Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), giá 1 bao thuốc lá ở Việt Nam đứng gần thấp nhất trong khu vực Tây Thái Bình Dương. Điều này khiến người có thu nhập thấp và người mới hút, kể cả trẻ em hay trẻ vị thành niên đều rất dễ tiếp cận với thuốc lá. PV Báo PNVN có cuộc trao đổi với ThS.BS Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá - xung quanh vấn đề này.
Sản lượng thuốc lá tiêu thụ ở Thái Lan ít hơn 1/2 so với sản lượng tiêu thụ ở Việt Nam nhưng doanh số thu thuế từ thuốc lá lại cao gấp 3 lần. Sản lượng thuốc lá tiêu thụ ở Philipines cũng thấp hơn đáng kể so với Việt Nam nhưng doanh thu từ thuế cao gấp hơn 4 lần. Điều này cho thấy, tỷ lệ thuế Việt Nam còn rất thấp và nếu tăng thuế thì nguồn thu ngân sách sẽ tăng lên rất đáng kể.
Tăng thuế thuốc lá sẽ giúp đạt mục tiêu kép về giảm tỷ lệ sử dụng, giảm bệnh tật và tử vong, đồng thời giúp tăng cho ngân sách nhà nước. Đây là ý kiến của bà Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tại Hội thảo chia sẻ thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá do Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá tổ chức ngày 8/5, tại Hà Nội.
Nhiều phân tích chuyên sâu gần đây từ các cơ quan nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy việc tăng thuế thuốc lá là một lựa chọn kinh tế hợp lý, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững, củng cố ngân sách và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Cách đây vài năm, tôi có dịp trò chuyện với một người bạn học cũ đang là bác sĩ ung bướu đã làm việc gần hai thập kỷ ở một bệnh viện tuyến cuối. Anh kể về những bệnh nhân nam ngoài 40 tuổi, vẫn còn trẻ và đầy khát khao sống, nhưng đã phải đối mặt với chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn muộn.
Giải pháp tăng thuế thuốc lá được các chuyên gia đánh giá là hiệu quả kép khi vừa giúp giảm tiêu dùng, giảm bệnh tật, vừa tăng nguồn thu cho ngân sách.
ThS.BS Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) nhấn mạnh: Tăng thuế thuốc lá sẽ giúp đạt mục tiêu kép về giảm tỷ lệ sử dụng, giảm bệnh tật và tử vong, đồng thời giúp tăng cho ngân sách nhà nước.
Từ năm 2008 đến 2019, Việt Nam đã ba lần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá. Tuy nhiên, mức tăng còn quá thấp và khoảng cách thời gian giữa các lần điều chỉnh quá dài, không đủ để tác động đến hành vi tiêu dùng.
Khuyến nghị của WHO, để đạt được các mục tiêu của Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030, Việt Nam cần áp dụng phương án tăng thuế mạnh hơn so với các phương án của Bộ Tài chính. Cụ thể, WHO và Bộ Y tế đề xuất áp dụng thuế tuyệt đối theo lộ trình để đạt 15.000 đồng/bao vào năm 2030 thì sẽ thu được 46,4 nghìn tỷ đồng vào năm 2030.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá đã và đang gây ra gánh nặng bệnh tật và tử vong sớm tại Việt Nam, với hơn 100.000 ca tử vong do thuốc lá mỗi năm, trong đó 84.500 người tử vong/năm do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do tiếp xúc thụ động với khói thuốc.
Theo các chuyên gia dù thuế đã tăng, giá thuốc lá ở Việt Nam vẫn rẻ, khiến việc kiểm soát tiêu dùng kém hiệu quả, để lại nhiều hệ lụy về sức khỏe cộng đồng, do đó cần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá.
Tiêu dùng thuốc lá ở Thái Lan khoảng 1,7 tỷ bao/năm (chưa bằng một nửa Việt Nam), nhưng doanh thu thuế đạt 2,1 tỷ USD, cao gấp gần 3 lần nước ta. Ở Philippines, thuế thuốc lá chiếm 71% giá bán lẻ, tỷ lệ hút thuốc giảm 19%.
Với hơn 15 triệu người hút thuốc, Việt Nam tốn khoảng 108.000 tỷ đồng mỗi năm cho chi phí y tế và tử vong sớm liên quan thuốc lá. Theo chuyên gia, tăng thuế thuốc lá là giải pháp hiệu quả, kinh tế để giảm tiêu dùng, cải thiện sức khỏe cộng đồng.
Tỷ lệ thuế thuốc lá trên giá bán lẻ ở Việt Nam chỉ 36%, quá thấp so với khuyến cáo của WHO mức 75%, khiến việc sử dụng thuốc lá dễ dàng. Mỗi năm, Việt Nam phải chi trên 200 nghìn tỷ đồng cho y tế và môi trường do thuốc lá.
Liên quan đến vấn đề tăng thuế thuốc lá, các chuyên gia khẳng định điều này không gây ảnh hưởng đến nền kinh tế như nhiều người lầm tưởng.
Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) được Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 8 vào tháng 10/2024, dự kiến thông qua tại kỳ họp thứ 9 tới (tháng 5 - 6 năm nay), trong đó đề xuất nâng mạnh thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có giá thuốc lá rẻ nhất trên thế giới. Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) dự kiến được Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, trong đó sẽ điều chỉnh tăng thuế đối với mặt hàng thuốc lá.
