Sắc xuân làng cổ

Độc đáo làng đá cổ Khuổi Ky

Trong một ngày cuối đông, chúng tôi có dịp đến thăm làng đá cổ Khuổi Ky, xã Đàm Thủy (Trùng Khánh). Những tia nắng ấm áp, nhẹ nhàng xuyên qua kẽ lá, từng giọt nắng rơi xuống nhuốm một màu vàng tươi theo mỗi bước chân trên con đường đá dẫn vào làng. Nép mình bên dãy núi, làng đá cổ dần hiện ra trước mắt với diện tích khoảng 10.000 m², nổi bật giữa không gian núi rừng rộng lớn, xanh mát.

Làng đá Khuổi Ky có 100% hộ dân là người Tày sinh sống, với 14 căn nhà sàn được xây dựng hoàn toàn bằng đá, tạo nên nét đặc trưng độc đáo, ấn tượng mà không đâu có được. Nhà sàn ở đây cao từ 7 - 8 m, được tạo tác khá đẹp mắt với tường và cầu thang dẫn lên nhà sàn được làm bằng đá. Nhà sàn có 2 mái, được lợp ngói âm dương, cột nhà được tạo nên từ các khối gỗ lim, bên dưới là các phiến đá được đẽo tròn kê chân cột. Bên trong nhà chia thành các ngăn tương ứng với không gian sinh hoạt của gia đình như: gian thờ cúng tổ tiên, phòng ngủ cho các thành viên, gian bếp lửa. Bên dưới sàn nhà là nơi chứa nông cụ, trước cửa hoặc bên hiên nhà có sàn phơi ngô, thóc...

Làng đá cổ Khuổi Ky, xã Đàm Thủy (Trùng Khánh).

Trưởng xóm Khuổi Ky Nông Ích Đính chia sẻ: Nhanh chóng nắm bắt xu hướng thúc đẩy phát triển du lịch, năm 2017, một số hộ dân trong làng đi học kinh nghiệm ở trong, ngoài tỉnh và bắt tay vào kinh doanh dịch vụ homestay để cải thiện cuộc sống. Từ đó, hình thành mô hình du lịch cộng đồng với dịch vụ lưu trú homestay tại làng Khuổi Ky. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương, nhất là đồng hành cùng người dân làm du lịch nên cuộc sống của người dân ngày càng được cải thiện, các hộ gia đình đều được sử dụng điện, nước sạch, đường đi lại thuận lợi, dễ dàng, cảnh quan và môi trường được giữ gìn, bảo vệ. Đặc biệt, những nét văn hóa đặc trưng mang đậm bản sắc dân tộc được bà con quan tâm gìn giữ, được đưa vào quy ước, hương ước của xóm.

Với vẻ đẹp, nét cổ kính của làng đá và lòng hiếu khách của người dân, các mô hình homestay cộng đồng ở Khuổi Ky thu hút lượng khách đáng kể đến tham quan, nghỉ dưỡng, trong đó, khách trong nước chiếm khoảng 60%, khách du lịch quốc tế chiếm 40%. Các homestay này có đủ các điều kiện vật chất để phục vụ khách như: nhà vệ sinh khép kín, bình nóng lạnh, chăn ga gối đệm tiêu chuẩn.

Năm 2008, làng đá Khuổi Ky được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận “Làng văn hóa truyền thống tiêu biểu của dân tộc ít người”, đây là điều kiện để làng phát huy những nét đẹp truyền thống và giới thiệu, quảng bá với du khách gần xa những nét đặc trưng tiêu biểu, độc đáo của một làng cổ.

Dừng chân ở Khuổi Ky, hành trình của du khách chắc chắn sẽ rất thú vị khi được hòa mình vào không gian sinh hoạt với gia chủ; tham gia trải nghiệm cuộc sống lao động và sản xuất của người dân như: gặt lúa, đào củ, hái măng, bắt cá; chế biến những món ăn đặc trưng của người Tày như món thịt lợn hun khói, lạp sườn gác bếp và các loại rau sạch trồng ở bìa rừng; tìm hiểu về phong tục, tập quán, đời sống văn hóa của người dân địa phương qua các buổi giao lưu hát Then, nghe đánh đàn tính…

Xuân về trên làng đá cổ Nà Vị

Cách trung tâm Thành phố khoảng 100 km, làng đá cổ Nà Vị, xã Minh Long (Hạ Lang) là điểm đến thú vị cho du khách muốn khám phá vẻ đẹp non nước Cao Bằng. Men theo con đường rải nhựa từ thị trấn Thanh Nhật, chúng tôi đi sâu vào trong xóm Nà Vị để chiêm ngưỡng rõ hơn vẻ đẹp cổ kính của những ngôi nhà bằng đá có niên đại hàng trăm năm tuổi. Nép mình dưới chân núi Phja Cao, gần dòng sông Quây Sơn, trong khung cảnh xanh mướt của những rặng tre và cánh đồng mênh mông, làng đá cổ Nà Vị hiện ra như một bức tranh miền biên viễn đầy yên bình, thơ mộng.

Hiện, xóm Nà Vị có 56 ngôi nhà đá cổ còn nguyên vẹn được xây dựng theo kiến trúc lợp ngói âm dương truyền thống, tường nhà làm bằng đá vỉa kiên cố, sử dụng gỗ để dựng cột và làm cửa. Anh Lý Văn Diệu, Trưởng xóm Nà Vị cho biết: Làng đá cổ Nà Vị có 96 hộ, 415 nhân khẩu. Dù cuộc sống của người dân còn nhiều khó khăn, nhưng những năm trở lại đây, kinh tế - xã hội có nhiều chuyển biến tích cực, đời sống bà con dần được cải thiện. Nguồn thu nhập chính của người dân từ trồng lúa, rau màu và chăn nuôi gia súc, gia cầm. Năm 2023, nhân dân trồng 21 ha lúa, 15 ha ngô, 10 ha đỗ. Tổng đàn gia súc hơn 200 con, chăn nuôi ổn định, không có biến động lớn, không có dịch bệnh xảy ra trên địa bàn.

Xuân về, làng đá cổ Nà Vị, xã Minh Long (Hạ Lang) tràn ngập niềm vui.

Đi đầu trong phát triển kinh tế của xóm là hộ ông Nông Thế Huy đầu tư mô hình nuôi lợn thịt, mỗi năm xuất chuồng khoảng 50 con, đem lại thu nhập 100 triệu đồng/năm. Để giữ gìn phong tục, tập quán và nét văn hóa truyền thống của dân tộc, xóm thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, trò chơi dân gian như: tung còn, cờ tướng, đẩy gậy, kéo co, bóng chuyền, hát giao duyên dân ca. Năm 2020, xóm thành lập Câu lạc bộ hát Then, đàn tính với 10 thành viên tham gia. Câu lạc bộ tích cực tham dự các buổi liên hoan, giao lưu của xã, huyện vào dịp lễ hội hằng năm. Qua đó, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, động viên tinh thần bà con hăng say thi đua lao động sản xuất, xây dựng đời sống mới. Nhiều năm liền, xóm giữ vững danh hiệu Làng văn hóa và hiện tại, xóm có 10 hộ duy trì nghề dệt vải truyền thống, góp phần bảo tồn và phát huy nét đẹp trong trang phục của người Tày bản địa.

Bằng nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, ngân sách địa phương, những năm qua, xóm được đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở điện, đường, mương thủy lợi... Hiện tại, con đường vào xóm được bê tông hóa, xóm được đầu tư hệ thống điện thắp sáng và nguồn nước sạch để phục vụ sinh hoạt cho người dân. Hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới, năm 2023, bà con làng đá cổ Nà Vị tự nguyện hiến 700 m2 đất, mỗi hộ đóng góp từ 5 - 10 ngày công lao động cùng Nhà nước làm đường lên mỏ nước Nà Măn, đường lên mương Thông Thăng và cung đường Nà Vị - Nà Quản.

Qua nhiều năm chăm chỉ lao động sản xuất, chất lượng đời sống của người dân ngày càng sung túc, đủ đầy hơn. Nhiều gia đình mua sắm được các trang thiết bị, đồ dùng sinh hoạt hiện đại, 100% hộ có xe máy đi lại và vận chuyển hàng hóa. Mỗi dịp Tết cổ truyền, nhà nào cũng chuẩn bị thịt lợn béo, gạo nếp ngon để gói bánh chưng và sửa soạn mâm cơm tươm tất dâng lên thắp hương tổ tiên.

Với những giá trị văn hóa bản địa đặc sắc, làng đá cổ Nà Vị có tiềm năng phát triển trở thành ngôi làng du lịch cộng đồng, thu hút nhiều du khách trong và ngoài tỉnh tới tham quan, trải nghiệm.