Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Sô: Người mẹ kiên trung giữa những năm tháng lửa đạn

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những ký ức đau thương vẫn hằn sâu trong tâm trí mẹ. Mỗi lần được hỏi về cuộc đời mình, mẹ chỉ nghẹn ngào, đôi mắt đỏ hoe, giọng nói chậm lại như từng câu chuyện đang đưa mẹ trở về những tháng ngày khốc liệt ấy.

Ghé ngôi nhà mẹ, sau khoảng sân nhỏ, phòng khách treo trang trọng 3 tấm Bằng “Bà mẹ Việt Nam anh hùng”. Đó là những tấm bằng của mẹ chồng mẹ Sô - bà Mai Thị Chút, một tấm của chị dâu là Lê Thị Cháu và một tấm của mẹ Lê Thị Sô. Ba tấm bằng, ba cuộc đời, nhưng cùng chung một dấu ấn của những năm tháng chiến tranh khốc liệt và những mất mát không gì bù đắp được.

Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Sô cùng các cháu bên tấm Bằng Tổ quốc ghi công của liệt sĩ Võ Dĩnh.

Trong cái nắng dịu nhẹ của mảnh đất kiên cường này, ngôi nhà trở nên trầm mặc đến lạ. Không tiếng bom đạn, không còn những bước chân vội vã của một thời chạy giặc, chỉ còn tiếng gió khẽ lay những hàng cây trước ngõ. Thế nhưng, dường như từng bức tường, từng khoảng sân, từng góc nhỏ trong ngôi nhà vẫn lưu giữ những câu chuyện của một thời máu lửa.

Năm 1947, mẹ nên duyên với ông Võ Toàn. Hai người có với nhau 7 người con. Không chỉ là người vợ, người mẹ tần tảo, mẹ Lê Thị Sô và chồng còn là những cán bộ tích cực tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Những năm 1967, 1968, ông Võ Toàn giữ chức Phó chủ tịch kiêm phụ trách tài chính - kinh tế xã Hải Tân. Trong quá trình hoạt động, ông nhiều lần bị địch bắt giam, tra tấn dã man. Nhưng trước những đòn roi của kẻ thù, ông vẫn một lòng giữ vững khí tiết, quyết không khai báo, bảo vệ cơ sở và đồng chí, đồng đội. Sau một năm bị địch giam cầm, ông được thả và tiếp tục trở về hoạt động cách mạng.

 Di ảnh liệt sĩ Võ Toàn, chồng của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Sô. Ảnh đã qua phục chế

Trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt ấy, mẹ Lê Thị Sô vừa là hậu phương vững chắc cho chồng, vừa trực tiếp tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Từ tháng 8 đến tháng 12-1968, mẹ bị địch bắt giam. Trong những ngày tháng bị giam cầm, mẹ phải chịu những trận đòn tra tấn dã man của kẻ thù. Những đòn roi in dấu trên thân thể, nhưng không thể khuất phục được ý chí và lòng trung kiên của người phụ nữ cách mạng.

Đau đớn hơn, cũng chính trong khoảng thời gian mẹ bị địch bắt giam là lúc người chồng thân yêu của mẹ đã anh dũng hy sinh. Trong một lần tham gia tiếp tế, bảo đảm hậu cần cho lực lượng cách mạng, ông Võ Toàn bị địch phát hiện. Trước sự bao vây của kẻ thù, ông đã anh dũng chiến đấu, kiên cường chống trả và hy sinh trong hầm trú ẩn.

Trong chốn ngục tù, khi nhận được hung tin ấy, mẹ không chỉ phải chịu đựng những đòn tra tấn mà còn phải gồng mình vượt qua nỗi đau tinh thần đến tột cùng. Thế nhưng trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, mẹ vẫn giữ vững khí tiết, không khuất phục trước kẻ thù. Ra khỏi nhà tù, mẹ lại trở về với các con, tiếp tục cuộc sống và âm thầm góp sức cho cách mạng.

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngôi nhà mẹ trở thành nơi nuôi giấu cán bộ cách mạng trên địa bàn. Gian trong cùng trên trần nhà có làm cái trát nhỏ, dùng để cất trữ lương thực đồng thời là nơi giúp cán bộ trú ẩn. Nhớ lại những năm tháng ấy, mẹ kể, mỗi lần nấu cơm nuôi cán bộ, gia đình phải tính toán rất kỹ. Không thể nấu nhiều một lúc vì sợ địch nghi ngờ, mẹ và các con phải nhịn ăn, dành phần cơm ít ỏi ấy cho những người đang làm nhiệm vụ cách mạng.

Di ảnh liệt sĩ Võ Dĩnh, con trai Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Sô. Ảnh đã qua phục chế 

Mẹ có 7 người con thì 3 người con đã đi theo cách mạng. Trong số đó, người con trai thứ tư của mẹ, anh Võ Dĩnh, sinh năm 1958, xin mẹ phục vụ cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ. Lên 10 tuổi, anh đã làm nhiệm vụ giao liên, đưa đón, chuyển tin cho cách mạng. Lớn lên, anh tiếp tục tham gia du kích, trở thành đội viên Đội vũ trang huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, chiến đấu, bảo vệ cán bộ và nhân dân. Tháng 6-1972, trong một lần cùng đồng đội trên đường đi họp bàn công tác bí mật, anh bị địch phục kích và anh dũng hy sinh.

Ngày nhận được tin anh Võ Dĩnh hy sinh, mẹ lặng lẽ nén chặt nỗi đau riêng để tiếp tục nuôi các con và cống hiến cho cách mạng. Mẹ nghĩ rằng, đây chưa phải lúc để khóc, khi nước nhà chưa được độc lập, cuộc chiến đấu vẫn còn tiếp diễn, những người con của mẹ và biết bao người con của quê hương vẫn đang ngày đêm chiến đấu ngoài mặt trận. Với mẹ khi ấy chỉ có một mong ước giản dị mà lớn lao: Đất nước được hòa bình, quê hương được độc lập, những người còn sống sẽ trở về.

Chiến tranh đã đi qua, nhưng trên cơ thể mẹ, những vết hằn đòn roi năm nào vẫn khiến mẹ không thể quên. Mẹ mang thương tật 25%, xếp hạng hạng 1/4. Với những cống hiến và hy sinh to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, mẹ được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhì (năm 1986), Huy chương Kháng chiến Hạng Nhất (năm 1987). Ngày 23-7-2014, mẹ Lê Thị Sô được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng.