Lễ hội Kate - Giữ mạch nguồn văn hóa Chăm

Tại Khánh Hòa, lễ hội Katê năm 2026 diễn ra trong nhữngngày trung tuần tháng 10, với các nghi lễ truyền thống cùng nhiều hoạt động vănhóa, nghệ thuật gắn với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản Chăm.

Các nghi lễ chính của Lễhội Katê được tiến hành tại tháp Pô Klong Garai, tháp Pô Rômê và đền Pô InưNưgar, với những nghi thức truyền thống như rước y trang, mở cửa đền tháp, tắmtượng thần, mặc y trang cho thần và đại lễ.

Nghi thức rước y trang Pô Inư Nưgar từ cộng đồng Raglai ở xã PhướcHà về đền thờ trong tại thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu không chỉ mang ý nghĩa tínngưỡng mà còn gợi nhắc mối quan hệ gắn bó giữa hai cộng đồng Chăm và Raglaitrong việc gìn giữ những tập tục truyền thống.

Các nghi lễ được thựchành theo trình tự, dưới sự điều hành của các chức sắc tôn giáo thuộc Hội đồngChức sắc Chăm.Sau các nghi lễ chính tại đền tháp, hoạt động tín ngưỡng tiếp tục diễn ra tại đềnthờ thần làng và lễ cúng tại từng gia đình, dòng tộc. Mỗi nghi thức đều gắn vớinhững quan niệm, tập tục được cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Người dân chuẩn bị lễ vật dâng cúng thể hiệnlòng thành kính đối với thần linh, lòng biết ơn, tưởng nhớ tổ tiên và cầu mongnhững điều tốt lành, mưa thuận gió hòa, mùa màng thuận lợi trong năm mới.

Gìn giữ và trao truyền giá trị di sản

Bên cạnh phần lễ trangnghiêm và thiêng liêng,phần hội đã tạokhông gian sinh hoạt văn hóa phong phú với các hoạt động văn nghệ, thể thao,trò chơi dân gian và trưng bày hình ảnh, hiện vật, giới thiệu không gian vănhóa Chăm tại tháp Pô Klong Garai, tháp Pô Rômê và khu vực thôn Hữu Đức.

Với chủ đề “Sáng nét chữ- Giữ hồn Chăm”, hội thi viết chữ Chăm là một trong những hoạt động đáng chú ýcủa mùa lễ hội năm nay, góp phần khuyến khích thế hệ trẻ tìm hiểu ngôn ngữ, chữviết và di sản của dân tộc mình.

Cùng với chữ viết, âm nhạc,múa dân gian, trang phục và nghề thủ công truyền thống đã phản ánh sự phong phú trong tri thức, kỹ năngvà đời sống thẩm mỹ của cộng đồng Chăm.

Đặc biệt, trong dịp Katênăm nay, lần đầu tiên Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc được tổ chức, với sự chỉ đạo củaUBND tỉnh Khánh Hòa. Trong khuôn khổ lễ hội gốm còn có: Hội thảo khoa học về bảotồn và phát huy giá trịnghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh di sản văn hóa phi vậtthể vào danh sách cần bảo vệ khẩn cấp”; Chươngtrình nghệ thuật “Hồn gốm Bàu Trúc”; Hội thi tay nghề gốm Bàu Trúc dành cho bathế hệ.

Việc tổ chức các hoạt độngtrình diễn, thi tay nghề và hội thảo khoa học góp phần giới thiệu giá trị di sản,đồng thời đặt ra yêu cầu duy trì môi trường thực hành nghề, tạo điều kiện đểnghệ nhân truyền dạy và thế hệ trẻ tiếp nối nghề truyền thống.

Kết nối di sản với pháttriển du lịch

Trong dịp này, Hiệp hộiDu lịch Khánh Hòa đã phốihợp với các doanh nghiệp hội viên Chi hội Lữ hành khu vực Nam Khánh Hòa tổ chứcchương trình famtrip, kết nối gần 50 doanh nghiệp lữ hành trên cả nước khảo sátcác sản phẩm văn hóa đặc sắc của địa phương. Chương trình tập trung vào trảinghiệm Lễ hội Katê, làng gốm Chăm Bàu Trúc và tìm hiểu những giá trị văn hóaChăm – Raglai.

Thông qua hoạt động khảosát, các doanh nghiệp lữ hành có cơ hội tiếp cận di sản, tìm hiểu khả năng xâydựng những sản phẩm du lịch đặc trưng, qua đó mở rộng liên kết và quảng bá cácđiểm đến của Khánh Hòa.

Việc tiếp tục thực hành,trao truyền và giới thiệu những giá trị ấy không chỉ góp phần gìn giữ bản sắcvăn hóa Chăm, mà còn làmphong phú thêm bức tranh văn hóa,đa dạng sản phẩm củadu lịch Khánh Hòa thông qua các câu chuyện về cộng đồng Chăm, ý nghĩa của các tập tục và sự hiệndiện của di sản Chăm qua nhiều thế hệ.