Xuân Trường là vùng đất cổ nằm bên hữu ngạn sông Chu, quê hương của Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trò Xuân Phả và nhiều giá trị lịch sử - văn hóa tiêu biểu khác. Nơi đây là một trong những địa phương vinh dự và tự hào có 1 Nghệ nhân Nhân dân (NNND), 13 Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) được trao tặng danh hiệu. Đây là lực lượng nòng cốt, là những 'di sản văn hóa sống' đang nỗ lực từng ngày cùng với các thế hệ người dân xã Xuân Trường tiếp tục góp phần lan tỏa, tô đậm thêm truyền thống, mạch nguồn lịch sử - văn hóa, thắp lửa di sản.
Nằm ở trung tâm khu vực châu thổ sông Chu, huyện Thọ Xuân là vùng đất địa linh nhân kiệt, có nhiều lễ hội văn hóa truyền thống đặc sắc. Trên địa bàn huyện có 6 di tích cấp quốc gia, 49 di tích cấp tỉnh, gắn liền với hơn 20 lễ hội, lễ tục truyền thống còn được bảo lưu, tái hiện trong đời sống cộng đồng.
Được xem là một trường hợp khá đặc biệt, nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Nguyễn Thị Minh Hải bén duyên với máy ảnh ở tuổi 58. Ban đầu mọi người chỉ nghĩ, chị cũng như nhiều người có điều kiện kinh tế, chụp choẹt cho vui. Nhưng, chỉ trong dăm bảy năm mà chị có hẳn một gia tài ảnh, nhiều bộ ảnh được đồng nghiệp đánh giá cao và liên tục đoạt các giải thưởng nhiếp ảnh uy tín.
Dù đã qua đủ mọi thành công và trải nghiệm trong cuộc đời, nhưng các tác giả đạt giải thưởng Nhà nước về VHNT vẫn tiếp tục dấn thân. Những năm tháng đã qua là mồ hôi và nước mắt, còn khoảng thời gian này, họ được sống cho chính mình, làm những gì tâm huyết nhất.
Giữa nhịp sống hiện đại, đâu đó quanh ta vẫn vọng lên những tiếng thở dài cùng bao trăn trở về thực trạng người trẻ ngày càng hời hợt, vô tâm, thiếu trách nhiệm với những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Nhưng khi ta nhìn sâu và khách quan hơn vào sự vận động và phát triển ấy, chúng ta sẽ nhận ra rằng: Bên cạnh những tiếng thở dài là biết bao câu chuyện đẹp, truyền cảm hứng của những người trẻ tâm huyết, nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
'Ăn bánh với giò không bằng xem trò Xuân Phả' - đó là câu nói cửa miệng của người dân xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, quê hương của trò múa Xuân Phả.
Trong không khí rộn ràng đón tết, các khu điểm du lịch trên địa bàn tỉnh sôi nổi tổ chức nhiều hoạt động, chương trình đặc sắc, đã, đang và sẽ mang đến cho du khách những trải nghiệm thú vị.
Trò múa Xuân Phả là tổ hợp 5 trò múa, mô phỏng các nước lân bang lai triều, tiến cống vua Đại Việt, được đưa tới đỉnh cao của sự kết tinh giữa nghệ thuật múa cung đình và múa dân gian.
Trò diễn Xuân Phả có từ đầu thế kỷ thứ 10, xuất phát từ cung đình, qua nhiều biến động đã được dân gian hóa, trở thành trò diễn trong sinh hoạt cộng đồng. Được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2016, loại hình nghệ thuật đặc sắc này tiếp tục được những người dân làng Xuân Phả, xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa gìn giữ và trao truyền như báu vật.
Trò Xuân Phả mô tả cảnh 5 quốc gia cổ (thuộc Trung Hoa, Hòa Lan, Tú Huần, Chăm Pa, Ai Lao) đem lễ vật cùng với những tiết mục múa hát đặc sắc của quốc gia họ để chúc mừng Hoàng đế nước Việt xưa.
Trò Xuân Phả là các trò diễn dân gian mô tả cảnh 5 quốc gia cổ (thuộc Trung Hoa, Hòa Lan, Tú Huần, Chăm Pa, Ai Lao) đem lễ vật cùng với những tiết mục múa hát đặc sắc của quốc gia họ để chúc mừng Hoàng đế nước Việt xưa.
Với những giá trị độc đáo về văn hóa - nghệ thuật, trò Xuân Phả (múa Xuân Phả) đã được các thế hệ người dân làng Xuân Phả, xã Xuân Trường, Thọ Xuân, Thanh Hóa, kiên trì gìn giữ, truyền dạy và phát huy giá trị.
