Tới đây các vụ điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ toàn cầu và lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) sẽ có ảnh hưởng đến Việt Nam từ các nước được dự báo có thể tiếp tục tăng lên. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý Nhà nước tại nhiều địa phương và doanh nghiệp vẫn chưa nắm được bức tranh toàn cảnh về hoạt động này.
Trường hợp phát hiện có dấu hiệu bất thường của đầu tư nước ngoài vào các sản phẩm này cần có biện pháp kiểm soát chặt chẽ và hạn chế việc cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư...
Việt Nam đang là quốc gia lấy xuất khẩu (XK) làm động lực tăng trưởng nên việc hàng hóa gian lận xuất xứ không chỉ gây tổn hại đối với các doanh nghiệp (DN) sản xuất mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế. Việt Nam đang có những hành động mạnh mẽ trong chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM).
Là đối tác với hàng loạt quốc gia thông qua việc thực thi các Hiệp định thương mại tự do (FTA) và được hưởng ưu đãi thuế quan cho nhiều mặt hàng, Việt Nam đang đứng trước nguy cơ gian lận xuất xứ hàng hóa ngày càng tinh vi. Bộ Công Thương đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng này.
Trong thời gian qua, các hành vi gian lận, giả mạo xuất xứ, lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa của Việt Nam liên tục gia tăng, với nhiều hình thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Các hiệp định thương mại tự do (FTA) có hiệu lực giúp hàng hóa Việt Nam được hưởng ưu đãi khi chuẩn bị xuất khẩu (XK) sang nhiều thị trường. Nhưng hệ lụy cũng đến khi nhiều mặt hàng phải chịu áp lực do gian lận xuất xứ hàng hóa.
Các hành vi gian lận, giả mạo xuất xứ, lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa của Việt Nam liên tục gia tăng, với nhiều hình thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Hiện nay, Bộ Công thương chịu trách nhiệm cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) cho hàng hóa xuất khẩu theo các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký với các nước (C/O ưu đãi); Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) được ủy quyền cấp các loại C/O còn lại. Từ đầu năm đến tháng 10 vừa qua, các cơ quan, tổ chức cấp C/O ưu đãi đã cấp hơn 882 nghìn bộ C/O các loại, trị giá hơn 59 tỷ USD, tăng 9% về số lượng hồ sơ và tăng 34% về kim ngạch hàng hóa được cấp C/O ưu đãi so cùng kỳ năm 2018. Quy trình, thủ tục cấp C/O ưu đãi luôn được Bộ rà soát, điều chỉnh phù hợp nhằm cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp (DN), đồng thời quản lý rủi ro trong hoạt động cấp C/O ưu đãi.
Việt Nam đã hội nhập sâu, rộng ở nhiều khuôn khổ, từ song phương, khu vực và ở phạm vi rộng hơn nữa như WTO... và trong quá trình hội nhập, bên cạnh các cam kết của các thành viên về thuế quan thì nội dung rất quan trọng là tuân thủ các cam kết về các hàng rào kỹ thuật (RCKT) đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của nhau. Trong thời gian qua, theo chức năng của mình, Bộ Công Thương đã có nhiều giải pháp 'hai chiều' để thực hiện các cam kết quốc tế.
Thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tục phát hiện hàng nước ngoài đội lốt xuất xứ hàng Việt để xuất khẩu sang nước thứ 3.
Việc nhập hàng Trung Quốc về gắn mác hàng Việt không chỉ đẩy nhiều DN nội địa chân chính trước bờ vực phá sản, mà còn tiềm ẩn nguy cơ hàng Việt bị áp thuế trừng phạt với mức cao từ các quốc gia nhập khẩu.
Gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đang là mối lo ngại lớn với các nền kinh tế. Nếu không kiểm soát được tình trạng này, hàng hóa xuất khẩu sẽ mất uy tín, đồng thời bị các nước điều tra, áp dụng nhiều biện pháp có thể gây thiệt hại cho DN.
Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) vẫn được cấp đúng quy trình nhưng vì sao Việt Nam lại liên tục bị nhắc nhở về việc có thể bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại khi xuất khẩu (XK) sang Hoa Kỳ, châu Âu?
Nhiều mặt hàng có sự gia tăng xuất nhập khẩu đáng kể, tạo ra nguy cơ gian lận xuất xứ cao trong bối cảnh căng thẳng thương mại chưa có hồi kết.
Không còn là nguy cơ, hiện tượng gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp hàng hóa qua Việt Nam để xuất khẩu sang các quốc gia khác đã gia tăng nhanh chóng từ đầu năm 2019 tới nay.
Bộ Công Thương khuyến cáo doanh nghiệp cần hết sức tỉnh táo, thường xuyên theo dõi cảnh báo của Bộ. Đặc biệt, tránh nhập nguyên liệu từ các nước, vùng lãnh thổ đang bị đánh thuế cao để sản xuất hàng xuất khẩu.
Bộ trưởng Mai Tiến Dũng khẳng định việc cấp C/O phải tạo điều kiện cho doanh nghiệp. Tuy vậy, không để bị lợi dụng, biến Việt Nam thành điểm trung chuyển hàng hóa gian lận.
'Không phải lúc nào chúng ta cũng đúng. Nếu vẫn khẳng định lúc nào chúng ta cũng đúng, quy trình không có vấn đề gì thì sẽ rất khó để bảo vệ doanh nghiệp trong nước, bảo vệ hàng hóa Việt Nam.' - Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ đã phát biểu như vậy trong cuộc làm việc chiều nay tại Phòng Thương mại Công nghiệp Việt Nam (VCCI).
Theo Tổng cục Hải quan Việt Nam cho biết các mặt hàng tăng trưởng xuất khẩu đột biến trên 25% đang nằm trong nguy cơ gian lận xuất xứ trong đó có nhôm, sắt thép và hàng loạt mặt hàng khác.
Đây là một trong những biện pháp mà lực lượng hải quan sẽ triển khai trong thời gian tới nhằm chống gian lận xuất xứ hàng hóa (C/O), chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại.
Thông điệp của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ là chỉ đạo quyết liệt và có các giải pháp cứng rắn, hiệu quả nhằm ngăn chặn việc giả mạo, gian lận xuất xứ và chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp, xử lý nghiêm minh, triệt để và không có ngoại lệ.
Với mục tiêu tăng cường nỗ lực phòng chống các hành vi lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đã cam kết chủ động hơn trong việc thúc đẩy hợp tác liên ngành nhằm kiểm tra, xác định và xác minh xuất xứ hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu có nghi vấn về gian lận hoặc chuyển tải bất hợp pháp.
Do đã ký kết nhiều Hiệp định thương mại (FTA) nên phần lớn hàng hóa xuất xứ Việt Nam được hưởng miễn, giảm thuế nhập khẩu khi xuất khẩu sang các nước có ký kết FTA, điều này cũng khiến hàng Việt tăng nguy cơ bị 'mượn' xuất xứ để xuất khẩu.
10 tháng đầu năm 2019, tổng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam lên tới hơn 29 tỷ USD. Đáng chú ý, vốn đầu tư từ Trung Quốc tăng 2 lần, từ Hong Kong (Trung Quốc) tăng gần 4 lần so với cùng kỳ 2018. Mỹ bày tỏ lo ngại gian lận xuất xứ, hàng hóa của nhiều doanh nghiệp nước ngoài chuyển tải bất hợp pháp vào Việt Nam để xuất khẩu nhằm hưởng chênh lệch thuế.
Ngày 14/11, Cơ quan USAID tại Việt Nam phối hợp cùng Bộ Tài chính và Bộ Công thương tổ chức hội thảo về kinh nghiệm quốc tế tốt nhất trong phòng chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp hàng hóa và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.
Ngày 14 /11, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID Việt Nam) đã tổ chức Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.
Ngày 14-11 tại Hà Nội, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và Cơ quan phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tại Việt Nam đã phối hợp tổ chức hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại.
Trước nguy cơ bị mượn đường và hàng hóa nước ngoài lợi dụng để đội lốt, giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu sang các nước đối tác trong FTA mà Việt Nam là thành viên để hướng thuế suất ưu đãi, Chính phủ Việt Nam đã có những chỉ đạo quyết liệt và sát sao các cơ quan chức năng, các bên có liên quan về vấn đề này.
Đã có nhiều dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang trở thành điểm trung chuyển hàng hóa, là nơi để gian lận xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu sang nước thứ ba. Đây là thông tin từ Hội thảo Kinh nghiệm quốc tế về ngăn chặn gian lận xuất xứ, chống chuyển tải bất hợp và và lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại, diễn ra ngày 14/11.
Hàng loạt mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc tăng rất mạnh như: Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; nhôm và các sản phẩm từ nhôm; sắt thép và sản phẩm sắt thép; xe đạp, xe đạp điện và linh kiện của xe đạp, xe đạp điện; gỗ và các sản phẩm gỗ… có kim ngạch nhập khẩu tăng vọt, được cơ quan hải quan xếp vào nhóm có tiềm ẩn nguy cơ lớn về gian lận xuất xứ.
Trong hai ngày 14 và 15/11, tại Hà Nội, Bộ Tài chính (Tổng cục Hải quan), Bộ Công thương và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID) phối hợp tổ chức Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại.
Trong hai ngày 14 và 15/11, Bộ Tài chính (Tổng cục Hải quan), Bộ Công thương và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID Việt Nam) phối hợp tổ chức Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại.
Hiện tượng lẩn tránh xuất xứ hàng hóa vẫn đang tiếp tục lan sang nhiều mặt hàng khác nhau, và trong tương lai sẽ còn nhiều nhóm hàng có nguy cơ bị mượn xuất xứ Việt Nam.
Việc xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nhằm kiểm soát tốt chất lượng các sản phẩm hàng hóa đang là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Đây được coi là giải pháp hữu hiệu trong việc ngăn chặn gian lận thương mại, bảo vệ hàng hóa xuất khẩu.
Nguyên nhân sâu xa làm gia tăng các vụ việc gian lận thương mại, giả mạo nhãn mác, xuất xứ Việt Nam là do ảnh hưởng từ xung đột thương mại Mỹ -Trung.
Bộ Tài chính đã chỉ đạo Tổng cục Hải quan xây dựng văn bản chỉ đạo chung cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố và các đơn vị có liên quan trong Tổng cục nhằm tăng cường chống gian lận, giả mạo xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, ghi nhãn hàng hóa.
Hàng hóa có xuất xứ nước ngoài nhưng đội lốt nhãn mác, xuất xứ Việt Nam để lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và trục lợi từ những ưu đãi do các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới mang lại cho hàng hóa Việt Nam thời gian qua xuất hiện bằng nhiều hình thức, thủ đoạn tinh vi, với sự tiếp tay của không ít cá nhân, doanh nghiệp Việt Nam.
Sáng 7-11, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh tiếp tục trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ tám, Quốc hội khóa XIV. Sau đó, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Lê Vĩnh Tân đã trả lời chất vấn. Phóng viên Báo Quân đội nhân dân ghi lại một số ý kiến của các đại biểu Quốc hội và cử tri về nội dung trả lời chất vấn của hai bộ trưởng.