Trong bài diễn thuyết 'Ký ức lịch sử về Sài Gòn và vùng phụ cận' tại Trường Thông ngôn vào năm 1885, Trương Vĩnh Ký đã nói: 'Ký ức của các dân tộc sẽ mai một đi nếu lịch sử không kịp thời ghi lại để bảo tồn nét đặc trưng của nó'. Bên cạnh 'chính sử' của người bản địa, cũng không thể thiếu góc nhìn của người nước ngoài.
Thời gian lấy đi thanh xuân của người phụ nữ, nhưng ký ức thì mãi như một bức tranh đẹp không phai mờ. Ở tuổi gần bách niên, bà Huỳnh Kim Liên (bí danh Ba Chỉ) sống bình yên cùng con cháu trong căn nhà ở khu phố thuộc phường Bình Thới, TP Hồ Chí Minh.
Sáng sớm một ngày giữa mùa thu phương Nam, khi bầu trời nhuộm trong sắc nắng vàng rực rỡ và tiếng ve mùa hạ lặng dần, phố xá ở Thành phố mang tên Bác rực rỡ cờ hoa, rộn rã thanh âm hòa bình, đầy sức sống. Gần 80 năm trôi qua kể từ mùa thu lịch sử 1945, nhưng những gì đã diễn ra nơi mảnh đất phương Nam Tổ quốc vẫn còn vang vọng trong mạch ngầm ký ức dân tộc.
Dưới sự lãnh đạo của các tổ chức đảng, quần chúng cách mạng Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định đã thể hiện tinh thần đoàn kết và sự sáng tạo về chuẩn bị và sử dụng vũ khí trong Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Vào những ngày mùa thu tháng Tám, trong lòng tôi trào dâng cảm xúc khó tả như được sống lại với ký ức về Tết Độc lập đầu tiên của cha mình - Lê Hữu Kiều, bút danh Nam Mộc (1915-1989).
Ngày 23/8/1945, sức mạnh cách mạng áp đảo trên cả nước, Cố đô Huế giành chính quyền về tay nhân dân.
Sau Khởi nghĩa Nam Kỳ không giành được thắng lợi, thực dân Pháp tiến hành khủng bố trắng trên toàn Nam Bộ. Mẹ tôi cũng như bao nhiêu đồng chí của bà sa vào tay giặc.
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam, Khởi nghĩa Nam Kỳ là một dấu son không thể phai mờ. Tinh thần quật khởi, khí thế sôi sục đấu tranh của nhân dân ta trong ngày tháng hào hùng ấy vẫn in đậm trong trái tim bao thế hệ, mà mỗi khi nhắc lại, trong lòng mỗi người đều dâng lên niềm tự hào.
Ngay từ khi mới ra đời, trong Luận cương chính trị của Đảng ta đã chỉ rõ nguy cơ chiến tranh đế quốc ngày càng tới gần. Để chủ động chuẩn bị khởi nghĩa khi có tình thế Cách mạng, một mặt chúng ta phải làm cho những khẩu hiệu chống chiến tranh ăn sâu trong quần chúng Nhân dân; mặt khác phải tăng cường công tác vận động binh lính địch và tổ chức những 'đội tự vệ công nông'.
Sự nghiệp cách mạng của Huỳnh Văn Một - nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 308, Tư lệnh phó Quân khu Sài Gòn - Chợ Lớn, đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên có công sức vun đắp của hai người vợ chịu thương chịu khó, hy sinh, kiên cường vượt qua những năm tháng khủng bố trắng Khởi nghĩa Nam Kỳ, những ngón đòn tra tấn dã man của kẻ thù.
Cuốn sách 'Nội các Trần Trọng Kim - Bản chất, vai trò và vị trí lịch sử' của GS.TS. Phạm Hồng Tung, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản lần thứ tư không chỉ tái hiện những câu chuyện chính trị đầy kỳ thú trong một giai đoạn đầy biến động của lịch sử, mà còn mở ra bức tranh xã hội Việt Nam trong giai đoạn 1940 – 1945 với nhiều góc nhìn về các nhân vật, các lực lượng và sự lựa chọn của lịch sử. Công trình dựa trên nghiên cứu và đối chiếu sử liệu phong phú, sự phân tích, lý giải rất mới mẻ của tác giả Phạm Hồng Tung.
Xuất hiện trong phong trào cách mạng năm 1940 ở Nam Kỳ, lá cờ đỏ sao vàng năm cánh gắn liền với lịch sử đấu tranh giành lại và giữ vững nền độc lập dân tộc và công cuộc đổi mới phát triển, sánh vai với các cường quốc năm châu của Nhân dân Việt Nam.
Cờ Đỏ là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng. Ngày 10-11-1929, tại căn chòi nhỏ giữa đồn điền Cờ Đỏ, xã Thới Đông (nay là xã Cờ Đỏ, TP Cần Thơ), Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng Cờ Đỏ được thành lập, đánh dấu bước phát triển mới của phong trào cách mạng.
Sau khi Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ, ngày 29/9/1939, Trung ương Đảng gửi thông cáo cho các cấp bộ đảng, nêu một số phương hướng và biện pháp cần kíp trước mắt nhằm chuyển hướng các mặt hoạt động của Đảng. Thông cáo xác định một vấn đề quan trọng trong sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược: 'Hoàn cảnh Đông Dương sẽ tiến bước đến vấn đề dân tộc giải phóng'[1]. Trung ương Đảng chỉ thị cho các cấp ủy, đảng viên và tổ chức quần chúng phải rút vào bí mật, tạm đình chỉ các cuộc biểu tình, chuẩn bị đội ngũ cán bộ đảng.
Trong cuốn 'Tiếng nói Nam Kỳ cũ địa danh, nhơn danh, thổ ngữ', học giả Vương Hồng Sển đã cung cấp rất nhiều thông tin và tư liệu hữu ích về những địa danh ở miền Nam xưa.
Ở thời đỉnh cao sự nghiệp, nhạc sĩ Vinh Sử thu bội tiền từ những sáng tác của mình. Ông từng chi cả chục lượng vàng cho mỗi đêm ăn chơi và tiệc tùng.
Hòa thượng Khánh Hòa luôn được nhớ đến và nhắc đến trước nhất khi đề cập đến phong trào Chấn hưng Phật giáo Việt Nam đầu thế kỷ XX.
Vùng đất phương Nam hôm nay đang vươn mình đi lên sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa tồn tại song hành cùng lịch sử cũng được phát huy theo cách nhìn mới, những danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc được tôn vinh trong đời sống đương đại. Trong đó, một vị anh hùng dân tộc có nhiều đóng góp to lớn cho đất nước, đó là danh tướng Nguyễn Tri Phương.
Bây giờ theo sắp xếp địa danh mới, đồng bằng sông Cửu Long trở thành 'lục tỉnh Miền Tây'. Nhưng trước khi sáp nhập, chúng tôi có chuyến hành hương và ngộ ra nhiều điều.
Sáng 10/7, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: 'Đồng chí Nguyễn Hữu Thọ - Nhà trí thức yêu nước nhiệt thành, tấm gương tiêu biểu về đại đoàn kết dân tộc'.
Cách đây đúng 25 năm, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Tháp được thành lập với nhiệm vụ nghiên cứu, biên soạn lịch sử, tham gia bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương, góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước, lòng tự hào quê hương trong các thế hệ.
Thông tin về sáp nhập các tỉnh, thành đang trở thành chủ đề được xã hội đặc biệt quan tâm, thảo luận rộng rãi trên mạng xã hội. Không ít trường hợp đăng tải thông tin với mục đích tăng tương tác, hoặc xuyên tạc chủ trương của Đảng, gây tâm lý hoang mang trong cán bộ, nhân dân. Từ thực tiễn bối cảnh và lợi thế phát triển của đất nước, chủ trương sáp nhập, hợp nhất địa giới hành chính Bắc Kạn với Thái Nguyên là một sự thừa kế những thành tựu to lớn của Đảng ta đã dày công vun đắp, tiếp tục đổi mới để thích ứng trong điều kiện cách mạng mới.
Nhà Xuất bản Phụ nữ Việt Nam vừa chính thức giới thiệu tới bạn đọc cả nước cuốn sách đặc biệt mang tên 'Phụ nữ bàn về vấn đề phụ nữ trên Phụ nữ Tân văn' với độ dày 600 trang, nội dung đồ sộ, thú vị.
Thầy giáo Phan Ngọc Hiển là người chỉ huy lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai, cùng với 9 liệt sĩ khác đã hy sinh trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, người cộng sản anh hùng ấy còn là một nhà báo chiến đấu vì mục tiêu cao cả.
Tên tuổi của Trương Vĩnh Ký đã đi vào lịch sử với vai trò tổng biên tập đầu tiên, người mở đường cho nền báo chí quốc ngữ Việt Nam.
Trong dòng chảy của lịch sử báo chí cách mạng nói chung - Báo chí Ðảng bộ Cà Mau - Bạc Liêu từ khi có Ðảng (năm 1930) đã tạo dấu ấn riêng trên vùng đất cuối trời. Ngay khi mới ra đời, báo chí đã tình nguyện xung phong, làm 'người lính đi đầu', trở thành vũ khí sắc bén, là tiếng nói chính thống của Ðảng và Nhân dân, đóng góp tích cực vào công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Tuần báo Tân Tiến số phát hành trung tuần tháng 2/1937, chủ bút Hồ Văn Sao giới thiệu với độc giả: 'Bạn tôi Phan Ngọc Hiển, tức Phan Phan, một nhà văn chân chính - lương tâm, bắt đầu đi khắp Nam Kỳ để làm phận sự nhà báo - năm nay lần lượt bạn Phan Ngọc Hiển sẽ hiến cho độc giả: 1. Ðại náo thôn quê - 2. Tinh thần bạn trẻ nước nhà - 3. Giọt nước mắt của dân - 4. Thương - là 4 vấn đề quan hệ xã hội cần thay đổi - muốn tránh sự sơ sót, ngoài những tài liệu của bạn tôi thâu thập trong những lúc gian nan, nay bạn tôi cần đi viếng các làng, dân quê, bạn trẻ... cho cuộc điều tra thêm chu đáo - luôn tiện biết nhau, biết điều sơ sót của Tân Tiến đặng sửa đổi...'.