Kiều - mong ngày tái ngộ

Ai biết Tú Bà đau lưng đang dìu Kiều chuột rút… Ảnh: N.M.Hà

Ngay từ những phút đầu tiên, “Kiều” đã cuốn tôi vào một không gian rất riêng mà lại rất thân thuộc. Và đến màn Kiều gặp Kim Trọng thì cảm xúc đã dâng dâng lên khóe mắt. Không chỉ bởi tôi đang được chiêm ngưỡng một tổng thể đẹp đẽ của âm nhạc, múa, phục trang và bài trí sân khấu. Mà để chạm đến cảm xúc của tôi, sợi dây kết nối, hòa hợp tất cả những thành phần kia chính là hồn Việt. Tôi đang được xem một công trình thuần Việt từ kịch bản, biên đạo, diễn viên cho tới nhạc sĩ… Tất nhiên trên cơ sở ngôn ngữ chung của múa. Trong đó múa dân gian Việt chung sân với ballet, đương đại một cách hài hòa, hiển nhiên.

Biên đạo dùng ballet diễn tả cuộc gặp gỡ Kim - Kiều bay bổng, ngọt ngào. Áo váy Việt Nam quấn quýt cùng giày mũi cứng như từ thuở nào. Rất thú vị. Trang phục gốc của ballet rõ ràng chỉ để phục vụ cho múa, khoe hình thể. Nó không có đời sống hay sự thân thiện. Kiều với Vân múa đôi mà mặc váy “thiên nga” thì không hiểu sẽ thành cái gì! Nên chỉ cần Việt hóa thành công trang phục thôi, động tác múa và tình cảm thể hiện chắc chắn sẽ khác…

Ngay màn sau sân khấu chuyển phắt sang tăm tối khi Kiều phải bán mình, và Tú Bà cùng Sở Khanh xuất hiện. Lúc này tôi lại bị thuyết phục bởi diễn xuất của diễn viên. Thần thái Sùng A Lùng khiến Tú Bà trở thành nhân vật phản diện nặng ký nhất vở, xứng đáng là đối trọng với Kiều - Trần Hoàng Yến.

Những màn thể hiện giấc mơ của Kiều về một hạnh phúc giản dị hay sự nhìn lại cả một quãng đời truân chuyên đã qua cũng như huyễn mộng là sáng tạo riêng của biên đạo Tuyết Minh. Tôi thì muốn chị làm rõ hơn, chi tiết hơn những tình tiết khác trong giai đoạn Kiều sống cùng Từ Hải, dù biết khá phức tạp. Dù sao Minh vẫn đang tiếp tục hoàn thiện tác phẩm hẳn sẽ là để đời này.

Nhưng thực sự kéo dài vở thêm chừng nào mệt cho diễn viên chừng ấy, dù họ sẵn sàng chịu mệt. Không ai biết Yến bị chuột rút khi múa. Cô chỉ còn cách cắn răng cưỡng ép cơn đau qua đi, may lúc đó là màn múa đôi. Kiều có duy nhất một kíp diễn, toàn bộ diễn viên nam của Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch TPHCM được huy động hết. Nên Hoạn Thư vừa đánh ghen hoành tráng, lát sau đã thấy xớn xác chạy loạn trong màn Từ Hải. Nếu Kiều múa gần như không ngừng nghỉ suốt tiếng rưỡi thì Tú Bà cũng không kém cạnh, vì đầu và cuối vở Lùng phải chèo thuyền (hình tượng Nguyễn Du) và tham gia các màn múa tập thể khác. Chỉ cần một diễn viên bị sao đó, công sức tập thể có nguy cơ tan tành.

Đoàn chỉ có một ngày để ráp sân khấu, tối diễn luôn. Lùng đang múa tập trên trống thì mất đà ngã đập lưng xuống sàn, khuỷu tay thủng một lỗ. Đến bệnh viện, bác sĩ nói phải xét nghiệm mất 3 tiếng mới khâu được. Lại ngậm ngùi ôm tay băng tạm về còn kịp diễn. Ai đau lưng rồi thì biết. Đi lại còn khó nữa là múa, chênh vênh trên trống, trên ghế cao. Nhưng Tú Bà đã quyết: “Chết thì thôi!”. Và múa “quên chết” là thực tế, không chỉ xảy ra với Kiều.

Múa luôn chịu nhiều thiệt thòi so với các ngành nghệ thuật khác. Đến mức nghệ sĩ đã chán phàn nàn về tiền tập, tiền diễn. Nhưng dù sao đời sống cũng dần dễ thở hơn khi khán giả bắt đầu trả tiền (dù chưa nhiều) để xem múa. Tin rằng những công trình tâm huyết và ý nghĩa như “Kiều” sẽ đem lại cú hích không chỉ cho một nhà hát mà cả ngành múa. Khi nghệ thuật múa mở được chìa khóa vào trái tim, vào tâm hồn Việt, điều kỳ diệu sẽ đến…