Óc Eo - Ba Thê trên chặng đường đến Di sản thế giới - Bài cuối: Đường ra thế giới bắt đầu từ hôm nay
Danh hiệu Di sản văn hóa thế giới nếu được công nhận sẽ là niềm tự hào chung của tất cả chúng ta. Tuy nhiên, di sản chỉ bền khi người dân hiểu, gìn giữ và hưởng lợi đúng cách. Đường ra thế giới của Óc Eo - Ba Thê bắt đầu từ cách cộng đồng sống với di sản mỗi ngày.
Được mệnh danh là 'Mona Lisa của nghệ thuật Óc Eo', bức phù điêu hơn 1.500 tuổi hé lộ về thời kỳ vàng son của Phật giáo Nam Bộ.
Óc Eo - Ba Thê đang chạy nước rút với một 'bài thi' đặc biệt: Hồ sơ trình UNESCO phải đủ thuyết phục trên giấy, để rồi chịu kiểm tra bằng chính thực địa. Hạn chót 17 giờ GMT ngày 30/1/2026 đặt áp lực lên từng trang bản đồ, từng phụ lục, từng câu chữ tiếng Anh. Bởi ranh giới, tọa độ và cơ chế quản lý trong hồ sơ sẽ được đối chiếu trực tiếp khi chuyên gia quốc tế bước vào cuộc thẩm định hiện trường trong năm 2026.
UNESCO xem toàn vẹn và xác thực là 2 thước đo quan trọng để đánh giá một di sản. Ở Khu di tích quốc gia đặc biệt Óc Eo - Ba Thê, việc giữ gìn 2 thước đo ấy diễn ra mỗi ngày, giữa mưa nắng vùng châu thổ và những nhu cầu rất thật của đời sống.
UNESCO chỉ ghi danh những nơi có 'Giá trị nổi bật toàn cầu'. Với Óc Eo - Ba Thê, giá trị ấy được chứng minh bằng dấu tích đô thị cổ, hệ thống kênh đào, mạng lưới giao thương và sự giao thoa văn hóa trong nhiều thế kỷ.
Các chuyên gia quốc tế khuyến cáo tỉnh An Giang đảm bảo tính nguyên trạng cho di tích Óc Eo - Ba Thê và xây dựng phương án quản lý vùng đệm hiệu quả.
Ngày 12/1, Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang làm việc với GS. Ichita Shimoda (Đại học Tsukuba, Nhật Bản) - chuyên gia khảo cổ học khu vực sông Mekong, thành viên mạng lưới SEAMEO để tham vấn ý kiến cho hồ sơ đề cử di sản thế giới. Cùng dự có các chuyên gia, nhà khoa học trong nước cùng lãnh đạo các sở, ngành liên quan.
Giữa cánh đồng phía tây An Giang, từ chân núi Ba Thê, những dấu vết của một đô thị - cảng thị cổ vẫn âm thầm hiện diện qua kênh đào, nền gạch và hiện vật, kể câu chuyện giao thương xuyên lục địa cách đây gần hai thiên niên kỷ. Hôm nay, quá khứ khảo cổ ấy đứng trước một thời khắc quyết định khi hồ sơ đề cử công nhận Di sản văn hóa thế giới bước vào đoạn nước rút với hạn nộp chính thức ngày 30/1/2026 và mọi việc từ đo đạc, khoanh vùng, bản đồ pháp lý, kế hoạch quản lý đến sự đồng thuận cộng đồng đều trở thành phép thử năng lực quản trị di sản. Loạt bài 'Óc Eo - Ba Thê trên chặng đường đến Di sản thế giới' theo đó được thực hiện như một hành trình báo chí từ hiện trường đến hậu trường hồ sơ UNESCO, từ giá trị nổi bật toàn cầu đến thách thức bảo tồn trong đời sống đương đại, để thấy rõ một điều: Di sản không tự đi ra thế giới.
Tỉnh An Giang luôn quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc gắn với phát triển du lịch và sinh kế cộng đồng, góp phần hình thành công nghiệp văn hóa.
Sau hai thiên niên kỷ vùi sâu dưới lòng đất Óc Eo, đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc hé lộ nụ cười bí ẩn, soi sáng lịch sử Phật giáo và hành trình tâm linh xuyên Á.
Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, kỷ nguyên số đang đặt ra những câu hỏi căn bản mà triết học cần đi sâu tìm lời giải liên quan đến AI, dữ liệu, xã hội số...
Chuyển hướng làm vườn hay phát triển du lịch sinh thái thường xuất phát từ những nông dân dày dạn kinh nghiệm. Anh Nguyễn Thành Đẳng (28 tuổi), ngụ xã Óc Eo (tỉnh An Giang) lại chứng minh: Khi người trẻ có tư duy, khát vọng và lý tưởng thì chắc chắn sẽ làm được.
Sáng 4/1, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Trung Hồ dẫn đầu đoàn công tác đến kiểm tra thực tế, thăm và động viên cán bộ, công nhân viên đang thi công tại các công trình trọng điểm trên địa bàn tỉnh.
'Nâng cao chất lượng công tác giáo dục truyền thống thông qua Di sản văn hóa Óc Eo cho học sinh Trung học cơ sở trên địa bàn Thoại Sơn, tỉnh An Giang' (trước sắp xếp đơn vị hành chính) là Đề tài được thực hiện đến nay đã và đang mang lại những hiệu quả tốt trong việc lan tỏa Di sản Văn hóa Óc Eo đến với học sinh ở tỉnh An Giang.
Trước yêu cầu mới của công tác bảo tồn và phát huy di sản, việc mở rộng hướng nghiên cứu liên ngành, hoàn thiện tư liệu và nhận diện sâu hơn đời sống kinh tế - xã hội, tôn giáo của cư dân Óc Eo trở thành nhiệm vụ quan trọng.
Sáng 22/12, UBND tỉnh An Giang tổ chức cuộc họp để nghe báo cáo về tiến độ, công tác chuẩn bị nộp hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê, trình UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước chủ trì cuộc họp.
An Giang có nhiều di sản văn hóa, di tích lịch sử và các lễ hội truyền thống. Thời gian qua, tỉnh quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch và sinh kế cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.
Dự án xây dựng hệ thống mái che bảo tồn các hố khảo cổ với tổng mức đầu tư 44 tỷ đồng, có quy mô đầu tư đồng bộ, hướng đến bảo vệ lâu dài các hố khai quật, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị đặc biệt của di sản văn hóa Óc Eo, đồng thời phục vụ nghiên cứu khoa học và phát triển du lịch văn hóa bền vững.
Năm 2026, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tập trung đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản, nâng cao hàm lượng khoa học trong các báo cáo tư vấn chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Sáng 19.12, đúng dịp kỷ niệm 79 năm ngày Toàn quốc kháng chiến (19.12.1946-19.12.2025) và tiến tới chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đã diễn ra lễ khởi công, khánh thành, thông xe kỹ thuật đồng loạt 234 công trình hạ tầng tiêu biểu trên cả nước, trong đó có nhiều công trình văn hóa, thể thao quan trọng.
Sáng 19/12, tại Ban Quản lý di tích văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang, UBND tỉnh An Giang tổ chức lễ khởi công Dự án xây dựng hệ thống mái che bảo tồn các hố khảo cổ tại Khu Di tích Óc Eo - Ba Thê. Đây là dự án trọng điểm nhằm gìn giữ các giá trị của Vương quốc Phù Nam cổ đại.
Sáng 19/12, tỉnh Hà Tĩnh và An Giang đã đồng loạt khởi công các công trình, dự án nhằm thiết thực chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo xác định chuyển đổi số và tạo lập dữ liệu số là khâu đột phá trong công tác quản lý, phát huy giá trị di sản theo cách hiện đại nhất.