Được ghi vào danh sách Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2016, trò Xuân Phả đã vượt ra khỏi phạm vi làng xã, trở thành một biểu tượng quý giá của văn hóa dân gian Việt Nam.
Đã từ nhiều đời nay, các thế hệ người dân ở xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa vẫn cùng nhau gìn giữ, bảo tồn trao truyền một trò diễn dân gian. Tương truyền, trò diễn này có từ thời Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 xứ quân rồi lên ngôi Hoàng đế. Tháng 9/2016, trò Xuân Phả được Bộ VHTT&DL ra quyết định công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Di sản này đã không chỉ là báu vật văn hóa xứ Thanh mà đã trở thành viên ngọc quý trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc.
Cuối năm, khi tiết trời se lạnh, chúng tôi về làng Xuân Phả, xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa. Từ xa, tiếng trống, thanh la vọng lại, rộn ràng. Các thành viên CLB trò Xuân Phả đang luyện tập chuẩn bị cho lễ hội đầu năm.
Xuân Phả, nay thuộc xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, là một ngôi làng giàu truyền thống và văn hóa nổi tiếng với nghề làm tương đặc trưng. Nhưng ít ai biết rằng, đằng sau hương vị thơm ngon ấy là câu chuyện về một người con luôn nặng lòng với nghề truyền thống...
Vinh danh những người 'giữ hồn' di sản bằng các danh hiệu mới là điều kiện 'cần'. Trong khi, điều kiện 'đủ' để những người nắm giữ các yếu tố cốt lõi của di sản văn hóa ấy có thể duy trì nhiệt huyết, tình yêu và tích cực trao truyền di sản đến đời sau, thì cần thêm nguồn 'dưỡng nuôi' từ sự chung tay trách nhiệm của các ngành và địa phương.
Nằm ở miền Bắc Trung Bộ, Thanh Hóa không chỉ nổi tiếng với thiên nhiên hùng vĩ và các di tích lịch sử mà còn là mảnh đất đậm đà bản sắc văn hóa. Trên hành trình phát triển hiện đại, Thanh Hóa đã và đang nỗ lực giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa quý báu ấy góp phần tạo nên sự phong phú và đặc sắc trong bức tranh văn hóa dân tộc.
Năm 2015, nhạc sĩ Hoàng Hải đã được phong danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND). Ông cũng là một trong ba gương mặt được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật (VHNT) năm 2022 với cụm 4 tác phẩm: Kịch múa 'Vĩnh biệt hoa anh túc' và các tiết mục múa: 'Hò sông Mã', 'Hướng đăng' và 'Khúc khải hoàn'. Với 84 năm tuổi đời, hơn 60 năm tuổi nghề, ông là tấm gương để thế hệ sau học tập và noi theo.
Thanh Hóa là địa phương có nhiều di tích, danh thắng và lễ hội truyền thống. Trong quá trình thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia XDNTM, các đơn vị đã biết phát huy giá trị văn hóa truyền thống phục vụ Nhân dân.
Men dòng Mã Giang, chúng tôi tìm về làng cổ Vĩnh Trị, xã Hoằng Quang - nơi có trò diễn Tú Huần đã 'sống đời' cùng đất và người nơi đây qua bao thăng trầm, biến động lịch sử.
Thọ Xuân được biết đến là vùng đất 'địa linh nhân kiệt', nơi sinh ra Anh hùng dân tộc Lê Hoàn, Lê Lợi, nơi phát tích của hai triều đại Tiền Lê và Hậu Lê hiển hách trong lịch sử dân tộc; nơi giao thoa, hội tụ và lưu giữ nhiều dấu ấn văn hóa của người Việt và người Mường. Để gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, huyện Thọ Xuân đã triển khai nhiều giải pháp nhằm gìn giữ kho tàng văn hóa quý báu, đưa Thọ Xuân trở thành một điểm đến hấp dẫn.
Năm 2024 là năm thứ 3 liên tiếp tỉnh Thanh Hóa công bố lịch sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch nhằm kích cầu, thu hút du khách. Sự thành công của các sự kiện đã được tổ chức góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và dần hình thành nên sản phẩm du lịch mới, đầy hấp dẫn - du lịch sự kiện, mặt khác tạo điểm nhấn cho hoạt động du lịch của tỉnh.
Thanh Hóa là vùng đất 'địa linh nhân kiệt' giàu truyền thống văn hóa lịch sử với nhiều di tích, danh thắng, lễ hội đã tạo nên bức tranh đa dạng, phong phú giàu bản sắc văn hóa. Trong XDNTM, Thanh Hóa đã biết phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, khơi dậy được nguồn nội lực nâng cao đời sống tinh thần cho người dân.
