Châu Phi lại hứng thêm một cuộc đảo chính do quân đội tiến hành. Đó là cuộc đảo chính quân sự ngày 30/8/2023 tại Gabon ngay sau khi có kết quả bầu cử tổng thống; theo đó Tổng thống đương nhiệm Ali Bongo Ondimba tái đắc cử nhiệm kỳ thứ 3 liên tiếp. Đâu là nguyên nhân khiến châu Phi diễn ra nhiều cuộc đảo chính như vậy?
Chính quyền quân sự Niger ra lệnh trục xuất ngay lập tức Đại sứ Pháp tại nước này Sylvain Itte tối 2/9 sau khi chính quyền quân sự Niger yêu cầu Pháp không can thiệp vào các vấn đề nội bộ của nước này.
Hàng chục nghìn người đã biểu tình bên ngoài một căn cứ quân sự của Pháp ở thủ đô Niamey của Niger vào hôm thứ Bảy (2/9), nhằm yêu cầu quân đội Pháp rời đi sau cuộc đảo chính quân sự được quần chúng ủng hộ ở quốc gia Tây Phi này.
Hôm thứ Sáu (1/9), Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết rằng ông vẫn nói chuyện hàng ngày với Tổng thống bị lật đổ Mohamed Bazoum của Niger.
Ngoại trưởng Niger của chính phủ dân sự khẳng định ECOWAS sẵn sàng sử dụng vũ lực tại Niger một khi phe đảo chính không nhượng bộ.
Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, ngày 1/9, Ngoại trưởng Niger Hassoumi Massoudou cho biết Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) quyết tâm sử dụng vũ lực nếu chính quyền quân sự lên nắm quyền tại Niger sau cuộc đảo chính hồi tháng 7 không nhượng bộ.
Cuộc đảo chính đang diễn ra ở Gabon là vụ mới nhất trong một loạt các cuộc đảo chính làm rung chuyển lục địa châu Phi trong những tháng gần đây.
Ngoại trưởng các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) Josep Borrell cho biết EU đã nhất trí đưa ra cơ chế pháp lý cho việc thực hiện trừng phạt nhằm vào những quan chức thực hiện vụ đảo chính ở Niger.
Ngày 1/9, các nhà lãnh đạo quân sự mới của Niger đã cáo buộc Pháp 'can thiệp trắng trợn hơn nữa' sau khi Tổng thống Emmanuel Macron nhắc lại sự ủng hộ của ông đối với nhà lãnh đạo bị lật đổ Mohamed Bazoum.
Giới chức quân sự lên nắm quyền trong một cuộc đảo chính hồi tháng 7 ở Niger đã quyết định cấm các cơ quan Liên Hiệp Quốc, các tổ chức phi chính phủ và các cơ quan quốc tế khác làm việc trong các 'khu vực chiến dịch quân sự' trong lãnh thổ quốc gia Tây Phi này.
Ngày 1/9, các Bộ trưởng ngoại giao của Liên minh châu Âu (EU) đã nhất trí thực hiện các bước chống lại các nhà lãnh đạo quân sự thực hiện cuộc đảo chính lên nắm quyền ở Niger vào cuối tháng 7.
Phe đảo chính tại Niger đã ra lệnh cho cảnh sát trục xuất Đại sứ Pháp Sylvain Itte ở nước này, một động thái đánh dấu sự căng thẳng hơn nữa trong mối quan hệ giữa hai bên.
Chính quyền quân sự Niger đã thu hồi quyền miễn trừ ngoại giao của Đại sứ Pháp Sylvain Itte và yêu cầu cảnh sát trục xuất ông khỏi quốc gia Tây Phi này.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ và An ninh Công cộng Niger, Tướng Mouhamed Toumba, thông báo cho các cơ quan, tổ chức LHQ rằng tất cả hoạt động và di chuyển ở các khu vực của quân đội tạm thời bị đình chỉ.
