Tiếng nói và chữ viết của các dân tộc thiểu số (DTTS) ở Việt Nam vừa là vốn quý của dân tộc đó, vừa là tài sản văn hóa chung của đất nước. Từ khi thành lập nước đến nay, Đảng, Nhà nước ta luôn nhất quán, quan tâm trong công tác chỉ đạo và thực hiện chính sách về bảo tồn và phát huy tiếng nói, chữ viết của các DTTS. Trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật về giáo dục, văn hóa, miền núi và dân tộc đều khẳng định các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết; giữ gìn và phát huy những phong tục, tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của mình. Tuy nhiên, đứng trước nguy cơ tiếng nói, chữ viết của một số DTTS đang bị mai một, cần phải có thêm nhiều giải pháp để bảo tồn, lưu giữ, phát triển.
Tại Việt Nam, đồng bào Pa Dí chỉ có khoảng 2.000 người, 'như cây có hai ngàn chiếc lá' mà nhà thơ Pờ Sảo Mìn đã so sánh. Trong đó, người Pa Dí chủ yếu sống tập trung tại Mường Khương. Tại xã Tung Chung Phố, cộng đồng người Pa Dí có 86 hộ dân với hơn 300 nhân khẩu. Dưới ánh sáng soi đường của Đảng, cộng đồng Pa Dí đã từng bước thoát ra khỏi đói nghèo, lạc hậu, hướng tới cuộc sống phát triển hơn.
Thông thường, mọi người vẫn quan niệm nam giới tham gia công tác xã hội sẽ có nhiều thế mạnh hơn so với phụ nữ, nhưng tại xã Nậm Chảy (Mường Khương), nơi đảng bộ có gần 50% đảng viên là nữ, có nhiều người tham gia hiệu quả không ít việc khó.
Bấy lâu nay, công tác phát triển đảng viên ở những xã vùng cao, biên giới, đặc biệt là nữ người dân tộc thiểu số ở vùng cao Lào Cai luôn là bài toán khó. Vậy nhưng, đến xã Nậm Chảy (huyện Mường Khương), chúng tôi bất ngờ khi biết gần 50% đảng viên của Đảng bộ xã là phụ nữ, đặc biệt, nhiều người là dân tộc thiểu số.
VHO – Tối 25.8 tại Lào Cai đã diễn ra Lễ bế mạc Hội thi Thể thao các dân tộc thiểu số toàn quốc lần thứ XII. Tới dự có bà Lê Thị Hoàng Yến, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thể dục thể thao (Bộ VHTTDL); ông Nguyễn Thái Hòa, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Lào Cai, Phó trưởng ban tổ chức Hội thi.
Ngày 12/8, Sở Văn hóa-Thể thao tỉnh Lào Cai và UBND huyện Bảo Thắng (Lào Cai) tổ chức công bố, trao Quyết định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nghề dệt của dân tộc Dao họ ở huyện Bảo Thắng là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Nhằm bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của cộng đồng các dân tộc sinh sống trên địa bàn trước nguy cơ mai một, những năm qua, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều chương trình, hành động cụ thể.
Với tôi, vùng 'đất thép' trên biên giới này luôn đầy bí ẩn và có sức hút kỳ lạ. Chả thế mà lần nào đến Mường Khương, tôi cũng cảm nhận được hương vị thân quen nhưng lại đầy mới lạ, hấp dẫn.
Thị trấn Mường Khương (huyện Mường Khương) được bao bọc bởi những dãy núi đá vôi nhọn hoắt. Thôn Sa Pả nằm trên một trong những đỉnh cao nhất, vì vậy không ngạc nhiên khi nơi đây được coi là sân ngắm toàn cảnh phố huyện.
Để bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của cộng đồng các dân tộc sinh sống trên địa bàn trước nguy cơ mai một, huyện Mường Khương đã và đang triển khai nhiều giải pháp.
Trong tập tiểu luận - phê bình 'Những người đục đá kê cao quê hương' (Nhà xuất bản Văn học), Phó Giáo sư, Tiến sĩ, nhà văn Lê Thị Bích Hồng đã giới thiệu đến công chúng 7 gương mặt văn nghệ sĩ người dân tộc thiểu số có nhiều đóng góp cho nền văn học - nghệ thuật, đó là Nông Quốc Chấn, Y Phương, Cao Duy Sơn, Mai Liễu, Bàn Tài Đoàn, Lò Ngân Sủn và Pờ Sảo Mìn. Trong số các văn nghệ sĩ này, tôi may mắn được gần gũi và thân thiết với nhà thơ Pờ Sảo Mìn.
Phiên chợ ngày cuối năm, đồng bào vùng cao xuống chợ như đi hội, ngoài mua sắm còn là tâm tình trao gửi, ước vọng về một năm mới no đủ, yên bình. Nhìn vào chợ phiên ngày Tết, thấy ấm lòng bởi cuộc sống nơi đây đang ngày càng khởi sắc, mùa xuân như đã gần kề…
Ngày 21/11, tại Hà Nội lần đầu tiên tề tựu sắc màu dân tộc và sản phẩm quýt nọt của đồng bào Tu Dí, Pa Dí, Nùng, Hmông, Dao, Phù Lá… ở miền biên giới Mường Khương, cùng nhiều sản phẩm nông nghiệp của Lào Cai.
Dù giàu tiềm năng phát triển du lịch nhưng những năm qua, lượng du khách đến Mường Khương còn khiêm tốn. Bởi vậy, nơi 'miền cao núi nhọn' rất cần những nhà đầu tư chiến lược để tạo cú hích cho ngành công nghiệp không khói cất cánh.
