản lý rủi ro môi trường, đến chuyển đổi số và xanh hóa hoạt động vận hành nội bộ.
Số lượng trái phiếu xanh phát hành tại Việt Nam quá ít, mới chiếm 1% tổng số trái phiếu trên thị trường, nhưng số lượng đăng ký mua lại lớn, thậm chí có những trái phiếu có lượng đăng ký mua gấp 10 lần khối lượng phát hành.
Theo TS. Michaela Baur, Giám đốc Tổ chức Hợp tác phát triển Đức (GIZ) tại Việt Nam, phân loại xanh là yếu tố then chốt giúp định hướng các dòng vốn đầu tư vào tăng trưởng xanh, đồng thời là công cụ quan trọng để Việt Nam tiếp cận hiệu quả các nguồn tài chính xanh toàn cầu.
Ngày 21/5, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã chính thức công bố Sổ tay Hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng.
Sáng 21- 5, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp với Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức GIZ và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) tổ chức tọa đàm 'Đẩy mạnh triển khai Kế hoạch hành động của ngành ngân hàng thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030' và công bố Sổ tay hướng dẫn hệ thống quản lý rủi ro môi trường - xã hội trong hoạt động cấp tín dụng.
Ngày 21/05/2025, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức Tọa đàm đẩy mạnh triển khai Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chiến lược Quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030 và Lễ Công bố sổ tay Hệ thống quản lý rủi ro về môi trường xã hội trong hoạt động cấp tín dụng. Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đào Minh Tú tham dự và chủ trì Tọa đàm.
Năng lượng tái tạo đang đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển kinh tế xanh và bền vững của Việt Nam. Tuy nhiên, hiện các chương trình, chính sách tín dụng xanh cho các dự án năng lượng tái tạo vẫn còn hạn chế.
Trái phiếu xanh đang trở lại mạnh mẽ trong năm 2025, đóng vai trò là kênh huy động vốn bền vững cho năng lượng tái tạo, nhờ khung pháp lý minh bạch hơn.
Ngày 9-5 tại Đà Nẵng, Thời báo Ngân hàng tổ chức hội thảo 'Tín dụng xanh - Khu công nghiệp xanh' với sự tham dự của hơn 100 đại biểu, gồm đại diện lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), lãnh đạo địa phương, các sở ngành, chuyên gia trong và ngoài nước, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp hoạt động tại các khu công nghiệp.
Doanh nghiệp sản xuất và các khu công nghiệp sẽ vừa phải đối mặt với áp lực chuyển đổi xanh vừa phải lo về mặt kinh tế. Đây là những chia sẻ Thạc sĩ Đặng Quốc Bảo – Phó TGD Tập đoàn Trung Nam tại Diễn đàn 'Kết nối Tín dụng Xanh – Khu công nghiệp Xanh' do Thời báo Ngân hàng tổ chức ngày 9/5/2025.
Chiều 9/5, tại thành phố Đà Nẵng đã diễn ra Diễn đàn Kết nối Tín dụng Xanh – Khu công nghiệp Xanh, quy tụ sự tham gia của lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng lớn, chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp đang từng bước chuyển mình theo hướng phát triển bền vững.
Với vai trò trung tâm trong hệ sinh thái tài chính xanh, ngân hàng không chỉ cung cấp vốn trực tiếp, mà còn là đơn vị định hướng, dẫn dắt, kết nối đối tác và thúc đẩy hành trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp. Dù còn nhiều khó khăn, tiềm năng phát triển tín dụng xanh vẫn được đánh giá cao nhờ nỗ lực xây dựng hành lang pháp lý và sự vào cuộc quyết liệt của ngành Ngân hàng.
Tăng trưởng chỉ bền khi dòng tín dụng được nắn đúng 'mạch', chảy hướng 'lành' vào khu vực kinh tế thực, kinh tế xanh, thay vì đổ dồn vào các lĩnh vực rủi ro. Tuy nhiên, với tín dụng xanh, dù dư nợ tăng gấp 10 lần sau một thập kỷ song vẫn chiếm tỷ lệ khiêm tốn, do đó, dòng vốn này cần được tháo gỡ rào cản để thực sự thông dòng.
Tài chính xanh trong đó có tín dụng xanh không phải là một vấn đề mới nhưng ngày càng nhận được sự quan tâm của các quốc gia trên thế giới cũng như của Việt Nam.
Tín dụng xanh đang được kỳ vọng là dòng vốn chủ lực thúc đẩy tăng trưởng bền vững tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc thiếu Danh mục phân loại xanh quốc gia đã trở thành một trong những rào cản lớn nhất, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp, ngân hàng và cơ quan quản lý trong quá trình triển khai thực tế.
Việc ban danh mục phân loại xanh chưa phải là điều kiện đủ để doanh nghiệp tiếp cận nguồn tín dụng xanh, trái phiếu xanh nhưng là điều kiện cần giúp các ngân hàng và nhà đầu tư nhận diện được thế nào là một dự án xanh. Ở Việt Nam có hơn 40 nhóm dự án phân theo 7 lĩnh vực đã được đề xuất ưu tiên đưa vào Danh mục phân loại xanh cho tín dụng xanh, tài chính xanh...
Dòng vốn từ ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc xanh hóa nền kinh tế. Tuy vậy, việc thiếu hệ thống tiêu chí phân loại xanh, chưa có cơ chế ưu đãi rõ ràng, bảo lãnh rủi ro cho cả bên vay và bên cho vay khiến doanh nghiệp (DN) vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng xanh.
Tín dụng xanh được coi là xu hướng tất yếu nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững, nhưng tại Việt Nam, dòng vốn này vẫn chưa được khai thác hiệu quả.
Việc tận dụng hiệu quả các công cụ tài chính xanh không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, mà còn tăng khả năng nhận thức và thực hành tốt, đáp ứng các tiêu chuẩn yêu cầu ESG.
Ngân hàng khẳng định đã sẵn sàng rót vốn vào các dự án xanh, trong khi doanh nghiệp phản ánh gặp khó khăn trong việc tiếp cận các khoản vay xanh. Nguyên nhân là do chưa có Nghị định hoặc hệ thống danh mục phân loại xanh cụ thể để làm cơ sở xác định dự án đủ điều kiện tín dụng xanh.
Dù tích cực triển khai tín dụng xanh, việc tiếp cận nguồn vốn này vẫn là bài toán khó với nhiều doanh nghiệp do thiếu khung pháp lý rõ ràng và chi phí đầu tư ban đầu cao.
Bà Phùng Thị Bình - Phó Tổng Giám đốc Agribank - cho biết: 'Các gói tín dụng xanh chúng tôi đều có, nhưng không giải ngân được. Chúng tôi rất chia sẻ với nhiều doanh nghiệp vì không thể tiếp cận được vốn tín dụng xanh'.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) sẽ tập trung rà soát, hoàn thiện hành lang pháp lý; đề xuất các bộ, ngành, địa phương thực hiện đồng bộ các giải pháp về đất đai, môi trường, quy hoạch… tạo điều kiện cho doanh nghiệp, người dân tiếp cận tín dụng xanh.