Sáng 26-4 (18-3 âm lịch), tại Khu du lịch sinh thái Tràng An (thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình), khoảng 4.000 đại biểu, du khách, nghệ nhân, diễn viên và người dân đã tham dự Lễ hội Tràng An với chủ đề 'Về miền di sản Tràng An 2024'.
Sở hữu kho tàng văn hóa đa dạng, phong phú, xứ Thanh được mệnh danh là 'miền di sản' độc đáo kết tinh từ tinh hoa văn hóa của 7 dân tộc anh em. Những giá trị văn hóa ấy ngày càng vươn xa, khẳng định giá trị tự thân, trở thành động lực phát triển toàn diện của địa phương. Bởi vậy, việc gìn giữ, phát huy và tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống là một tất yếu, được triển khai thường xuyên, lâu dài và bền bỉ.
Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn và Tuần lễ văn hóa - du lịch - ẩm thực Thọ Xuân năm 2024, nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc đã được trình diễn.
Có sẵn tiềm năng nhưng phát huy các giá trị của lễ hội để phát triển du lịch, đó là hành trình dài, cần có sự vào cuộc của cộng đồng, từ cơ quan quản lý đến mỗi người dân.
Mỗi năm, Thanh Hóa có gần 300 lễ hội với đủ các loại hình theo quy định, phần lớn là các lễ hội truyền thống, lễ hội lịch sử và lễ hội dân gian. Mỗi lễ hội có một nét văn hóa đặc sắc riêng và việc tổ chức gìn giữ các lễ hội chính là lưu giữ truyền thống, gìn giữ bản sắc và bảo tồn các di sản văn hóa...
Trò Xuân Phả bước ra từ truyền thuyết. Đây là các trò diễn dân gian mô tả cảnh năm phương đến chầu, đem những tiết mục múa hát đặc sắc của quốc gia lân bang đến chúc mừng hoàng đế nước Việt xưa.
Nằm bên hữu ngạn sông Chu, làng Xuân Phả (nay là xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân) là 'quê hương' của trò diễn Xuân Phả nổi tiếng. Về vùng đất cổ trong những ngày đầu tháng 2 (âm lịch), du khách được hòa mình vào không gian lễ hội Xuân Phả đặc sắc, chứa đựng nhiều ý nghĩa.
Ngày 19/3 (tức mùng 10/2 năm Giáp Thìn), lễ hội truyền thống làng Xuân Phả năm 2024 được tổ chức tại xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân.
Những năm qua, phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa' trên địa bàn huyện Thọ Xuân luôn được quan tâm, trở thành phong trào rộng khắp, có sức lan tỏa sâu rộng đến các tầng lớp Nhân dân. Từ đó, nâng cao chất lượng văn hóa, tạo dựng môi trường văn hóa, văn minh, đậm đà bản sắc dân tộc.
Nếu ví văn hóa xứ Thanh như 'mạch nguồn' của văn hóa Việt thì văn hóa của các dân tộc tỉnh Thanh chính là những nhánh phù sa màu mỡ, tươi mát, bồi đắp nên sự phong phú, đa dạng, đa sắc màu mà cũng rất riêng khác của văn hóa xứ Thanh. Sự hài hòa trong sự riêng biệt ấy trở thành nền tảng và động lực cho 'miền di sản' hiện thực hóa khát vọng đưa văn hóa xứ Thanh vươn xa.
Nhắc đến xứ Thanh là nhắc đến vùng đất trầm tích các giá trị văn hóa tốt đẹp, mà nổi bật nhất là nền văn hóa đồ đồng với 'Trống đồng Đông Sơn' đã góp phần làm cho kho tàng văn hóa Việt Nam phát triển phong phú, rực rỡ. Đây cũng là một trong những 'cái nôi' chứa đựng giá trị văn hóa phi vật thể tiêu biểu của người Việt nói chung và đồng bào các dân tộc thiểu số nói riêng với những hình thức đặc sắc về huyền thoại, tục ngữ, ca dao, lễ tục, lễ hội, văn hóa, ẩm thực... Nơi sản sinh ra những làn điệu dân ca Đông Anh, hò Sông Mã, điệu khặp của người Thái, hát xường của người Mường, đồng hành cùng sử thi 'Đẻ đất, đẻ nước'...
Sáng 13/2 (tức ngày mùng 4 tháng Giêng năm Giáp Thìn), tại đền thờ vua Lê Thái Tổ (thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh), Ban quản lý di tích lịch sử Lam Kinh phối hợp với UBND huyện Thọ Xuân tổ chức lễ Khai hội Xuân Giáp Thìn, hướng tới kỷ niệm 606 năm ngày khởi nghĩa Lam Sơn (1418- 2024); 596 năm ngày Lê Lợi đăng quang Hoàng đế (1428-2024).