Tổng thống Nigeria Bola Tinubu cho rằng không thấy lý do gì mà chế độ dân sự vào năm 1999 của Nigeria lại không thể được nhân rộng ở Niger nếu chính quyền quân sự ở nước này chân thành.
Ngày 1-9, theo Reuters, các bộ trưởng ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) quyết định đặt nền tảng pháp lý cho các biện pháp trừng phạt đối với những lãnh đạo phe đảo chính ở Niger.
Cuộc đảo chính quân sự ở Gabon vừa qua gây bất ngờ lớn bởi hai lý do chính. Thứ nhất, nó diễn ra ngay sau khi Ủy ban bầu cử của nước này công bố kết quả chính thức của cuộc bầu cử quốc hội và tổng thống. Cả hai cuộc bầu cử này chỉ bị phe đối lập ở trong nước cáo buộc là gian lận chứ bên ngoài không thấy phê trách gì.
Những quan chức thực hiện đảo chính ở Niger hiện là 'đích ngắm' của các đòn trừng phạt từ Liên minh châu Âu (EU)
EU vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc liệu họ có ủng hộ hành động quân sự bởi một lực lượng của khu vực nhằm khôi phục lại chính phủ bị lật đổ tại Niger hay không.
Ngoại trưởng các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) ngày 31/8 đã nhất trí đưa ra cơ chế pháp lý cho việc thực hiện trừng phạt nhằm vào những quan chức thực hiện vụ đảo chính ở Niger.
Bộ Ngoại giao Pháp tuyên bố những người liên quan đến cuộc đảo chính quân sự gần đây ở Niger 'không có thẩm quyền' yêu cầu Đại sứ Pháp tại Niamey phải rời khỏi quốc gia Tây Phi này.
Ngày 31/8, Bộ Ngoại giao Pháp tuyên bố những người liên quan đến cuộc đảo chính quân sự gần đây ở Niger 'không có thẩm quyền' yêu cầu Đại sứ Pháp tại Niamey phải rời khỏi quốc gia Tây Phi này. Bộ trên nêu rõ: 'Chúng tôi liên tục đánh giá sự an toàn và các điều kiện hoạt động của Đại sứ quán của chúng tôi'.
Châu Phi đối mặt với nhiều năm bất ổn có có nguy cơ làm chệch hướng các nỗ lực của EU và cộng đồng quốc tế rộng lớn hơn nhằm giải quyết vấn đề bạo lực thánh chiến.
Các nhà lãnh đạo châu Phi đang tìm cách ứng phó sau khi xảy ra đảo chính tại Gabon.
Từ năm 2019 đến nay, khu vực châu Phi hạ Sahara đã chứng kiến 10 cuộc đảo chính quân sự tại 7 quốc gia.
Người đứng đầu về chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu (EU), Josep Borrell, cho biết rằng các cuộc đảo chính gần đây ở Gabon và Tây Phi sẽ gây thêm bất ổn trong khu vực. Và các Bộ trưởng Quốc phòng của EU sẽ thảo luận về vấn đề này tới đây.
Trong khi cuộc khủng hoảng tại Niger chưa hạ nhiệt, châu Phi tiếp tục chứng kiến một cuộc đảo chính khác tại Gabon, khi một nhóm quân nhân nổi dậy ngày 30/8 tuyên bố không công nhận kết quả cuộc bầu cử tổng thống vừa qua tại nước này.
Tới thăm Niger vào tháng 3, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tuyên bố quốc gia Tây Phi này là một 'mô hình dân chủ'. Nhưng phương Tây đã tự lừa dối khi cho rằng Niger đang trên đà ổn định. Cuộc đảo chính đã chứng minh điều ngược lại.
Một góc nhìn từ phương Tây do Viện Chính sách đối ngoại (Mỹ) cho rằng, không nên sử dụng biện pháp quân sự để biến Niger trở thành 'Ukraine mới'.