Từ những năm cuối thập niên 80 của thế kỷ trước, nhiều gia đình người Dao Thanh Y rời vùng đất các tỉnh: Quảng Ninh, Tuyên Quang, Lạng Sơn vào lập nghiệp ở vùng đất nay là xã Thanh Sơn, thành phố Đồng Nai. Rời quê hương, bản quán, bà con đồng bào Dao Thanh Y không quên mang theo những nét văn hóa đặc trưng của dân tộc mình, trong đó dễ nhận thấy nhất là bộ trang phục truyền thống.
Từ điệu múa chỉ xuất hiện trong các lễ hội truyền thống của người Dao Quần Trắng, 'Âm vang núi rừng' đang trở thành sản phẩm văn hóa đặc sắc góp phần quảng bá hình ảnh hồ Thác Bà và phát triển du lịch cộng đồng.
Dưới làn sương mù bảng lảng bay tà tà, bản làng vùng cao của tỉnh Tuyên Quang hiện lên mang vẻ đẹp rất riêng. Nhịp sống hiện đại đã gõ từng nếp nhà ở đây, mang theo những đổi thay, ấm no, hạnh phúc đến với đồng bào. Trong dòng chảy thời gian giữa quá khứ và hiện tại, dân tộc Dao ở Tuyên Quang vẫn lặng lẽ gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình như một lời nhắc nhở về cội nguồn.
Tuyên Quang là nơi sinh sống của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số như: Mông, Dao, Tày, Nùng. Điều này đã tạo nên một bức tranh văn hóa truyền thống, tâm linh, tín ngưỡng đa dạng cho mảnh đất trung du miền núi phía Bắc. Trong đó, có thể kể đến Lễ cấp sắc - một nghi lễ trọng đại trong cuộc đời của những chàng trai dân tộc Dao. Trải qua nhiều thế hệ, ngày nay, Lễ cấp sắc vẫn được cộng đồng dân tộc Dao bảo tồn, giữ gìn, không bị mai một giữa nhịp sống hiện đại.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập khu vực ngày càng sâu rộng, hình thức du lịch Caravan quốc tế (du lịch tự lái xe xuyên biên giới) đang dần trở thành một xu thế mới, mở ra không gian giao lưu văn hóa, kết nối con người và thúc đẩy hợp tác khu vực.
Khám phá những cung đường hùng vĩ của Quảng Tây bằng xe tự lái là một cuộc phiêu lưu đầy cảm xúc. Mỗi chuyến đi là một nhịp cầu, góp phần vun đắp tình đoàn kết và thắt chặt mối quan hệ bền vững giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Xã Phúc An, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái là nơi cư trú lâu đời của cộng đồng người Dao quần trắng. Trong nhịp sống hiện đại, người Dao quần trắng vẫn gìn giữ những giá trị gắn bó với bản sắc tộc người. Nổi bật là trang phục truyền thống và nghề đan rọ tôm, phản ánh lối sống gắn với thiên nhiên vùng ven hồ Thác Bà.
Trên những đỉnh núi xa mờ, mùa đông mây mù bao phủ, mùa hè lộng gió ở biên giới xứ Lạng là nơi sinh sống của đồng bào người Dao Lù Gang. Từ xưa đến nay, người Dao Lù Gang nơi đây nổi tiếng bởi có những phong tục tập quán, nét văn hóa riêng mang đậm bản sắc dân tộc, từ cách ăn, nếp ở, trang phục, tục thờ cúng, lễ hội... Trong số đó, phong tục tổ chức đám cưới của đồng bào Dao Lù Gang mang nhiều nét văn hóa độc đáo nhất.
Người Dao là một tộc ít người, sống rải rác ở vùng núi phía Nam Trung Quốc vùng Đông Nam Á lục địa và Mỹ. Họ gồm nhiều nhóm, với tên gọi phần lớn dựa trên đặc trưng trang phục (Dao Đỏ, Dao Tiền, Dao Áo Xanh, Dao Quần Trắng…). Tuy nhiên, dù ở đâu, mọi nhóm Dao đều coi Bàn Vương là Ông Tổ của mình.
Bạc là một linh vật không thể thiếu trong đời sống của người Dao Quần Trắng, không chỉ là vật trang sức mà còn là biểu tượng văn hóa, truyền thống của cộng đồng người Dao. Từ những sản phẩm trang sức trên trang phục đến những nghi lễ và tập tục như quà tặng hay vật thách cưới, bạc trắng luôn gắn bó mật thiết với cuộc sống của họ.
Nói tới giá trị văn hóa của tộc người không thể không nhắc tới trang phục và trang trí tóc. Trang phục là một nét văn hóa đặc trưng cho mỗi dân tộc. Trang phục giúp phân biệt tộc người này với tộc người kia. Đồng thời, trang phục còn thể hiện tính thẩm mỹ, lối sống của chính dân tộc đó, tạo nên bản sắc văn hóa của từng dân tộc nói chung và dân tộc Dao nói riêng.
Trang phục của các cộng đồng người Dao Tiền ở các địa phương khác nhau sẽ có một số điểm khác biệt nhưng đều có chung những đặc trưng cơ bản về kỹ thuật nhuộm chàm, in sáp ong và thêu vải mặt trái.
Theo thường lệ, buổi tối, cơm nước xong xuôi là lúc ông Dau bận rộn việc sổ sách. Ông là người có thói quen ghi chép tỉ mỉ từng việc, những mong muốn, những kế hoạch việc làng, việc bản. Làm cán bộ thôn từ thời trai trẻ, qua gần 40 năm, Bí thư chi bộ, trưởng thôn Nghẹt, xã Phú Thịnh (Yên Sơn) Lý Văn Dau vẫn luôn miệt mài, say mê như thế!
'Làm việc gì có lợi cho dân thì mình làm', đó là phương châm của ông Vũ Quảng Đại, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ dân phố Ba Trãng, thị trấn Tân Yên (Hàm Yên). Ông là tấm gương sáng làm công tác dân vận, đóng góp nhiều công sức, trí tuệ xây dựng diện mạo quê hương thêm khởi sắc.
Xã Thắng Quân (Yên Sơn) có 16 thôn, trong đó Hòn Lau là thôn có 100% đồng bào Dao Quần trắng. Đồng chí Hoàng Trung Thông, Chủ tịch UBND xã Thắng Quân cho biết, trước năm 2015 số hộ nghèo và cận nghèo của thôn chiếm trên 90%.
Con đường vắt vẻo đồi bồng bềnh, ẩn hiện trong màn sương đưa chúng tôi đến với thôn Đèo Tế, xã Hùng Đức (Hàm Yên). Bên triền núi những cành cây khẳng khiu, vươn mình thức dậy, nhú ra những mầm xanh non mơn mởn. Cái lạnh ngọt ngào của những ngày giáp Tết thấm dần vào da thịt, mang một cảm giác bình yên, dễ chịu khi tiết trời vào xuân.
Cũng như các ngành Dao khác, hôn nhân xưa của người Dao Quần Trắng cũng phải trải qua nhiều bước với nghi lễ khá phức tạp, cụ thể là:
Nghệ nhân dân gian Lê Hải Thanh sinh năm 1944, dân tộc Dao Quần Trắng ở thôn Đá Bàn 1, xã Mỹ Bằng (Yên Sơn) say mê học chữ Nôm Dao, vẽ tranh thờ từ khi còn nhỏ.
Trên đất nước Việt Nam, mỗi dân tộc đều có những phong tục riêng để đón Tết cổ truyền. Trải qua bao biến động của lịch sử, thời gian nhưng tết của người Dao vẫn gìn giữ được nhiều phong tục tập quán tốt đẹp từ ngàn xưa truyền lại.
Ông Lý Văn Dau thôn Nghẹt, xã Phú Thịnh (Yên Sơn) không chỉ là Trưởng thôn cần mẫn, tận tâm mà còn là người uy tín, có tiếng nói trong cộng đồng người Dao Quần trắng ở địa phương.