Tỷ lệ thuế thuốc lá tại Việt Nam tính theo giá bán lẻ chỉ chiếm 36%, thấp hơn nhiều so với các quốc gia có thu nhập trung bình và thấp hơn nhiều so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) là 70-75% giá bán lẻ.
Bên cạnh việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá, cần có thêm nhiều giải pháp để giảm tỷ lệ người hút thuốc.
Theo ước tính của Hội Kinh tế Việt Nam năm 2022, tổng chi phí liên quan đến khám, chữa bệnh, ốm đau và tử vong sớm do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá là 108.000 tỷ đồng/năm (tương đương 1,14% GDP của năm 2022). Con số này lớn hơn gấp 5 lần so với đóng góp của nguồn thu thuế thuốc lá cho ngân sách quốc gia.
Chuyên gia y tế và chính sách đều đề xuất áp thuế tuyệt đối 5.000 đồng/bao từ năm 2026 và tăng lên 15.000 đồng vào năm 2030 để giảm tiêu dùng thuốc lá.
Ông Phạm Văn Long, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh đất nước đang hướng tới phát triển bền vững, nâng thuế thuốc lá là một nước đi lợi cả đôi đường: Vừa giảm người hút, vừa khỏe dân, lại vừa tăng thu ngân sách.
ThS. BS Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ phòng, chống tác hại thuốc lá mới thông tin về hậu quả của việc tiêu dùng thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế, xã hội, môi trường. Vị chuyên gia này nhận định, giá 1 bao thuốc lá ở Việt Nam thấp nhất, do vậy người có thu nhập thấp và người mới hút, kể cả trẻ em hay trẻ vị thành niên đều rất dễ tiếp cận với thuốc lá.
Theo ước tính sơ bộ của Hội Kinh tế Y tế Việt Nam năm 2022 người Việt Nam tiêu tốn số tiền tương đương 1,14% GDP do các bệnh liên quan đến thuốc lá.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến các chính sách tài khóa vì sự phát triển bền vững, tăng thuế thuốc lá là một giải pháp được khuyến nghị mạnh mẽ nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ, cải thiện sức khỏe cộng đồng, đồng thời tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Tỷ lệ người hút thuốc lá cao tại Việt Nam đang để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng về mặt sức khỏe, kinh tế và xã hội. Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến các chính sách tài khóa vì sự phát triển bền vững, theo giới chuyên gia, tăng thuế thuốc lá là một giải pháp được khuyến nghị mạnh mẽ nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ, cải thiện sức khỏe cộng đồng, đồng thời tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Đây là ý kiến của ThS.BS. Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá (Bộ Y tế) - tại buổi tập huấn 'Một số tác động của việc tăng thuế thuốc lá tới sức khỏe người dân và phản ứng của thị trường'.
Tăng thuế thuốc lá sẽ tác động trực tiếp vào túi tiền của người tiêu dùng, nhưng là cần thiết để giải quyết bài toán nan giải về sức khỏe và kinh tế tại Việt Nam.
Theo những phân tích đa chiều, việc tăng thuế thuốc lá là 'liều thuốc đắng' nhưng cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tăng năng suất lao động và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy các mục tiêu phát triển bền vững và cải thiện chất lượng sống toàn dân, chính sách tăng thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), trong đó có mặt hàng thuốc lá, đang được đặt lên bàn cân như một công cụ tài khóa quan trọng của y tế công cộng và tài chính quốc gia.
Việt Nam cần áp dụng thuế tuyệt đối từ mức 5.000 đồng/bao vào năm 2026 và tăng dần lên 15.000 đồng/bao đến năm 2030.
Tỷ lệ hút thuốc lá cao tại Việt Nam để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe, kinh tế và xã hội. Vì thế, tăng thuế thuốc lá là giải pháp được khuyến nghị mạnh mẽ nhằm giảm tiêu thụ, cải thiện sức khỏe và tăng nguồn thu cho ngân sách.
Sáng 23-4, tại Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chiến lược Việt Nam tổ chức buổi tập huấn 'Một số tác động của việc tăng thuế thuốc lá tới sức khỏe người dân và phản ứng của thị trường' nhằm thông tin thêm về chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với sản phẩm thuốc lá.
Theo ước tính của Hội Kinh tế Việt Nam, năm 2022 tổng chi phí liên quan đến khám, chữa bệnh, ốm đau và tử vong sớm do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá là 108.000 tỷ đồng một năm (tương đương 1,14% GDP của năm 2022). Con số này lớn hơn gấp năm lần so với đóng góp của nguồn thu thuế thuốc lá cho ngân sách quốc gia. Đáng lo ngại, tại Việt Nam, sử dụng thuốc lá gây ra 104.300 ca tử vong mỗi năm, trong đó 85.500 tử vong do sử dụng thuốc lá và 18.800 ca tử vong do hút thuốc lá thụ động.
Sáng 23/4, tại Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Việt Nam (VESS) tổ chức Tập huấn về 'Một số tác động của việc tăng thuế thuốc lá tới sức khỏe người dân và phản ứng của thị trường'.
Trong bối cảnh, Việt Nam đang hướng đến các chính sách tài khóa vì sự phát triển bền vững, tăng thuế thuốc lá là một giải pháp được khuyến nghị mạnh mẽ nhất nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ, cải thiện sức khỏe cộng đồng, đồng thời tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước.