Giữa hàng loạt thông tin của dòng thời sự chủ lưu, có lẽ còn ít người chú ý tới một sự kiện vừa diễn ra vào ngày hôm qua, 27/10: Ngày Di sản nghe nhìn thế giới (World day for audiovisual heritage).
Khối lượng phim, tài liệu ảnh, ghi âm, ghi hình đồ sộ qua các thời kỳ đang được lưu trữ, bảo quản tại các cơ quan, đơn vị là kho di sản nghe nhìn quý giá của quốc gia. Trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0, việc tận dụng tốt những cơ hội công nghệ mang lại, đặc biệt là số hóa vật liệu nghe nhìn là xu hướng tất yếu nhằm bảo tồn và phát huy các khối di sản này. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn 'kho báu' phim nhựa, phim tài liệu ở Việt Nam được số hóa chưa nhiều để đưa vào khai thác, phục vụ nhu cầu nghe, nhìn và tiếp cận thông tin của quần chúng cũng như gìn giữ cho thế hệ mai sau.
Không chỉ là những bài ca đi cùng năm tháng hay những tác phẩm sống mãi với thời gian, di sản nghe nhìn bao hàm nhiều giá trị văn hóa quan trọng gắn kết quá khứ và hiện tại. Tuy nhiên, trong thời đại 4.0, sự phát triển của công nghệ đôi khi khiến loại hình di sản này phải đối mặt với việc bị lãng quên. Thế nhưng, nếu biết tận dụng tốt, công nghệ hiện đại sẽ góp phần 'tiếp lửa' cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản nghe nhìn một cách hiệu quả hơn bao giờ hết.
Luật Di sản văn hóa ra đời đã góp phần bảo vệ và gìn giữ được rất nhiều di sản. Nhưng vẫn còn rất nhiều vấn đề chưa được đề cập trong luật, đơn cử như chưa có quy định liên quan đến di sản tư liệu nói chung và di sản nghe nhìn nói riêng. Trong khi đó, tầm quan trọng của di sản nghe nhìn đã được thế giới công nhận, bởi đó là dạng di sản gắn kết với quá khứ thông qua âm thanh và hình ảnh, là nguồn tài nguyên quý giá để các thế hệ tương lai hiểu được lịch sử.
Di sản nghe nhìn đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh quá trình phát triển của đất nước, từ những ngày đầu lập quốc đến cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc. Những tư liệu quý báu như bài phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến, cho đến những thước phim, bản ghi âm lịch sử, là nguồn tư liệu quan trọng không chỉ trong nghiên cứu lịch sử mà còn giúp thế hệ sau hiểu rõ hơn về sự hy sinh, cống hiến của cha ông.
Di sản nghe nhìn là những tư liệu quý giá về lịch sử, văn hóa và sự phát triển của con người. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số cùng với các nguy cơ tự nhiên và nhân tạo đang đe dọa sự tồn tại của các tài liệu này. Nhận thức được điều đó, UNESCO đã không ngừng thúc đẩy các sáng kiến bảo tồn di sản nghe nhìn, nhằm đảm bảo tính bền vững và khả năng tiếp cận cho các thế hệ tương lai.