Với 7 dân tộc cùng sinh sống gồm Kinh, Mường, Thái, Thổ, Dao, Mông, Khơ Mú đã làm nên một kho tàng di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) xứ Thanh đa dạng và phong phú từ tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán, đến các làn điệu dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian... Bằng nhiều giải pháp, cách làm hiệu quả của các cấp, ngành, các địa phương, nhiều giá trị DSVHPVT ngày càng được gìn giữ, lan tỏa và thấm sâu vào đời sống cộng đồng.
Chương trình Khai mạc Tuần Văn hóa, Du lịch Điện Biên - Thanh Hóa được dàn dựng công phu, với âm thanh, ánh sáng hiện đại cùng sự tham gia của hàng trăm ca sĩ, nghệ sĩ, diễn viên, nghệ nhân của các địa phương, đơn vị nghệ thuật của hai tỉnh Thanh Hóa, Điện Biên.
phục vụ nhân dân vui Tết, đón xuân, thành phố Thanh Hóa sẽ tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao sôi động. Theo kế hoạch, các hoạt động chào mừng năm mới sẽ kéo dài từ trước Tết Nguyên đán đến qua rằm tháng Giêng, diễn ra tại nhiều địa điểm khác nhau trên địa bàn thành phố.
Những di sản văn hóa trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước đã góp phần hình thành và tạo nên tính cách con người xứ Thanh anh dũng, quật cường, tràn đầy dũng khí, vượt lên gian khó để chiến thắng thiên tai và các thế lực bạo tàn, song lại thấm đẫm tính nhân văn, giàu lòng nhân ái và đức hy sinh xả thân vì nghĩa lớn, vì lợi ích và sự trường tồn của dân tộc.
Không dừng lại ở việc tổ chức hội nghị liên kết với các nội dung giới thiệu tiềm năng, trao đổi, thảo luận giữa các địa phương, doanh nghiệp,... thời gian gần đây tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức một số hoạt động bên lề hội nghị như: trình diễn, giới thiệu ẩm thực; cung cấp thông tin sản phẩm, dịch vụ du lịch của doanh nghiệp; giới thiệu bộ nhận diện thương hiệu du lịch; trình diễn di sản văn hóa phi vật thể... Qua đó bức tranh du lịch Thanh Hóa đầy màu sắc được giới thiệu một cách sinh động đến các doanh nghiệp, địa phương là trọng điểm du lịch trong cả nước.
Có lẽ, những ngày này, ngôi nhà của gia đình cố họa sĩ Phan Bảo trên phố Lê Hoàn (TP Thanh Hóa) đón nhiều khách xa gần nhất, nhiều hơn tất cả những ngày đã từng rộn ràng tụ họp trước đây. Họ đến để dâng nén nhang thơm thay lời tiễn biệt cuối cùng đến cố họa sĩ Phan Bảo, 'nhà Thanh Hóa học' – người thân yêu, người thầy, người bạn, đồng nghiệp, đồng môn... mà họ xiết bao quý mến, trân trọng, tự hào.
Lễ hội Lam Kinh được xem là đại diện tiêu biểu cho nét đẹp văn hóa tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, thờ cúng các anh hùng dân tộc gắn liền với các di tích đền thờ miếu mạo của người Việt. Với nhiều giá trị đặc trưng, lễ hội này là nét chấm phá tiêu biểu trong kho tàng văn hóa xứ Thanh, góp phần làm dày thêm cho kho tàng văn hóa Việt, biểu tượng cho sức mạnh đoàn kết và tình yêu nước nồng nàn.
Sáng 6/10, tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh (thị trấn Lam Sơn, Thọ Xuân), UBND tỉnh Thanh Hóa long trọng tổ chức lễ hội Lam Kinh 2023, kỷ niệm 605 năm khởi nghĩa Lam Sơn, 595 năm Vua Lê Thái Tổ đăng quang, 590 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Lê Lợi.
Hàng nghìn người dân và du khách nô nức về Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh (Thọ Xuân, Thanh Hóa) tham dự Lễ hội Lam Kinh 2023.
Sáng 6/10, giữa tiết trời thu dịu mát, hàng vạn người đã đổ về khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh ở thị trấn Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa để hòa mình vào Lễ hội Lam Kinh 2023, kỷ niệm 605 năm khởi nghĩa Lam Sơn, 595 năm Vua Lê Thái Tổ đăng quang, 590 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Lê Lợi.