"Ăn cho đã cái nư", "làm nư", "nư lên" là các cách nói Nam Bộ, đã được nhiều từ điển giải nghĩa.
Tục ngữ về "cái răng cái tóc" của con người có nhiều dị bản. Trong "Rong chơi miền chữ nghĩa", An Chi cho rằng “gốc con người” mới là cách dùng đúng.
“Trộm vía” thường được nói trước lời khen dành cho trẻ nhỏ. Cách nói này bắt nguồn từ quan niệm dân gian về hồn vía và được hiểu như một lời xin phép trước khi khen.
Có sách lý giải "ông Ba Bị" vốn là ông Phạm Đăng Hưng, vốn từng làm quan dưới triều vua Gia Long; cũng có sách nói "ông Ba Bị" là hòa thượng Trung Đình.
Trong sách vở và các công trình viết về lịch sử Việt Nam, chúng ta không hiếm gặp những cụm từ như Lam Sơn được xem là thang mộc ấp của nhà Lê; Thanh Hóa là thang mộc ấp của nhà Nguyễn...
'Kiêu sa' hiện được dùng để miêu tả vẻ đẹp sang trọng, quý phái của người phụ nữ. Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu An Chi, cách viết ban đầu của từ này là 'kiêu xa'
'Tầm nguyên từ điển' của Vân Hạc Lê Văn Hòe là cuốn sách được Quốc Học Thư Xã ấn hành lần đầu năm 1942, và NXB Trẻ tái bản quý I năm 2026. Trong chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' số trước, chúng tôi đã bàn đến cách giải thích từ nguyên nghĩa một số từ, cụm từ như: 'phiền phức', 'phức tạp', 'giá họa', 'trọng tài', của sách này. Trong chuyên mục này chúng tôi tiếp tục đề cập đến cách giảng chữ 'canh' trong 'canh kệ'.
Bài thơ Viếng mộ Lê Chất của Phan Khôi như sau: 'Bình Tây trấn Bắc sử nghìn thu/ Ấy cỏ mờ rêu đất một u/ Ấy dũng ấy trung là thế thế/ Mà ân mà nghĩa ở mô mô/ Chim gào hờn sót xuân ầm ỹ/ Hùm thét oai lưa gió vụt vù/ Cái chuyện anh hùng ai giở đến/ Hồ Tây còn vẳng tiếng chuông bu'. Sinh thời, nhà phê bình văn học Vũ Ngọc Phan cho rằng: 'Thơ Đường luật gần đây ít bài được như thế'.
Độc giả Nguyễn Thái Bình (Ninh Bình) hỏi: 'Tôi thường xuyên theo dõi chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên Báo Thanh Hóa. Gần đây, tôi đọc được bài giải đáp thắc mắc của độc giả: 'Khôn dồn ra mặt' là câu 'tục ngữ' hay 'thành ngữ'. Bản thân tôi cũng thường nghe người ta gọi 'ngạn ngữ', 'tục ngữ', hay 'cổ ngữ', 'thành ngữ'... nhưng chưa thực sự am hiểu về các thể loại này và cảm thấy thiếu tự tin khi dẫn giải một câu nói nào đó của dân gian. Vậy, xin chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa cho tôi và độc giả được biết, khi nào thì gọi là 'ngạn ngữ', khi nào thì gọi là 'tục ngữ'?
'Chăm chỉ' và 'chăm chú' được Từ điển từ láy tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học) thu thập và giải nghĩa. Trong bài này chúng tôi sẽ phân tích nghĩa đẳng lập của chăm chỉ và chăm chú. (Phần để trong ngoặc kép sau số mục là nguyên văn của Từ điển từ láy tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ học - Hoàng Văn Hành chủ biên; phần xuống dòng là trao đổi của chúng tôi):
Vua Tiếng Việt (7/11/2025) yêu cầu người chơi sắp xếp từ: 'ngây/ Vò/ thơ/ phận/ dày/ chút'. Đáp án của Vua Tiếng Việt là 'Dày vò chút phận ngây thơ'.
Một chương trình vui chơi tìm hiểu về tiếng Việt đưa ra câu hỏi: 'dè xẻn' hay 'dè sẻn'? Người trả lời 'Thứ nhất ạ', nhưng không được chấp nhận và đáp án chương trình đưa ra là 'dè sẻn'. Theo đây, 'dè xẻn' bị xem là sai chính tả.
Trong bài trước, chúng tôi đã phân tích nghĩa đẳng lập của các yếu tố trong hai từ 'rạng rỡ' và 'rực rỡ'. Trong bài này chúng tôi sẽ phân tích nghĩa đẳng lập của sáng suốt và sâu sắc. (Phần để trong ngoặc kép sau số mục là nguyên văn của Từ điển từ láy tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chủ biên; phần xuống dòng là trao đổi của chúng tôi):
Khảo cứu lược sử về bốc phét cho thấy những dấu ấn bằng một số từ sau: khoác lác, chém, chém gió, chém bão, lấy số, xạo ke, diễn sâu, thể hiện, làm trò, làm màu, đánh bóng, sĩ diện, nổ, phông bạt…
Hà Nội đang giữa mùa hoa sen. Thành phố dự kiến tổ chức Lễ hội hoa sen trong 5 ngày, từ 12 đến 16/7; đồng thời đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia là nghề ướp trà sen Tây Hồ. Sen là loài hoa mang nhiều tính biểu tượng giàu ý nghĩa. Nhân rộng diện tích trồng sen không chỉ làm đẹp cho đời, làm cho môi trường thêm xanh mà còn giúp người dân nâng cao thu nhập.
Trong tiếng Việt, 'cổ kính' là từ khá thông dụng. Tuy nhiên, việc giải nghĩa từ, yếu tố cấu tạo từ của 'cổ kính' trong các sách từ điển tiếng Việt còn thiếu thống nhất.
Hội Khai trí tiến đức (HKTTĐ) là tổ chức văn hóa đầu tiên ra đời bởi 'chính sách hợp tác với người bản xứ', với mục tiêu chính trị 'cai trị gián tiếp' của người Pháp.