Lâu nay, tình trạng một bộ phận cán bộ sợ trách nhiệm, trì trệ, thiếu sáng tạo, thậm chí là vi phạm kỷ luật, pháp luật… đã trở thành vấn đề nóng của dư luận xã hội và cả trên bàn nghị sự. Làm thế nào để khắc chế 'vi rút' trì trệ, thúc đẩy cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm đã trở thành vấn đề được dư luận quan tâm.
Nhìn lại việc triển khai thực hiện Kết luận 14 của Bộ Chính trị, tinh thần dám nghĩ, dám làm của đội ngũ cán bộ đã có sự chuyển biến rõ nét. Tuy nhiên, tâm lý sợ sai, sợ mắc khuyết điểm vẫn còn không ít với lập luận: Làm nhiều thì sai nhiều, làm ít thì sai ít, không làm thì không sai.
Những cụm từ về 'đùn đẩy', 'sợ sai', 'né tránh trách nhiệm'… được đề cập nhiều trên các diễn đàn khi nói đến thực thi nhiệm vụ của cán bộ trong hệ thống chính trị. Dù đã có Kết luận 14-KL/TW, ngày 22/9/2021 của Bộ chính trị về 'Khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung', nhưng từ chủ trương đến thực tế tồn tại vẫn còn là khoảng cách khá xa.
Trong các giai đoạn cách mạng, Đảng ta luôn khuyến khích và ủng hộ cán bộ có tinh thần dám nghĩ, dám làm, năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.
Thể chế, luật pháp phải hướng đến mục tiêu đảm bảo cho cán bộ 'dám làm, dám chịu trách nhiệm' mà không phải 'xé rào' do sự bất cập của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Nhấn mạnh phải xây dựng pháp luật để cán bộ không phải dám nghĩ, dám làm theo nghĩa 'xé rào', đại biểu Quốc hội cho rằng, luật gây vướng mắc, góp phần tạo sức ì cho hệ thống công quyền mà không sửa kịp thời là có lỗi với dân, với nước.
Tranh luận với ý kiến một số ĐBQH cho rằng cần thể chế hóa việc bảo vệ cán bộ, dám nghĩ, dám làm, ĐBQH Trần Hữu Hậu cho rằng, 'cần xem xét kỹ và nên có cách làm khác'.
Lâu nay, tình trạng một bộ phận cán bộ sợ trách nhiệm, trì trệ, thiếu sáng tạo, thậm chí là vi phạm kỷ luật, pháp luật… đã trở thành vấn đề nóng của dư luận xã hội và cả trên bàn nghị sự. Làm thế nào để khắc chế 'vi rút' trì trệ, thúc đẩy cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm đã trở thành vấn đề được dư luận quan tâm.
Căn bệnh sợ trách nhiệm không dám làm đang hiện hữu trong một bộ phận không nhỏ cán bộ ở các cấp, các ngành, các lĩnh vực, khiến nhiều việc bị trì trệ, ách tắc, nhiều nguồn lực của đất nước không được khơi dậy và phát huy, ảnh hưởng tới phát triển kinh tế-xã hội. Ngăn chặn, đẩy lùi căn bệnh này và khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm là hai mặt 'xây và chống' của một quá trình, đòi hỏi nỗ lực, quyết tâm cao nhất và những giải pháp đồng bộ, quyết liệt đang được Đảng, Nhà nước và các đồng chí lãnh đạo chỉ đạo triển khai.
Bên cạnh việc bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, một số cán bộ đề nghị lãnh đạo TP.HCM điểm tên, chỉ rõ cán bộ sợ sệt, không dám làm.
Việc luật hóa khuyến khích cả những người ngoài Đảng, bộ máy của chính quyền sẽ xuất hiện nguồn bổ sung có chất lượng cán bộ, đảng viên mới cho Đảng và Nhà nước.
Bộ trưởng Nội vụ nhấn mạnh, Nghị định 73 tạo cơ sở pháp lý để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, sẵn sàng đương đầu với khó khăn, thử thách, luôn nỗ lực hành động vì lợi ích chung.
Nghị định 73 quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung phần nào hóa giải nỗi sợ sai mà bấy lâu nay đội ngũ cán bộ đang trăn trở, lo lắng.
Điều cốt lõi trong Nghị định 73/2023/NĐ-CP về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung (ban hành ngày 29/9/2023) là chỉ rõ nguồn cơn của căn bệnh 'ngồi im, thụ động, sợ sai' trong đội ngũ cán bộ, viên chức và đưa ra biện pháp khắc phục.
Chuyên gia cho rằng các cán bộ dám nghĩ, dám làm thường rất đơn độc, gặp nhiều nguy hiểm nên cần có cơ chế bảo vệ bằng những hành lang pháp lý cụ thể.
Xây dựng và hoàn thiện thể chế, tháo gỡ rào cản, vướng mắc trong quá trình thực thi công vụ là giải pháp quan trọng để loại bỏ tâm lý không dám làm, không dám chịu trách nhiệm của cán bộ, công chức.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 73/2023/NĐ-CP ngày 29-9-2023 quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là cơ sở cởi 'nút thắt' cho sự năng động, sáng tạo trong đội ngũ cán bộ các cơ quan hành chính hiện nay.
Khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung được xem như một 'luồng gió mới' tác động tích cực đến tâm lý xã hội và tạo niềm tin, nền tảng để cán bộ phấn đấu vượt khó, sáng tạo trong nhiệm vụ được giao.
Đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm trong điều kiện hiện nay là yêu cầu khách quan đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong các lĩnh vực của đời sống xã hội và cán bộ, chiến sĩ Quân đội, nhất là trong những công việc mới, công việc có tính chất khó khăn, phức tạp.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp và Bộ trưởng Bộ Nội vụ cùng cho rằng, vấn đề cán bộ sợ trách nhiệm là có, dự kiến Bộ Nội vụ sẽ trình Chính phủ Nghị định về bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm trong tháng 8 này.
Nghĩ thì dễ, nói cũng không khó, nhưng dám làm hay không và làm như thế nào mới là khó. Chỉ khi bắt tay vào thực hiện, triển khai bằng những hành động cụ thể thì những suy nghĩ, lời nói mới được kiểm chứng trong thực tế. Nếu không làm, không hành động thì tất cả những lời nói, ý nghĩ cũng chỉ là lý thuyết, không tạo ra được sự thay đổi trong cuộc sống. Chính vì vậy, dám làm thể hiện quyết tâm, dũng khí rất cao của người cán bộ, đảng viên.
Thời gian gần đây, ở nhiều diễn đàn từ Trung ương đến địa phương đã nhắc đến tình trạng một bộ phận cán bộ, công chức có tâm lý e dè, sợ sai, sợ trách nhiệm, không dám tham mưu đề xuất xử lý công việc.
Tại Hội nghị Quân ủy Trung ương lần thứ 6, nhiệm kỳ 2020-2025 vừa qua, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Bí thư Quân ủy Trung ương đã có chỉ đạo rất sâu sắc về công tác cán bộ. Theo đó, Tổng Bí thư yêu cầu, cần phải chú trọng bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ Quân đội theo tinh thần '7 dám': 'Dám nghĩ; dám nói; dám làm; dám chịu trách nhiệm; dám đổi mới, sáng tạo; dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám hành động vì lợi ích chung'. Trong tinh thần '7 dám', thì dám nghĩ là yêu cầu căn bản, quan trọng đầu tiên để có thể tạo nên bước đột phá thay đổi trong tư duy, nhận thức.
Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, Việt Nam đang đứng trước nhiều thời cơ và thách thức. Việc xử lý những cán bộ thiếu trách nhiệm, yếu về năng lực, gây cản trở cho sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước là cần thiết. Tuy nhiên, để tăng cường niềm tin của nhân dân, cũng như thúc đẩy tinh thần cống hiến của đội ngũ công chức, viên chức trong hệ thống hành chính nhà nước, rất cần có cơ chế để bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dấn thân vì lợi ích chung…
Lịch sử dân tộc Việt Nam hàng nghìn năm qua đã cho thấy nhiều tấm gương cao cả, sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích chung của dân tộc, Tổ quốc. Đặc biệt là từ khi Đảng ra đời (3/2/1930) và tiến hành công cuộc Đổi mới (năm 1986), nhiều nhân tài xuất hiện với những việc làm tâm huyết, đột phá, thể hiện rõ tinh thần quyết tâm, bản lĩnh của người cán bộ sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn vì lợi ích của nhân dân. Bài học sâu sắc từ thực tiễn ấy chính là động lực to lớn để đội ngũ cán bộ ngày nay soi chiếu, tiếp tục phát huy tinh thần năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, sẵn sàng 'dấn thân' với tinh thần trách nhiệm vì lợi ích của đất nước, nhân dân.
Dự thảo Nghị định về khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung đã được Bộ Nội vụ hoàn thành, nhưng nhiều nội dung còn đang vướng về vấn đề pháp lý. Cơ quan soạn thảo cùng một số đại biểu cho rằng, vấn đề này nên trình ra Quốc hội ban hành Nghị quyết, tạo thuận lợi trong việc triển khai thực hiện.
Vụ trưởng Vụ Công chức-Viên chức (Bộ Nội vụ) Nguyễn Tuấn Ninh vừa có trao đổi làm rõ một số vấn đề dư luận đang quan tâm xung quanh việc đề xuất Quốc hội ban hành Nghị quyết thí điểm trước khi ban hành Nghị định quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm.
Ông Nguyễn Tuấn Ninh cho biết, các chính sách khuyến khích bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm được đưa ra cụ thể như tuyên dương, khen thưởng, đào tạo, bồi dưỡng...
Chiều 16-6, tại buổi họp báo của Bộ Nội vụ, lãnh đạo Vụ Công chức, viên chức (Bộ Nội vụ) đã thông tin bước đầu về quá trình xây dựng các quy định liên quan tới việc khuyến khích bảo vệ cán bộ năng động sáng tạo, dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định: 'Cán bộ là cái gốc của mọi công việc'; 'Cán bộ là tiền vốn của đoàn thể. Có vốn mới làm ra lãi. Bất cứ chính sách, công tác gì nếu có cán bộ tốt thì thành công, tức là có lãi. Không có cán bộ tốt thì hỏng việc, tức là lỗ vốn'.
Một bộ phận cán bộ, công chức có tâm lý né tránh, sợ trách nhiệm, đùn đẩy, sợ sai, gây ách tắc, làm cản trở sự phát triển kinh tế của đất nước - là vấn đề 'nóng' được bàn thảo từ khi khai mạc kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XV cho đến nay. Theo GS.TS Hoàng Văn Cường (ĐBQH đoàn Hà Nội), cần nghị quyết riêng của Quốc hội để tạo một khuôn khổ pháp lý cho những người dám nghĩ, dám làm, năng động, sáng tạo.
Liên quan đến câu chuyện cán bộ né tránh, sợ trách nhiệm, đùn đầy công việc, ĐBQH Lê Thanh Vân cho rằng cần xử lý cán bộ chây ì, không dám làm để 'xốc'lại hệ thống.