Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi): Làm rõ ranh giới với vận tải, logistics

Dịch vụ bưu chính được xác định trên cơ sở tổng thể các đặc trưng của hoạt động cung cấp dịch vụ, gồm việc cung cấp dịch vụ trên mạng bưu chính; bưu gửi được xử lý riêng lẻ, có định danh và bảo đảm khả năng theo dõi. 

Làm rõ phạm vi điều chỉnh, tránh chồng chéo quản lý

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, thị trường bưu chính đã thay đổi đáng kể so với thời điểm Luật Bưu chính năm 2010 được xây dựng. Hoạt động bưu chính không còn chủ yếu phục vụ thư tín mà chuyển mạnh sang vận chuyển gói, kiện hàng hóa, đặc biệt là hàng hóa phát sinh từ thương mại điện tử. Cùng với đó, các dịch vụ giao hàng nhanh, giao hàng tiết kiệm và logistics số ngày càng phát triển, khiến việc phân định phạm vi quản lý trở thành yêu cầu cấp thiết.

Trong quá trình thẩm tra, có ý kiến cho rằng tiêu chí định danh, theo dõi và truy vết bưu gửi chưa đủ để phân biệt dịch vụ bưu chính với vận tải và logistics, bởi các dịch vụ vận chuyển hàng hóa hiện đại cũng có khả năng gắn mã theo dõi đơn hàng. Nếu thiếu các tiêu chí rõ ràng, nguy cơ chồng chéo trong quản lý nhà nước có thể phát sinh, ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp và quyền lựa chọn dịch vụ của người tiêu dùng.

Tiếp thu ý kiến thẩm tra, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý Điều 1, Điều 3, Điều 4, Điều 5 và các quy định liên quan của dự thảo Luật.

Theo phương án chỉnh lý, dịch vụ bưu chính được xác định trên cơ sở tổng thể các đặc trưng của hoạt động cung cấp dịch vụ, gồm việc cung cấp dịch vụ trên mạng bưu chính; bưu gửi được xử lý riêng lẻ, có định danh và bảo đảm khả năng theo dõi; việc phát đến người nhận được thực hiện theo địa chỉ hoặc địa điểm nhận đã thỏa thuận.

Đáng chú ý, khoản 4 Điều 5 quy định hoạt động vận tải hàng hóa, kho bãi, logistics độc lập và các dịch vụ không có những đặc trưng nêu trên không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Bưu chính.

Như vậy, định danh, theo dõi và truy vết không phải là tiêu chí duy nhất để xác định một dịch vụ có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật hay không. Việc phân định được thực hiện dựa trên tổng thể đặc trưng của dịch vụ, thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi hoặc một dấu hiệu riêng lẻ.

Cách tiếp cận này cũng được áp dụng với các mô hình giao hàng nhanh, giao hàng tiết kiệm hoặc dịch vụ tương tự. Việc xác định một hoạt động có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Bưu chính hay không sẽ căn cứ vào bản chất và đặc trưng cung cấp dịch vụ, không phụ thuộc vào tên gọi hay mô hình kinh doanh.

Xác định bưu chính là hạ tầng thiết yếu của quốc gia

Một nội dung khác được cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu là xác định rõ hơn vai trò của mạng bưu chính trong tổng thể hạ tầng thông tin và truyền thông quốc gia.

Theo kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo cần rà soát cụ thể quy định về hạ tầng bưu chính, bảo đảm đây là cấu phần bắt buộc, không tách rời của quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông quốc gia. Đồng thời, cần luật hóa các tiêu chí nhằm bảo đảm mạng lưới bưu chính công cộng phát triển bền vững tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Tiếp thu ý kiến này, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý khoản 1 Điều 4 theo hướng xác định mạng bưu chính là một cấu phần không thể tách rời của hạ tầng thông tin và truyền thông quốc gia; đồng thời bổ sung tại khoản 9 Điều 4 chính sách khuyến khích phát triển các điểm phục vụ bưu chính đa năng trên mạng bưu chính công cộng, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo.

Các điều chỉnh này thể hiện định hướng phát triển bưu chính không chỉ là ngành cung cấp dịch vụ bưu chính thuần túy mà còn trở thành hạ tầng thiết yếu, góp phần kết nối thông tin, lưu thông hàng hóa, thúc đẩy thương mại điện tử và kinh tế số.

Đặc biệt, việc khuyến khích phát triển các điểm phục vụ bưu chính đa năng trên mạng bưu chính công cộng, kết hợp cung cấp dịch vụ bưu chính với dịch vụ số, dịch vụ công trực tuyến sẽ góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo.

Dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) đang tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu, giải trình ý kiến của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý được kỳ vọng tạo nền tảng để ngành bưu chính phát triển hiện đại, an toàn, gắn kết chặt chẽ hơn với thương mại điện tử và kinh tế số, đồng thời bảo đảm quyền lợi của người sử dụng dịch vụ.