Ngày 19/12, Chính phủ sẽ tổ chức lễ khởi công, khánh thành, thông xe kỹ thuật các công trình, dự án chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Chiều 16/12, tại Ban Quản lý di tích văn hóa Óc Eo (tỉnh An Giang), Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước chủ trì buổi làm việc, nhằm rà soát và đôn đốc công tác chuẩn bị cho lễ khởi công Dự án xây dựng hệ thống mái che bảo tồn các hố khảo cổ tại Khu di tích Óc Eo - Ba Thê, diễn ra ngày 19/12.
2 hiện vật tiêu biểu của văn hóa Óc Eo ở An Giang là đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc (niên đại thế kỷ I - III) và mộ vò Gò Cây Trâm (thế kỷ IV - V) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia.
Sau chuyến công tác tại Quảng Ninh để học tập kinh nghiệm xây dựng hồ sơ và quản lý Di sản thế giới từ 'Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc', đoàn công tác của tỉnh mang về nhiều 'bài học trúng chỗ': Làm đúng chuẩn UNESCO, chuẩn bị kỹ kịch bản làm việc thực địa, đặt người dân vào trung tâm kế hoạch quản lý, coi phụ lục và bản đồ là 'xương sống', vận động quốc tế có nhưng không thay thế chất lượng hồ sơ.
Chiều 9/12, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Ngô Công Thức chủ trì buổi làm việc với các sở, ngành, địa phương thông qua kế hoạch tổ chức lễ khánh thành, khởi công các dự án, công trình quy mô lớn, ý nghĩa chào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng trên địa bàn tỉnh.
An Giang phải nộp hồ sơ đề cử Óc Eo - Ba Thê về Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trước ngày 10/12/2025 để thẩm định, kịp hạn UNESCO tiếp nhận trước 17 giờ (GMT) ngày 30/1/2026. Hội nghị khoa học tại Hà Nội mới đây thống nhất: Hồ sơ muốn đi xa phải chắc OUV (giá trị nổi bật toàn cầu), dày bằng chứng, khớp hiện trường, đạt chuẩn bản đồ và quản trị.
Ngày 5/12, Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang phối hợp các sở, ngành, địa phương và đơn vị tư vấn tổ chức khảo sát thực địa để xác định vị trí khoanh vùng bảo vệ di tích nhằm bảo đảm các yêu cầu trong quản lý, bảo vệ Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê theo quy chuẩn Công ước 1972 của UNESCO.
Ngày 5/12, Ban Quản lý di tích văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang phối hợp các sở, ngành, địa phương và đơn vị tư vấn tổ chức khảo sát thực địa để xác định vị trí khoanh vùng bảo vệ di tích nhằm đảm bảo các yêu cầu trong quản lý, bảo vệ Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê theo quy chuẩn Công ước 1972 của UNESCO.
Ngày 5/12, Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang phối hợp các sở, ngành, địa phương và đơn vị tư vấn tổ chức khảo sát thực địa để xác định vị trí khoanh vùng bảo vệ di tích nhằm đảm bảo các yêu cầu trong quản lý, bảo vệ Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê theo quy chuẩn Công ước 1972 của UNESCO.
Sáng 3/12, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tiến độ xây dựng hồ sơ đề cử Khu Di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Việc xây dựng hồ sơ đề cử Khu Di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trình UNESCO công nhận Di sản thế giới bước vào giai đoạn nước rút quan trọng.
Ngày 28/11, Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang tổ chức lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận 2 bảo vật quốc gia gồm Mộ vò Gò Cây Trâm và Đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc. Đồng thời, chính thức nhận 3 kỷ lục Việt Nam về Văn hóa Óc Eo do Viện Kỷ lục Việt Nam xác lập.
Tỉnh An Giang có thêm 2 bảo vật quốc gia, gồm: Đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc, niên đại thế kỷ I - III và Mộ vò Gò Cây Trâm, niên đại thế kỷ IV - V.
Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo (An Giang) công bố 2 Bảo vật Quốc gia thuộc văn hóa Óc Eo được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận (đợt 13).
Ngày 28/11, tỉnh An Giang công bố hai hiện vật Óc Eo vừa được Thủ tướng công nhận Bảo vật quốc gia, gồm Đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc và Mộ vò Gò Cây Trâm.
Hai bảo vật quốc gia là Mộ Vò Gò Cây Trâm và Đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc được Thủ tướng công nhận và Viện Kỷ lục Việt Nam công bố 3 kỷ lục về Văn hóa Óc Eo.
Việc công nhận Bảo vật quốc gia đối với 2 di tích Mộ vò Gò Cây Trâm và Đầu tượng phật Linh Sơn Bắc là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khẳng định giá trị to lớn của Di sản Óc Eo - Ba Thê.
Ngày 28/11, tại xã Óc Eo, tỉnh An Giang, Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo đã long trọng tổ chức lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận thêm hai bảo vật Quốc gia thuộc nền văn hóa Óc Eo.
Sáng 28/11, tại xã Óc Eo, tỉnh An Giang, Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tổ chức lễ công bố 2 bảo vật quốc gia thuộc văn hóa Óc Eo được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận, gồm: Đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc, niên đại thế kỷ I - III và Mộ vò Gò Cây Trâm, niên đại thế kỷ IV-V.
Sáng 28/11, Ban Quản lý di tích văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang tổ chức Lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận bảo vật quốc gia (đợt 13).
Hội nghị khoa học hoàn thiện hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trước khi trình UNESCO được tổ chức sáng 24/11 tại thủ đô Hà Nội là dấu mốc cho hành trình dài nhiều thập niên nhằm trả lại vị thế xứng đáng cho trung tâm văn minh Phù Nam - một trong những đô thị cảng cổ sớm nhất ở Đông Nam Á. Các chuyên gia thống nhất, Óc Eo - Ba Thê hội đủ giá trị nổi bật toàn cầu và đang tiến rất gần danh vị di sản thế giới.
Sáng 25/11, tại tỉnh Quảng Ninh, đoàn công tác UBND tỉnh An Giang, do Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Trung Hồ làm trưởng đoàn, đã làm việc với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh, nhằm trao đổi, học tập kinh nghiệm trong xây dựng hồ sơ đề cử Di sản văn hóa thế giới.
Sáng 24/11, tại thủ đô Hà Nội, UBND tỉnh An Giang phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia tổ chức hội nghị khoa học 'Hoàn thiện hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê, tỉnh An Giang trước khi trình UNESCO xét, công nhận di sản thế giới'.
An Giang đang khẩn trương hoàn chỉnh hồ sơ trình UNESCO công nhận Khu Di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là Di sản văn hóa thế giới. Trong thời điểm quyết định này, việc khoanh vùng di sản và nâng cao nhận thức cộng đồng trở thành nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi sự đồng thuận của từng cán bộ và người dân.
Chiều 19/11, tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam đã tiếp Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam.
Sáng 18/11, Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang tổ chức hội nghị trao đổi thực hiện các nội dung theo Thông báo kết luận số 371/TB-VP, ngày 10/11/2025 của Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước nhằm phối hợp và tham mưu các giải pháp để đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Khu Di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là di sản văn hóa thế giới.
Tại buổi tọa đàm xây dựng tuyến, điểm và phát triển sản phẩm du lịch tỉnh An Giang do Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh tổ chức mới đây, các chuyên gia đề xuất nhiều giải pháp nhằm mở rộng kết nối tour, tuyến, hình thành sản phẩm đặc thù và tạo nền tảng bứt phá cho du lịch An Giang.
Chiều 9/11, tại Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo (tỉnh An Giang), đoàn công tác Trung ương do Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn dẫn đầu đoàn làm việc với Thường trực Tỉnh ủy An Giang về tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh.