Kỳ 2: Cú 'nhấp chuột' đưa bản làng đi xa

Trở về Hà Nội trao đổi với chuyên gia du lịch thuộc Liên hiệp khoa học du lịch bền vững về câu chuyện của du lịch vùng cao Hà Giang, tôi được chuyên gia chỉ ra rằng, địa bàn vùng cao, người dân còn hạn chế về kỹ năng quản trị du lịch, nghiệp vụ phục vụ, ngoại ngữ, ứng dụng công nghệ số và khả năng xây dựng sản phẩm chuyên nghiệp; trong khi lực lượng lao động trẻ có xu hướng rời quê tìm kiếm cơ hội việc làm tại các đô thị. Bởi vậy, bên cạnh người dân tận dụng các mạng xã hội, công nghệ số quảng bá điểm đến, bà con vùng đồng bào cần chú trọng đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế, hỗ trợ người dân nâng cao năng lực làm du lịch và tăng cường liên kết với doanh nghiệp. Khi người dân không chỉ là người cung cấp dịch vụ mà còn trở thành chủ thể sáng tạo, quản lý và hưởng lợi từ du lịch, những bản làng vùng cao mới có thể phát huy trọn vẹn giá trị vốn có, để mỗi bước chân du khách không chỉ mang đến nguồn thu mà còn góp phần gìn giữ bản sắc và nuôi dưỡng tương lai trên chính quê hương mình.

Những khung hình đẹp về bản làng, khi lan tỏa trên mạng xã hội, trở thành lời mời gọi du khách. Ảnh: Ngọc Sơn

Ngoài Chiến hay anh Lê Ngọc Sơn, câu chuyện về những người “đánh thức” bản làng còn phải kể tới chính con người tại các vùng dân tộc nơi đây. Thời buổi công nghệ, tôi và rất nhiều người chắc hẳn không còn lạ gì với nhân vật “Hùng Hà Giang”. Đó là chàng trai mê nhảy, và từ niềm đam mê ấy  Hùng đã kéo theo bao nhiêu là khách tây, khách ta về vùng đất cao nguyên đá Đồng Văn. Tôi theo dõi Hùng Hà Giang trên mạng xã hội phần vì có điệu nhảy “cuốn” nhưng phần cảm kích Hùng vì tình yêu quê hương dân tộc, mến du khách khi tới vùng quê của anh khám phá du lịch.

                                Dòng Nho Quế uốn lượn dưới chân đèo Mã Pí Lèng, khung cảnh thu hút du khách tìm đến Đồng Văn. Ảnh: Thăng Long                                                                

Qua tìm hiểu tôi được biết, chàng trai Sùng Mạnh Hùng, sinh ra và lớn lên ở Sà Phìn (huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang- nay là xã Sà Phìn, tỉnh Tuyên Quang). Câu chuyện của Sùng Mạnh Hùng, chàng trai đang “nổi như cồn” trên cộng đồng mạng du lịch toàn cầu, chính là sự vươn lên học tập và nhanh nhạy bắt nhịp công nghệ của người dân tộc Mông. Cũng bản làng ấy, cách đây chưa lâu, người ta thường thấy sự khó khăn đeo đuổi. Sự vươn lên, vượt qua muôn vàn thiếu thốn, quyết tâm học hành của Hùng từng là chuyện không tưởng trên những triền đá tai mèo nơi Cao nguyên đá Đồng Văn.

Và giờ đây, tôi và đoàn khách khi đã lên tới Đồng Văn sau những chếnh choáng của ly rượu ngô bên nồi thắng cố, rồi quay về với sân khấu trung tâm, top khách quay bên Hùng, say mê trong điệu nhảy, tiếng khèn lả lơi. Rồi Hùng biết tận dụng nền tảng công nghệ, trở thành “Đại sứ du lịch” trên nền tảng số từ lúc nào không hay.

Cũng giống như Hùng, trước đây, xã Phình Hồ (tỉnh Lào Cai) được biết đến là một xã vùng cao còn nhiều khó khăn, từ khi phát triển theo hướng du lịch, Phình Hồ đã trở thành một điểm du lịch săn mây lý tưởng ở vùng Tây Bắc. Người góp công lớn trong bước chuyển mình của Phình Hồ là anh cán bộ xã Sùng A Tủa.

Tôi theo dõi Sùng A Tủa  đã lâu trên mạng xã hội nhưng mỗi lần nghe và xem “Xin chào các bạn, mình là A Tủa, anh cán bộ xã đây!” là thấy nét thân thương lạ thường. Những câu chuyện mà anh mang đến là chuyện rất đỗi đời thường của bà con Phình Hồ như một ngày đi lên rừng, đi săn mây, đi hái chè hoặc trải nghiệm văn hóa của người Mông. Ấy vậy mà thu hút hàng trăm nghìn lượt xem và đã trở thành một thương hiệu cá nhân trên mạng xã hội.

Từ khi đưa du lịch về Phình Hồ, A Tủa đã giúp bản làng thay da đổi thịt rõ rệt. Đón hàng nghìn lượt khách, hàng trăm hộ tham gia vào chuỗi liên kết kinh tế du lịch. Đặc biệt, thông qua du lịch, A Tủa đã vận động bà con giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Mông, tạo sản phẩm thổ cẩm, hình thành đội văn nghệ phục vụ du khách, thành lập đội xe ôm chở khách tham quan, trải nghiệm giúp người dân địa phương có công ăn việc làm. Ngoài làm du lịch, A Tủa thường xuyên đến từng nhà tuyên truyền phổ biến pháp luật cho bà con, vận động bà con không tảo hôn, không xuất cảnh trái phép. A Tủa còn hướng dẫn bà con làm du lịch, kết nối thu mua nông sản giúp đời sống bà con tốt hơn trước rất nhiều.

Còn câu chuyện của ông Nguyễn Duy Tư (38 tuổi), Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn, tỉnh Phú Thọ thì lại khác với A Tủa và anh Sơn, ban ngày làm việc công sở, chiều tối ông rong ruổi khắp bản làng, thác nước, lội suối, băng rừng để quay video giới thiệu văn hóa và cảnh đẹp vùng cao (với mục tiêu đưa Vân Sơn thành khu du lịch cấp tỉnh vào năm 2030). Những clip của ông nhanh chóng đạt gần 1 triệu lượt xem chỉ sau một ngày đăng tải, thu hút hàng chục nghìn lượt khách du lịch đến tham quan, truyền cảm hứng lớn về tư duy chuyển đổi số và đổi mới cách làm lãnh đạo gần dân.

Trao đổi với cơ quan báo chí, ông Tư cho biết việc bản thân tự làm clip quảng bá địa phương không phải là ý tưởng nhất thời. Sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, xã Vân Sơn đã xác định phát triển du lịch là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Mục tiêu đặt ra là xây dựng Vân Sơn trở thành khu du lịch cấp tỉnh vào năm 2030. Theo ông Tư, Vân Sơn sở hữu nhiều lợi thế mà không phải vùng đất nào cũng có. Xã nằm ở độ cao trung bình từ 800-1.200m, khí hậu mát mẻ quanh năm, thiên nhiên còn hoang sơ và ít bị tác động bởi con người.

Ông cho rằng mạng xã hội là kênh tiếp cận hiệu quả với giới trẻ, những người có xu hướng tìm kiếm trải nghiệm mới và sẵn sàng chia sẻ thông tin. Dựa vào đó, địa phương có thể hình thành các sản phẩm du lịch như homestay, trekking khám phá rừng đặc dụng, rừng phòng hộ hay trải nghiệm văn hóa bản địa. Theo ông Tư, việc quảng bá du lịch cũng phù hợp với định hướng phát triển của tỉnh, trong đó Vân Sơn được xác định có nhiều tiềm năng phát triển du lịch vùng cao.

Có thể nói rằng, công nghệ đang mở ra cánh cửa mới cho du lịch vùng sâu, vùng xa, giúp những bản làng từng ít người biết đến có cơ hội xuất hiện trên bản đồ du lịch, kết nối với du khách và thị trường tiêu thụ sản phẩm địa phương. Từ những video trải nghiệm trên mạng xã hội, bản đồ số đến các nền tảng đặt dịch vụ trực tuyến, khoảng cách giữa miền núi và thị trường đang dần được thu hẹp. Tuy nhiên, để biến sự quan tâm trên không gian số thành những chuyến đi thực tế, cần sự kết hợp đồng bộ giữa quảng bá, hạ tầng, chất lượng dịch vụ và nguồn nhân lực tại chỗ. Khi người dân trở thành chủ thể kể câu chuyện quê hương, cung cấp dịch vụ và đưa sản phẩm OCOP đến tay du khách, công nghệ không chỉ đưa khách đến với bản làng mà còn góp phần giữ lại giá trị kinh tế cho cộng đồng, tạo động lực phát triển du lịch bền vững.