Nhân dịp chuyến công tác và làm việc với Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ từ ngày 16-18/6 tăng cường hợp tác chuyên môn trong lĩnh vực bảo tàng học và phát huy giá trị di sản lịch sử, nhóm chuyên gia Bảo tàng Ký ức chiến tranh Caen (Cộng hòa Pháp) đã có buổi trả lời phỏng vấn với phóng viên Báo Nhân Dân.
Từ ngày 15 đến 18.6, Đoàn chuyên gia của Bảo tàng Ký ức Chiến tranh Caen (Pháp) đã có chuyến công tác và làm việc tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ.
Văn hóa biển từ lâu đã trở thành một bộ phận quan trọng trong tiến trình hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa biển không chỉ dừng lại ở nghiên cứu, sưu tầm mà còn cần được lan tỏa mạnh mẽ thông qua các hoạt động trưng bày bảo tàng, ứng dụng công nghệ số và kết nối cộng đồng.
Trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, bảo tàng không thể đứng ngoài cuộc. Khi được kết nối với du lịch, giáo dục, công nghệ và các ngành công nghiệp sáng tạo, bảo tàng sẽ đóng góp vào phát triển kinh tế, giá trị xã hội và sức hấp dẫn văn hóa cho đô thị.
Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển kinh tế. Tại TP Hồ Chí Minh, việc hiện đại hóa và tái cấu trúc hệ thống bảo tàng không thuần túy là câu chuyện bảo tồn, mà là một chiến lược kinh tế sòng phẳng. Định vị bảo tàng là 'hạt nhân' của kinh tế đêm và 'mắt xích' cốt lõi trong chuỗi công nghiệp văn hóa chính là chìa khóa góp phần vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của Thành phố.
Phát triển văn hóa không chỉ là bảo tồn quá khứ mà là kích hoạt nguồn lực nội sinh cho tương lai. Để đưa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị vào chiều sâu thực tiễn, TP Hồ Chí Minh đang triển khai chiến lược xoay trục toàn diện hệ thống thiết chế bảo tàng. Từ bỏ tư duy 'khép kín' của những kho lưu trữ truyền thống, Thành phố đang hướng tới kiến tạo một 'hệ sinh thái di sản sống' gắn với công nghệ số, biến tài nguyên ký ức thành động lực mũi nhọn thúc đẩy nền kinh tế sáng tạo và công nghiệp văn hóa phát triển bền vững.
Từ số hóa hiện vật, xây dựng bảo tàng số đến ứng dụng thực tế ảo và thực tế tăng cường, nhiều giải pháp mới đã được các chuyên gia đề xuất tại Hội thảo 'Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng' nhằm đưa di sản biển đến gần hơn với công chúng.
'Nhiều bảo tàng vẫn vận hành theo mô hình truyền thống khép kín, thiên về trưng bày hiện vật hơn là kể chuyện và diễn giải hiện vật, dẫn đến sự rời rạc trong cách tái hiện lịch sử'.
Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM cho hay, thành phố hiện là địa phương sở hữu hệ thống bảo tàng đa dạng, gồm cả công lập lẫn ngoài công lập, với nhiều chủ đề trải rộng từ lịch sử, mỹ thuật, chiến tranh, y học đến văn hóa Nam Bộ, phụ nữ hay đời sống đô thị. Tuy nhiên, hoạt động bảo tàng của thành phố vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác hết, đặc biệt trong việc thu hút công chúng trẻ.
Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đang tái định hình toàn diện các thiết chế văn hóa, trong đó có bảo tàng. Từ những không gian vốn bị đóng khung trong định kiến khô, tĩnh và phụ thuộc hoàn toàn vào thuyết minh trực tiếp, các bảo tàng tại Việt Nam đang nỗ lực chuyển mình mạnh mẽ nhờ làn sóng số hóa. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ là giải pháp cấp thiết để nâng cao năng lực quản lý, bảo tồn di sản mà còn là chìa khóa xóa nhòa khoảng cách thế hệ, đưa lịch sử dân tộc chạm đến trái tim của công chúng hiện đại, nhất là giới trẻ.
Ngày 29.5, tại Nhà Triển lãm TP.HCM, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM tổ chức Hội nghị 'Thực trạng và giải pháp xây dựng, phát triển hệ thống bảo tàng tại TP.HCM', quy tụ đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, đại diện bảo tàng công lập và ngoài công lập.
Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có hoạt động bảo tàng năng động. Tuy nhiên, để thật sự hội nhập với quốc tế, hệ thống bảo tàng thành phố cần có sự chuyển đổi, bứt phá mạnh mẽ hơn để đáp ứng được nhu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Sáng 29-5, tại Bảo tàng TPHCM, Sở VH-TT TPHCM tổ chức Hội nghị 'Thực trạng và giải pháp xây dựng, phát triển hệ thống bảo tàng tại TPHCM'.
Sở hữu hệ thống bảo tàng lớn nhất cả nước với hàng trăm nghìn hiện vật quý, hàng triệu lượt khách tham quan mỗi năm, nhưng TP Hồ Chí Minh vẫn đang đối diện với một bài toán lớn: Làm thế nào để bảo tàng thực sự trở thành không gian văn hóa sống động trong đời sống đô thị hiện đại, thay vì chỉ là nơi lưu giữ ký ức quá khứ?
Ngày 29/5, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội nghị 'Thực trạng và giải pháp xây dựng, phát triển hệ thống bảo tàng tại Thành phố Hồ Chí Minh', nhằm đánh giá toàn diện hoạt động của mạng lưới bảo tàng giai đoạn 2021 - 2025, đề ra các giải pháp phát triển bền vững cho giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới mục tiêu xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh thành trung tâm văn hóa lớn của khu vực.