Hành trình đưa mắc ca Điện Biên bay xa

Đoàn khảo sát Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) phối hợp đơn vị liên quan thăm vườn mắc ca tại xã Tuần Giáo.

Giữa vườn mắc ca trĩu quả ở Tuần Giáo, đoàn khảo sát của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh tìm hiểu vùng nguyên liệu, đánh giá chất lượng hạt và khảo sát các sản phẩm đã qua chế biến.

Từ vùng trồng đến sản phẩm thành phẩm là quá trình tích lũy về chất lượng, kỹ thuật và kinh nghiệm sản xuất. Với nông sản được lựa chọn đưa lên các chuyến bay, hương vị đặc trưng thôi chưa đủ; sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, nguồn gốc, chất lượng ổn định và khả năng cung ứng. Qua khảo sát, sản phẩm nhân hạt mắc ca của cơ sở mắc ca Việt Hà tại xã Tuần Giáo được lựa chọn để giới thiệu, quảng bá trên các chuyến bay của Vietnam Airlines. Cơ sở là đơn vị duy nhất được tỉnh Điện Biên lựa chọn cung cấp sản phẩm cho hãng hàng không quốc gia. Cuối tháng 9 vừa qua, tại Cảng Hàng không Điện Biên, 400kg nhân hạt mắc ca chính thức được bàn giao cho Vietnam Airlines. Từ những vùng trồng ở địa phương, sản phẩm bước vào một không gian tiêu dùng hoàn toàn khác, nơi mỗi gói hạt không chỉ mang hương vị riêng mà có thể kể câu chuyện về vùng đất Điện Biên.

Được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh từ năm 2022, sản phẩm mắc ca Việt Hà đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn quản lý an toàn thực phẩm HACCP và được xác nhận chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn. Những tiêu chuẩn ấy là cơ sở để sản phẩm từng bước tiếp cận các kênh phân phối đòi hỏi yêu cầu cao. Với chủ cơ sở Việt Hà và những người làm mắc ca ở Tuần Giáo, sản phẩm được lựa chọn không đơn thuần là một đơn hàng lớn. Đó còn là cơ hội để hạt mắc ca địa phương được giới thiệu trong một môi trường phục vụ chuyên nghiệp, tiếp cận nhóm khách hàng mới và tạo thêm động lực cho hành trình xây dựng thương hiệu.

Việc đưa mắc ca Điện Biên lên các chuyến bay là hoạt động trong khuôn khổ chương trình hợp tác giữa hai bên, đồng thời tiếp nối chương trình “Con đường nông sản” của Vietnam Airlines, nhằm giới thiệu sản vật đặc trưng của các địa phương tới hành khách trong nước và quốc tế. Qua đó, sản phẩm có thêm cơ hội kết nối với người tiêu dùng, doanh nghiệp và đối tác. Theo phương án khai thác, mắc ca Điện Biên phục vụ hành khách hạng thương gia trên các chuyến bay quốc tế có thời gian bay trên 3 giờ, xuất phát từ Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, theo kế hoạch khai thác và bố trí của Vietnam Airlines. Sản phẩm được giới thiệu như một món khai vị nhẹ nhàng trước bữa ăn, để vị bùi béo, độ giòn và hương thơm tự nhiên của hạt mắc ca góp thêm trải nghiệm cho hành khách.

Trên Fanpage chính thức, Vietnam Airlines giới thiệu: “+1 hạt macca Điện Biên vào danh sách nông sản Việt “cất cánh” cùng Vietnam Airlines”. Một dòng trạng thái ngắn gọn, mang sắc thái trẻ trung, nhưng gợi mở câu chuyện rộng hơn về hành trình đưa đặc sản vùng miền đến gần với người tiêu dùng. Từ cách gọi “nông sản Việt cất cánh”, mắc ca không chỉ xuất hiện với tư cách một món ăn trên máy bay mà còn trở thành đại diện cho sản vật của một vùng đất. Hình ảnh ấy kết nối vùng trồng ở miền núi Tây Bắc với mạng lưới hàng không rộng lớn, đưa câu chuyện về nông sản Điện Biên vượt khỏi không gian quen thuộc của các phiên chợ, cửa hàng đặc sản hay hội chợ xúc tiến thương mại.

Đáng chú ý, phản hồi của khách hàng dưới bài đăng cho thấy sự quan tâm dành cho sản phẩm. Nhiều người chia sẻ trải nghiệm thưởng thức mắc ca Điện Biên trên chuyến bay. Một hành khách viết: “Mình đi chuyến bay đêm tuần trước vừa được dùng thử rùi, hạt giòn rụm cưng xỉu”. Người khác nhận xét: “macca Điện Biên vị bùi béo tự nhiên ăn nhâm nhi trước bữa chính chill đét”. Cũng có ý kiến khẳng định mắc ca Điện Biên giòn, bùi; hay dành lời khen cho cách hãng hàng không đưa nông sản trong nước đến với hành khách: “VNA đưa nông sản Việt lên máy bay xịn xò quá”.

