Mắc ca Điện Biên: Mở rộng thị trường, nâng tầm giá trị nông sản

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên Lò Văn Cương phát biểu tại lễ bàn giao. Ảnh: dienbien.gov.vn

Khi mắc ca Điện Biên “cất cánh”…

Hoạt động nằm trong khuôn khổ Thỏa thuận hợp tác toàn diện giữa UBND tỉnh Điện Biên và Tổng công ty Hàng không Việt Nam, góp phần quảng bá sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của tỉnh tới hành khách trong nước và quốc tế.

Tại buổi lễ, ông Lò Văn Cương - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên - nhấn mạnh, trong định hướng cơ cấu lại ngành nông nghiệp, tỉnh Điện Biên xác định phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững, gắn với chế biến, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường. Trong đó, mắc ca và cà phê được xác định là những sản phẩm nông nghiệp chủ lực, có tiềm năng tạo giá trị gia tăng và nâng cao thu nhập cho người dân.

Việc lựa chọn sản phẩm nhân hạt mắc ca Điện Biên để đưa lên các chuyến bay của Vietnam Airlines là bước đi tiên phong, tạo thêm một kênh quảng bá trực tiếp, giúp sản phẩm tiếp cận nhiều nhóm khách hàng, đối tác trong và ngoài nước.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cũng kỳ vọng mỗi sản phẩm mắc ca được giới thiệu trên chuyến bay sẽ trở thành một “đại sứ” nhỏ, góp phần lan tỏa thương hiệu mắc ca Điện Biên, đồng thời tạo tiền đề để trong thời gian tới tiếp tục đưa cà phê và các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, có chất lượng, có thương hiệu của tỉnh tiếp cận hệ thống khách hàng và các kênh phù hợp của Vietnam Airlines; qua đó từng bước mở rộng thị trường, hình thành các mối liên kết và thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm theo hướng ổn định, lâu dài.

Tại chương trình, tỉnh Điện Biên bàn giao 400kg nhân hạt mắc ca sấy mộc, được đóng gói theo quy cách 100g/gói, tương ứng 4.000 gói, bảo đảm quy cách kỹ thuật đã được Vietnam Airlines xác nhận.

Theo phương án khai thác, sản phẩm sẽ được phục vụ hành khách hạng thương gia trên các chuyến bay quốc tế có thời gian bay trên 3 giờ, xuất phát từ Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, theo kế hoạch khai thác và phương án bố trí của Vietnam Airlines.

Việc lựa chọn sản phẩm mắc ca để phục vụ trên các chuyến bay quốc tế không chỉ mở ra một kênh tiêu thụ mới, mà còn tạo cơ hội đưa những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của Điện Biên tiếp cận trực tiếp với nhóm khách hàng có yêu cầu cao về chất lượng, nguồn gốc và giá trị sản phẩm. Đây cũng là bước kết nối giữa vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến và thị trường tiêu dùng cao cấp, góp phần nâng tầm giá trị nông sản địa phương và quảng bá hình ảnh Điện Biên thông qua một không gian có tính lan tỏa quốc tế.

Hình thành vùng nguyên liệu, nâng giá trị nông sản từ cơ sở

Để hình thành và duy trì nguồn cung ổn định cho những sản phẩm có yêu cầu cao về chất lượng như vậy, Điện Biên đã từng bước xây dựng được vùng nguyên liệu tương đối lớn, đồng thời hình thành các cơ sở chế biến, sản phẩm OCOP và các chuỗi cung ứng theo hướng ngày càng chuẩn hóa.

Đến nay, toàn tỉnh Điện Biên có trên 19.000 ha diện tích mắc ca, trong đó trên 3.500 ha đã cho sản phẩm, sản lượng trên 3.500 tấn với 7 cơ sở chế biến, 10 sản phẩm OCOP đạt 3 sao, 2 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn và 1 mã số vùng trồng.

Cùng với mắc ca, Điện Biên đã hình thành vùng sản xuất tập trung cây cà phê với diện tích trên 20.500 ha, diện tích cho thu hoạch trên 5.000 tấn, sản lượng thu hoạch ổn định trên 7.000 tấn hằng năm, từng bước phát triển chế biến, xây dựng và quảng bá thương hiệu cà phê Arabica Điện Biên, hướng tới nâng cao giá trị và vị thế của sản phẩm trên thị trường. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu hình thành khoảng 40.000 ha mắc ca, tiếp tục mở rộng và nâng cao chất lượng vùng cà phê, gắn sản xuất với chế biến, xây dựng thương hiệu và thị trường tiêu thụ.

400kg nhân hạt mắc ca Điện Biên sấy mộc, tương ứng 4.000 gói, được tỉnh Điện Biên bàn giao cho Vietnam Airlines. Ảnh: dienbien.gov.vn

Những con số thống kê trên cho thấy Điện Biên đang từng bước hình thành nền tảng sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Đây là kết quả của sự thay đổi trong tư duy sản xuất và kinh kế của người dân tại cơ sở. Việc chuyển đổi từ những cây trồng truyền thống sang các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn như mắc ca, cà phê đang được người dân Điện Biên triển khai theo hướng phù hợp với điều kiện từng địa bàn, đồng thời gắn với hỗ trợ kỹ thuật, giống và định hướng thị trường.

