Cần nhận thức đúng về bệnh Whitmore

PTĐT - “Whitmore không phải là căn bệnh “ăn thịt người” như những gì mạng xã hội đã đưa trong thời gian gần đây. Bệnh cũng không thể lây từ người sang người”, đó là khẳng định của Bác sĩ Trần Gia Phú – Phó Giám đốc Trung tâm xét nghiệm – Trưởng đơn vị Vi sinh, Bệnh viện Đa khoa tỉnh trước những luồng thông tin trái chiều, thổi phồng về căn bệnh này hiện nay.Xin ông cho biết thông tin khái quát về căn bệnh Whitmore trên thế giới và ở Việt Nam? Whitmore (Melioidosis) là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao và tử vong nhanh nếu bệnh nhân không được chẩn đoán sớm, chẩn đoán đúng và điều trị kháng sinh theo đúng phác đồ khuyến cáo. Melioidosis do loài vi khuẩn Burkholderia pseudomallei sống ở trong đất và nước bề mặt gây nên. Không những gặp ở người mà còn gặp ở nhiều loài động vật như: chó, mèo, trâu, ngựa, cá heo … Đây là bệnh chủ yếu gặp ở vùng nhiệt đới, đặc biệt là ở Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam và các nước láng giềng như Thái Lan, Lào và Campuchia. Những năm 70 của thế kỷ trước, Whitmore còn có tên gọi là “Vietnamese time-bomb” tức “quả bom hẹn giờ của Việt Nam” nhằm ám chỉ một loại bệnh bị phơi nhiễm tại Việt Nam, sau 1 thời gian dài ủ bệnh (hàng chục năm) rồi mới phát bệnh khi cựu chiến binh Mỹ trở về. Bên cạnh đó, hầu hết các máy xét nghiệm vi sinh thường quy tại các bệnh viện đều chẩn đoán sai vi khuẩn Whitmore thành các vi sinh vật khác, dẫn đến ít khi chúng ta chẩn đoán đúng được ca bệnh. Từ đó, Whitmore đã trở thành căn bệnh bị lãng quên dài trong suốt mấy thập kỷ qua. Hiện nay, điểm nóng của căn bệnh này chủ yếu xuất hiện ở các tỉnh như: Nghệ An, Hà Tĩnh …

Bản đồ nhiễm Meloidiosis trên toàn thế giới

Hiện tại tỉnh Phú Thọ đã xuất hiện căn bệnh này chưa? Ông có thể chia sẻ thêm về sự nguy hiểm của căn bệnh đối với con người được không ạ?
Tính đến thời điểm này, trên địa bàn tỉnh mới phát hiện được 5 ca bệnh đến khám và chữa bệnh tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, trong đó có 2 ca nặng, 3 trường hợp còn lại được điều trị theo đúng phác đồ nên đã khỏi bệnh hoàn toàn. Những trường hợp được phát hiện chủ yếu là người có tuổi, bị tiểu đường và 1 trường hợp bị bệnh về máu kèm theo.Vi khuẩn Whitmore sống ở trong đất và lây nhiễm sang người qua con đường tiếp xúc trực tiếp các vết trầy xước da với đất nhiễm khuẩn. Khi đi vào cơ thể, vi khuẩn có thể tấn công các bộ phận của cơ thể (không loại trừ một bộ phận, một cơ quan cơ thể nào). Dạng phổ biến nhất là tấn công cơ quan phổi. Bên cạnh đó vi khuẩn có thể tấn công gây áp xe cơ quan nội tạng như gan, thận, tim hoặc áp xe ngoài da, áp xe cơ, viêm xương khớp, viêm tuyến lệ, viêm tuyến nước bọt mang tai, viêm tai giữa, viêm màng não, sưng hạch cổ, viêm tuyến sinh dục tiết niệu, viêm tuyến tiền liệt, viêm tinh hoàn… Phương thức chung của vi khuẩn Whitmore tấn công gây tổ chức viêm và áp xe ở các cơ quan đều giống với tất cả các căn nguyên vi sinh vật gây bệnh khác nên rất khó phát hiện nếu chỉ khám và xét nghiệm thông thường.

Việc chẩn đoán bệnh Whitmore dựa vào các yếu tố nào thưa ông?
Việc chẩn đoán xác định bệnh chủ yếu dựa vào xét nghiệm nuôi cấy vi khuẩn. Đây có thể coi là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán. Bệnh phẩm chủ yếu phân lập được từ: máu, mủ (dịch áp xe), đờm, nước tiểu

Người có nguy cơ nhiễm Whitmore cao là người mắc các bệnh như tiểu đường, nghiện rượu, bệnh phổi tác nghẽn mạn tính, các bệnh về gan, thận mạn tính. Ngoài ra cần phải dựa vào các biểu hiện triệu chứng lâm sàng như: nhiễm trùng đường hô hấp, tiết niệu, áp xe ngoài da … (thường là nhiễm trùng đa ổ).

Có thông tin rằng đây là loại “vi khuẩn ăn thịt người”, vậy theo ông đây có phải là thông tin chính xác?

Whitmore (Melioidosis) đã được nhắc đến mấy năm nay chỉ là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bị lãng quên chứ ko phải là bệnh do vi khuẩn “ăn thịt người” như giật tít của một số trang mạng xã hội đăng tải thời gian qua. Vì vậy mọi người cần có những nhận thức đúng về vấn đề này, không nên hoang mang, lo lắng.

Thưa ông, việc điều trị đối với bệnh nhân nhiễm bệnh Whitmore sẽ như thế nào?
Hiện nay việc điều trị Whitmore (Melioidosis) được chia thành hai giai đoạn: giai đoạn tấn công (10 – 14 ngày) và giai đoạn duy trì (3 – 6 tháng) để ngăn ngừa tái phát. Việc lựa chọn kháng sinh phụ thuộc vào mức độ nhạy cảm của vi khuẩn với các loại kháng sinh khác nhau.Burkholderia pseudomallei thường nhạy cảm với Ceftazidime, Meropenem, Imipenem, Doxycycline và Amoxicillin + Acid clavulanic, Trimethoprim – sulfamethoxazole.

Là một bác sĩ, ông có khuyến cáo gì đối với cộng đồng về căn bệnh này?
Hiện nay căn bệnh này chưa có Vacxin phòng bệnh, bệnh gặp trên cả những người khỏe mạnh bình thường, ở mọi lứa tuổi: từ trẻ em, người trưởng thành đến trung niên và người già. Chúng ta nên hạn chế tiếp xúc với bùn, đất hoặc các vùng nước có khả năng bị ô nhiễm. Khi có những biểu hiện như: sốt cao, áp xe (có vết thương trên da hở) … mọi người cần đến cơ sở y tế, cần được làm các xét nghiệm về Vi sinh sớm, phát hiện đúng bệnh và điều trị đúng phác đồ đã được khuyến cáo sẽ khỏi bệnh. Tuy nhiên, bệnh nhân cần tuân thủ theo đúng chỉ định của bác sỹ, phải uống thuốc dự phòng trong khoảng thời gian từ 3 đến 6 tháng để đề phòng bệnh có thể tái phát. Đặc biệt, đây là căn bệnh không lây từ người sang người.