Bên cạnh hương vị, hình thức sản phẩm cũng nhận được sự chú ý. Bình luận “nhìn gói bao bì thiết kế chỉn chu đẹp mắt quá, nâng tầm đặc sản Việt Nam luôn” cho thấy bao bì và cách trình bày ngày càng góp phần tạo nên ấn tượng đối với người tiêu dùng. Những phản hồi trên mạng xã hội là tín hiệu đáng chú ý về mức độ quan tâm của khách hàng khi một đặc sản địa phương đặt trong không gian trải nghiệm mới. Từ việc thưởng thức, tìm hiểu đến chia sẻ cảm nhận, hành khách có thể trở thành những người tiếp tục lan tỏa hình ảnh sản phẩm sau chuyến bay.

Mắc ca Điện Biên không phải sản phẩm địa phương đầu tiên góp mặt trong chương trình quảng bá nông sản của Vietnam Airlines. Mùa hè năm 2026, hãng đã phục vụ vải trứng Hưng Yên, mận hậu Sơn La trên các chuyến bay, dành cho hành khách hạng thương gia trên nhiều đường bay nội địa và quốc tế. Từ những mùa quả nối tiếp nhau, chương trình “Con đường nông sản - Hoa quả bốn mùa” mở ra cách tiếp cận mới trong quảng bá đặc sản Việt Nam. Nông sản được giới thiệu bằng câu chuyện về nơi trồng, cách chế biến, giá trị dinh dưỡng và trực tiếp hiện diện trong chuyến bay để khách hàng trải nghiệm. Với các đường bay quốc tế, cơ hội giới thiệu sản vật địa phương tới hành khách nước ngoài càng trở nên rõ nét. Bởi hiện nay, Vietnam Airlines khai thác mạng lưới 120 đường bay, kết nối 22 điểm đến nội địa và 41 điểm đến quốc tế tại hơn 20 quốc gia trên thế giới. Mạng lưới ấy tạo thêm không gian để nông sản Điện Biên tiếp cận người tiêu dùng, đồng thời mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh, văn hóa đặc trưng của địa phương.

Cơ sở chế biến mắc ca Việt Hà, xã Tuần Giáo chế biến nhân hạt mắc ca.

Đằng sau những gói hạt được đưa đến tay hành khách là vùng nguyên liệu đang từng bước mở rộng, những cơ sở chế biến tích cực nâng cao chất lượng và nỗ lực tìm kiếm thị trường cho sản phẩm địa phương. Đến nay, tổng diện tích mắc ca trên địa bàn tỉnh đạt hơn 19.400ha. Trong đó, diện tích trồng mới trên 7.100ha, sản lượng ước đạt trên 1.100 tấn. Cùng với việc mở rộng vùng nguyên liệu tập trung, tỉnh đôn đốc, hỗ trợ nhà đầu tư đẩy nhanh tiến độ triển khai 3 dự án nhà máy chế biến nông sản chủ lực, với tổng vốn đăng ký 520 tỷ đồng. Trong số này có Nhà máy chế biến mắc ca TH tại xã Chiềng Sinh, với vốn đầu tư 400 tỷ đồng. Các dự án khẩn trương hoàn thiện những điều kiện cần thiết để sớm khởi công xây dựng.

Toàn tỉnh có 7 cơ sở chế biến mắc ca, với 10 sản phẩm OCOP đạt 3 sao, cùng 2 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn và 1 mã số vùng trồng mắc ca đã được xác lập. Những con số này cho thấy hoạt động sản xuất, chế biến mắc ca đang từng bước hình thành nền tảng để phát triển theo hướng hàng hóa, gắn với yêu cầu về chất lượng và thị trường. Riêng tại xã Tuần Giáo, trong tổng số 17 sản phẩm OCOP được công nhận đạt 3 sao, 4 sao, có 8 sản phẩm là mắc ca. Ông Quàng Văn Cương, Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo cho biết: Cấp ủy, chính quyền xã chú trọng hỗ trợ các chủ thể đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường, gắn với sử dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu tại chỗ.

Thực tế cho thấy, mở rộng diện tích vùng trồng mới chỉ là bước đầu. Để mắc ca thực sự trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế ổn định, cần sự gắn kết chặt chẽ giữa người trồng, cơ sở chế biến, doanh nghiệp phân phối và thị trường tiêu thụ. Chất lượng hạt phải được duy trì đồng đều; quy trình sản xuất, chế biến bảo đảm an toàn; bao bì, nhãn mác và khả năng truy xuất nguồn gốc phải đáp ứng yêu cầu của từng kênh phân phối. Từ vườn cây ở Tuần Giáo đến hành khách của những chuyến bay quốc tế, hạt mắc ca đã đi một hành trình dài. Hành trình ấy không đo đếm bằng 400kg sản phẩm được bàn giao mà ở cơ hội để nông sản Điện Biên được biết đến nhiều hơn, để người tiêu dùng nhận diện một sản vật của Điện Biên.r