Tại xã Pú Nhung, mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng đang bước đầu ghi nhận những chuyển biến tích cực. Anh Vừa A Hồ - bản Xô Bua - cho biết gia đình canh tác gần 2 ha cà phê và khoảng 100 cây mắc ca. Trong năm đầu thu hoạch, với giá bán hạt mắc ca tươi khoảng 30.000 đồng/kg, gia đình thu về hơn 15 triệu đồng. Nhờ sự hướng dẫn kỹ thuật từ cán bộ chuyên môn, hộ dân đã từng bước làm chủ quy trình chăm sóc.

Vườn cây mắc ca của gia đình anh Vừa A Hồ - Bản Xô Bua, xã Pú Nhung, tỉnh Điện Biên. Ảnh: Ngọc Mai

Ở góc độ quản lý địa phương, ông Là Văn Thoan - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Pú Nhung - thông tin, xã hiện có 111,56 ha mắc ca và hơn 1.200 ha cà phê. Để thực hiện phương châm "lấy ngắn nuôi dài", địa phương triển khai mở rộng diện tích trồng dứa với tổng cộng 347,5 ha (gồm 300 ha người dân tự trồng và 47,5 ha thuộc các chương trình, dự án). So với cây ngô và cây sắn truyền thống, cây dứa mang lại thu nhập cao gấp khoảng 10 lần.

Theo kế hoạch năm 2026, xã Pú Nhung phấn đấu trồng mới thêm 300 ha mắc ca và 300 ha cà phê trên tổng diện tích tự nhiên hơn 21.000 ha. Cùng với việc mở rộng quy mô, chính quyền địa phương tiếp tục phối hợp hỗ trợ nguồn giống chất lượng và tăng cường tập huấn kỹ thuật, giúp người dân nâng cao năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường…

Mở rộng không gian cho nông sản Điện Biên

Với việc đưa nhân hạt mắc ca lên các chuyến bay của Vietnam Airlines, Điên Biên vừa có thêm một kênh tiêu thụ cũng như cơ hội quảng bá sản phẩm tới những nhóm khách hàng mới, tạo thêm động lực để địa phương nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu và năng lực chế biến.

Từ những vùng nguyên liệu đang được hình thành ở cơ sở đến sản phẩm xuất hiện trên các chuyến bay quốc tế, hành trình của mắc ca Điện Biên đang cho thấy một hướng đi rõ nét: vùng nguyên phải đảm bảo chất lượng, sản xuất gắn với thị trường và sản phẩm phải được đặt trong một chuỗi giá trị hoàn chỉnh. 

Để duy trì hiệu quả kết nối và nâng cao năng lực cạnh tranh, ông Lò Văn Cương cũng đề nghị Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh tiếp tục làm đầu mối phối hợp với Vietnam Airlines và các đơn vị liên quan duy trì, mở rộng hoạt động quảng bá mắc ca. Đồng thời nghiên cứu, lựa chọn thêm những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, có chất lượng và khả năng cung ứng ổn định để xây dựng lộ trình hợp tác phù hợp. Ngoài ra, các doanh nghiệp, hợp tác xã sản xuất, chế biến cần chủ động nghiên cứu thị trường, đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng và xây dựng phương án cung ứng chuyên nghiệp, từng bước tiếp cận thị trường bằng chính năng lực cạnh tranh của sản phẩm.

Đối với Vietnam Airlines, tỉnh Điện Biên mong muốn Tổng công ty tiếp tục đồng hành trong quảng bá sản phẩm nông nghiệp đặc trưng; tạo điều kiện để sản phẩm mắc ca và các sản phẩm thế mạnh của tỉnh tiếp cận các kênh phân phối, hệ thống dịch vụ và tệp khách hàng của hãng. Trên cơ sở kết quả hợp tác với sản phẩm mắc ca, hai bên nghiên cứu từng bước đưa cà phê Điện Biên lên các chuyến bay hoặc các kênh phù hợp của Vietnam Airlines.

Với định hướng tiếp tục mở rộng diện tích mắc ca, nâng cao chất lượng vùng cà phê, đẩy mạnh chế biến và xây dựng thương hiệu, Điện Biên đang từng bước chuyển từ phát triển sản xuất nông nghiệp theo quy mô sang chú trọng hơn đến giá trị của sản phẩm. Đây chính là cơ hội để mắc ca cũng như các sản phẩm nông nghiệp thế mạnh của Điện Biên có thêm những kênh phân phối phù hợp, qua đó mở rộng thị trường, gia tăng giá trị kinh tế và ngày càng cải thiện thu nhập cho người dân./.