Họa sĩ Đỗ Đức trưng bày các bức tranh sơn mài khổ lớn ông vẽ trang phục các dân tộc miền núi. Đây là điều một họa sĩ cả đời gắn bó với đời sống văn hóa vùng cao dành nhiều tâm huyết.
Sử dụng những sắc màu vương giả, lóng lánh của chất liệu sơn mài truyền thống, họa sĩ Đỗ Đức đã lưu giữ vẻ đẹp của 60 bộ trang phục đồng bào các dân tộc miền núi phía Bắc. 11 bức tranh sơn mài khổ lớn của ông đang được ra mắt người xem tại không gian nghệ thuật Thong Dong Ville, số 15B, ngõ 37 Trịnh Công Sơn, Hà Nội.
Từ 6/6/2020 tới, tại Thong Dong VILLE - số 15b ngõ 656 đường Lạc Long Quân (hoặc ngõ 37 đường Trịnh Công Sơn), họa sĩ Đỗ Đức sẽ trưng bày 10 tranh sơn mài (khổ 80 x 100cm) vẽ 60 bộ sắc phục của đồng bào các dân tộc miền núi phía Bắc nước ta.
Hiện nay, người Pa Dí được xếp vào nhóm dân tộc Tày thuộc hệ ngôn ngữ Thái - Ka đai. Ở Lào Cai, người Pa Dí cư trú tập trung chủ yếu ở huyện Mường Khương, họ còn lưu giữ được nhiều tập quán xã hội, trong đó phải kể đến tục lệ cưới hỏi. Đám cưới của người Pa Dí trải qua nhiều bước, trong đó có lễ ăn hỏi, lễ cưới và lễ lại mặt.
Sinh năm Giáp Thân, xuân Canh Tý này nhà thơ Pờ Sảo Mìn đã bước vào tuổi 76, vậy nhưng mỗi lần được trò chuyện, tôi vẫn thấy sự nhiệt huyết, trẻ trung và sức sáng tạo dồi dào, bất tận trong ông. Dường như thời gian và tuổi tác - điều mà người ta rất ngại nhắc đến, không làm nhà thơ đáng kính 'già' đi.
Sống trên núi cao, bà con các dân tộc thiểu số coi trọng rừng. Thông qua luật tục và những lễ cúng rừng, bà con đã giữ được những cánh rừng xanh. Người Pa Dí ở huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai là một trong số đó.
Thời gian qua, các tổ chức cơ sở Hội Văn học nghệ thuật (VHNT) và hội viên người dân tộc thiểu số (DTTS) hoạt động trong các chuyên ngành VHNT khắp các vùng, miền trên cả nước đã khắc họa nên bức tranh văn nghệ giàu màu sắc và nhịp điệu; phản ánh những thay đổi căn bản của miền núi và vùng DTTS trong sự chuyển mình lớn lao của đất nước. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội VHNT các DTTS Việt Nam lần thứ VI, nhiệm kỳ 2019-2024, diễn ra ngày 18-11, tại Hà Nội, các đại biểu đã cùng nhìn lại và đánh giá những thành tựu đạt được trong nhiệm kỳ V (2014 - 2019).
Trong những năm qua, tỉnh Lào Cai luôn coi trọng việc bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản phi vật thể quốc gia, gắn các di sản văn hóa với phát triển du lịch.
Ngày 18/11, tại Hà Nội, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI, nhiệm kỳ 2019-2024 Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam đã khai mạc với sự tham dự của hơn 500 đại biểu, khách mời. Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đến dự và phát biểu tại Đại hội.
Trong những năm qua, nhiều hộ ở Mường Khương đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu từ trồng quýt. Bước sang vụ quýt thứ 10, nông dân Mường Khương đã có nhiều cải tiến trong sản xuất để những mùa quả thêm ngọt ngào.
1.Lâu rồi, vào năm 1972, tôi đi Cao Bằng, lên Bản Chang thuộc huyện Nguyên Bình. Đường lên là đèo Colia như nằm trên sống lưng khổng lồ của con voi chiến.
15 năm trước, cây quýt bén duyên mảnh đất vùng cao biên giới của tỉnh Lào Cai, từ một người nông dân Tu Dí Làn Mậu Thành, thôn Sả Hồ, thị trấn Mường Khương, huyện Mường Khương.
Chúng tôi lên vùng cao núi đá Mường Khương chứng kiến bà con đồng bào dân tộc Mông, Dao, Phù Lá, Giáy… tất bật thu hoạch quýt chín sớm bán cho thương lái. Quýt sớm năm nay được mùa được giá, đem về nguồn thu ổn định, giúp bà con nơi đây xóa nghèo hiệu quả và bền vững.
Ngày 12/7, UBND xã Bản Lầu tặng Giấy khen cá nhân có thành tích đột xuất 'Gương người tốt – việc tốt' cho 2 học sinh trên địa bàn.
Trong một lần trò chuyện với nhà thơ Pờ Sảo Mìn ở Hà Nội, ông tâm sự: Cây đàn tròn cùng dân ca của người Pa Dí chính là 'linh hồn' của dân tộc ông - một dân tộc thuộc ngữ hệ Tày - Thái, hiện nay chỉ còn vỏn vẹn khoảng 2.000 người sinh sống chủ yếu ở huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai. Từ những gợi mở hết sức thú vị ấy mà tôi đã quyết tâm đặt chân đến mảnh đất biên cương này.