COSTI-90: Thúc đẩy hợp tác khoa học, công nghệ đi vào thực chất

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại phiên khai mạc COSTI-90. Ảnh: Truyền thông KHCN

Chuyển từ chia sẻ kiến thức sang cùng xây dựng giải pháp

Phát biểu tại phiên khai mạc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, COSTI đã xây dựng nền tảng vững chắc cho hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong khu vực ASEAN. Những nền tảng số kết nối nhân tài và công nghệ, mạng lưới chuyên gia ngày càng phát triển cùng các bước đi ban đầu trong chia sẻ hạ tầng nghiên cứu là những nguồn lực cần tiếp tục phát huy.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, điện toán tiên tiến, công nghệ vũ trụ, công nghệ sinh học và công nghệ lượng tử, ASEAN cũng phải đối mặt với những thách thức chung về biến đổi khí hậu, an ninh y tế, an ninh lương thực và năng lượng. Theo Bộ trưởng, đây là những vấn đề không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết, đòi hỏi COSTI phải phát huy hơn nữa vai trò kết nối và thúc đẩy hợp tác giữa các nước thành viên.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Kế hoạch hành động ASEAN về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2035 tạo khuôn khổ chung cho hợp tác trong 10 năm tới. COSTI có trách nhiệm triển khai kế hoạch, đồng thời chứng minh vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thực hiện các mục tiêu của ASEAN 2045.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, hợp tác khu vực cần chuyển từ chia sẻ kiến thức sang cùng xây dựng giải pháp, từ các dự án riêng lẻ sang những quan hệ đối tác khu vực mạnh mẽ hơn. Các nước cần khai thác hiệu quả hơn năng lực nghiên cứu, hạ tầng và dữ liệu của nhau, qua đó cùng giải quyết những thách thức vượt ra ngoài phạm vi của từng quốc gia.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân và các nhà lãnh đạo ASEAN chụp ảnh kỷ niệm. Ảnh: Truyền thông KHCN

Bộ trưởng bày tỏ tin tưởng COSTI-90 sẽ không chỉ tạo ra những cuộc thảo luận chất lượng mà còn xác định được các ưu tiên rõ ràng, hành động cụ thể và kết quả có thể đo lường. Việt Nam đặc biệt coi trọng hợp tác ASEAN trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, coi đây không chỉ là động lực hỗ trợ phát triển mà còn góp phần định hình tương lai khu vực.

Hội nghị COSTI-90 do ông Souksavath Sihapanya, Chủ tịch COSTI nhiệm kỳ 2026-2027, đại diện Bộ Giáo dục và Thể thao Lào, và bà Norsham Binti Abdul Latip, Phó Chủ tịch COSTI, đại diện Bộ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Malaysia, cùng điều hành. Tham dự hội nghị có các thành viên COSTI của các nước ASEAN và Ban Thư ký ASEAN.

Tôn vinh nhà khoa học nữ có đóng góp cho y tế ASEAN

Trong khuôn khổ hội nghị, Lễ trao Giải thưởng Khoa học ASEAN - Hoa Kỳ dành cho phụ nữ năm 2026 tiếp tục ghi nhận những đóng góp của các nhà khoa học nữ, đồng thời đề cao vai trò dìu dắt thế hệ kế cận và thúc đẩy hợp tác khoa học trong khu vực.

Tiến sĩ Joanne Ngeow của Singapore nhận giải Nhất ở hạng mục cấp cao. Ảnh: Truyền thông KHCN

Giải thưởng được thành lập năm 2014 trong khuôn khổ COSTI. Năm 2026 là lần tổ chức thứ 12, với chủ đề “AI vì hệ thống y tế bao trùm và có khả năng chống chịu tại ASEAN”. Chủ đề hướng tới các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán hình ảnh, y học cá thể hóa, bảo đảm công bằng y tế, phát triển thuốc, y tế số, ứng phó đại dịch và chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương của Việt Nam giành giải Nhất ở hạng mục giữa sự nghiệp. Ảnh: Truyền thông KHCN

Kết quả năm nay, ở hạng mục giữa sự nghiệp, Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương của Việt Nam giành giải Nhất; Tiến sĩ Latifah Nurahmi của Indonesia nhận giải Vinh danh. Ở hạng mục cấp cao, giải Nhất thuộc về Tiến sĩ Joanne Ngeow của Singapore, còn Tiến sĩ Wai Yie Leong của Malaysia nhận giải Vinh danh.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân và các nhà lãnh đạo ASEAN chúc mừng 4 nhà khoa học nhận Giải thưởng Khoa học ASEAN - Hoa Kỳ dành cho phụ nữ năm 2026. Ảnh: Truyền thông KHCN

Giải thưởng không chỉ tôn vinh những thành tựu nghiên cứu khoa học mà còn đề cao vai trò của các nhà khoa học nữ trong việc hướng dẫn, hỗ trợ thế hệ kế cận và thúc đẩy hợp tác giữa các nước ASEAN.

Tăng cường nguồn lực, theo dõi hiệu quả hợp tác

Trước phiên toàn thể COSTI-90, Cuộc họp lần thứ 21 Hội đồng Tư vấn cho COSTI (BAC-21) diễn ra trong khuôn khổ hội nghị, tập trung vào những điều kiện để các chương trình hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ASEAN được triển khai hiệu quả.

Cuộc họp lần thứ 21, Hội đồng Tư vấn cho Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (BAC). Ảnh: Truyền thông KHCN

Các đại biểu rà soát việc thực hiện những khuyến nghị từ kỳ họp trước, thảo luận tình hình nguồn quỹ hợp tác, tiến độ thực hiện các kết quả ưu tiên kinh tế năm 2026 và chuẩn bị các kết quả cần đạt trong năm 2027. Những nội dung được quan tâm gồm hợp tác vũ trụ, trí tuệ nhân tạo trong y tế và chuyển giao công nghệ.

Một trọng tâm khác là cơ chế theo dõi, đánh giá việc thực hiện Kế hoạch hành động ASEAN về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2035, nhằm bảo đảm tiến độ và kết quả có thể đo lường. Các khuyến nghị của BAC-21 sẽ được báo cáo tại phiên toàn thể để COSTI xem xét, qua đó góp phần hoàn thiện các ưu tiên hợp tác, tăng cường huy động nguồn lực và thúc đẩy chuyển hóa cam kết thành kết quả cụ thể.