Hiểm họa từ bóng cười

Trao đổi với Báo Đà Nẵng, bác sĩ CKI Nguyễn Cửu Thanh, Trưởng khoa Cai nghiện chất và điều trị bắt buộc (Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng), cho biết, bóng cười (N2O) không chỉ gây hưng phấn tức thời mà còn để lại nhiều tổn thương nguy hiểm đến hệ thần kinh và sức khỏe tâm thần người dùng.

Đồ họa: TRÂM ANH

* Thưa bác sĩ, bóng cười gây hại như thế nào đến sức khỏe con người?

- Bóng cười có chứa khí N₂O – một chất kích thích hệ thần kinh trung ương. Khi hít vào, người dùng thường có cảm giác lâng lâng, nhẹ bẫng, tinh thần hưng phấn, thậm chí xuất hiện ảo giác như ảo thị, ảo thanh, ảo xúc giác.

Việc sử dụng bóng cười, dù liều thấp hay cao, đều tiềm ẩn rủi ro sức khỏe. Khi sử dụng ở nồng độ thấp, người dùng có thể bị giảm nhận thức, tầm nhìn và thính giác. Trong trường hợp nặng, người dùng có thể bị co giật, ngất xỉu, rối loạn cảm giác hoặc đột tử.

Về lâu dài, bóng cười gây tổn thương nghiêm trọng đến hệ thần kinh. N₂O làm bất hoạt vitamin B12 – dưỡng chất thiết yếu giúp bảo vệ vỏ bao myelin quanh dây thần kinh. Thiếu hụt vitamin này trong thời gian dài khiến tủy sống thoái hóa, dẫn đến yếu cơ, rối loạn vận động, dáng đi bất thường, liệt chi và khó phục hồi.

Không chỉ vậy, bóng cười còn làm tăng nguy cơ rối loạn tâm thần như lo âu, trầm cảm, suy giảm trí nhớ, hoang tưởng và mất kiểm soát hành vi. Một số người có thể rơi vào trạng thái loạn thần, có hành vi tấn công người khác hoặc không nhận thức được bản thân.

Bên cạnh hệ thần kinh và tâm thần, khí N₂O cũng gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác. Người dùng thường xuyên có thể bị thiếu máu, tổn thương tủy xương, suy giảm miễn dịch và giảm khả năng sinh sản. Đặc biệt, sử dụng liều cao trong thời gian ngắn có thể dẫn đến ngộ độc cấp, rối loạn nhịp tim, ngừng tim, ngừng thở và tử vong. Trên thực tế, đã ghi nhận một số trường hợp tử vong liên quan đến bóng cười.

* Bóng cười có gây nghiện không, thưa bác sĩ?

- Khí N₂O là một chất thuộc nhóm gây ảo giác, có khả năng gây nghiện cả về tâm lý lẫn sinh học. Người dùng thường bắt đầu với cảm giác “phê” tức thời, nhưng sau đó dần hình thành thói quen sử dụng để duy trì trạng thái hưng phấn. Việc lạm dụng kéo dài có thể dẫn đến phụ thuộc – tương tự như cơ chế nghiện của các chất ma túy khác, kể cả heroin.

Tại Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng, chúng tôi đã tiếp nhận nhiều ca bệnh liên quan đến bóng cười, nhưng phần lớn bệnh nhân không chỉ sử dụng bóng cười đơn thuần mà còn dùng kèm các chất khác như cần sa, ma túy tổng hợp. Biểu hiện thường gặp ở các bệnh nhân này là kích động, mất định hướng, hoang tưởng, không kiểm soát được hành vi. Nhiều trường hợp nhập viện trong trạng thái mất hoàn toàn nhận thức bản thân, không biết mình là ai, đang ở đâu. Thậm chí, có người rơi vào hoang tưởng bị hại, có thể bất ngờ tấn công người khác.

* Thưa bác sĩ, trong các ca bệnh, độ tuổi sử dụng bóng cười thường nằm ở khoảng nào?

- Phần lớn bệnh nhân chúng tôi tiếp nhận nằm trong độ tuổi từ 16 đến 25. Đây là giai đoạn vị thành niên và thanh niên – độ tuổi tâm lý còn thiếu ổn định, dễ bị tác động từ bạn bè, môi trường xung quanh và mạng xã hội. Nhiều em ban đầu chỉ dùng thử “cho biết”, hoặc coi đó là hình thức giải trí nhẹ nhàng, không lường trước được mức độ nguy hiểm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy đây là chất có khả năng gây nghiện, tạo ảo giác và dễ khiến người dùng rơi vào tình trạng phụ thuộc, với xu hướng tăng liều theo thời gian.

Đây là vấn đề rất đáng lo ngại. Không ít trường hợp sử dụng bóng cười xuất phát từ sự thiếu hiểu biết, thiếu kỹ năng phòng tránh và bản lĩnh trước những cám dỗ trong xã hội. Vì vậy, bên cạnh việc siết chặt quản lý, xử lý nghiêm hành vi mua bán, sử dụng trái phép khí N₂O, thì việc nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, đóng vai trò then chốt. Các chương trình truyền thông, giáo dục học đường, tư vấn tâm lý cần được đẩy mạnh để giúp thanh thiếu niên hiểu rõ tác hại của bóng cười, từ đó chủ động phòng tránh và nói không với việc sử dụng.

* Cảm ơn chia sẻ của bác sĩ!

Thực hiện: TRÂM ANH