Chiến dịch mới của lực lượng chính phủ Yemen nhằm vào Houthi đang làm gia tăng sức ép tại eo biển Bab al-Mandeb, tuyến hàng hải chiến lược của thế giới. Trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran diễn biến phức tạp, nguy cơ chiến tranh lan rộng trong khu vực ngày càng hiện hữu, dù cơ hội cho một giải pháp chính trị vẫn còn.
Ngày 11/10, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Pakistan và Saudi Arabia đã ra tuyên bố chung lên án các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen nhằm vào Saudi Arabia, đồng thời kêu gọi chấm dứt ngay lập tức và vô điều kiện các cuộc tấn công.
Ba bên ký kết Hiệp định Quốc phòng Chung Mecca hồi tháng 8 đã họp khẩn cấp tại Riyadh và nhất trí triển khai quân sự nhanh chóng, qua đó tăng cường hợp tác quốc phòng giữa ba lực lượng quân sự lớn trong khu vực.
Thổ Nhĩ Kỳ, Ảrập Xêút và Pakistan nhất trí triển khai các cam kết phòng thủ tập thể theo Hiệp ước Mecca, trong bối cảnh các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào Ảrập Xêút và giao tranh tại Yemen leo thang. Quyết định đánh dấu bước chuyển từ tham vấn sang thực hiện các biện pháp quân sự cụ thể của liên minh ba nước.
Ngày 5-10, Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan nhất trí lập tức kích hoạt các cam kết phòng thủ tập thể theo Hiệp ước phòng thủ chung Mecca, đồng thời đẩy nhanh triển khai lực lượng, năng lực quân sự tới Saudi Arabia.
Ngày 5-10, Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan nhất trí kích hoạt các cam kết phòng thủ tập thể theo Hiệp ước phòng thủ chung Mecca, đồng thời đẩy nhanh triển khai lực lượng, năng lực quân sự tới Saudi Arabia.
Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan kích hoạt hiệp ước phòng thủ chung Mecca nhằm ứng phó các mối đe dọa từ Houthi và leo thang xung đột tại Yemen.
Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan nhất trí lập tức kích hoạt các cam kết phòng thủ tập thể và đẩy nhanh triển khai lực lượng, năng lực quân sự tới Saudi Arabia. Quyết định được đưa ra tại cuộc họp khẩn ở Riyadh, đánh dấu bước chuyển quan trọng của Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca từ cam kết sang triển khai trên thực tế.
Pakistan tuyên bố Hiệp ước Mecca có thể được kích hoạt nếu xung đột Yemen lan sang Saudi Arabia.
Các đồng minh và đối tác của Mỹ không quay lưng với Washington, nhưng họ đã tìm cách tăng cường khả năng tự chủ chiến lược thông qua mở rộng quan hệ quốc phòng với những đối tác đáng tin cậy khác.
Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ngày 31/8 đã tổ chức cuộc họp đầu tiên của Ủy ban Chính trị - Chiến lược và Quốc phòng được thành lập theo “Hiệp định Phòng thủ chung Mecca” tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Cuộc họp tập trung thảo luận việc triển khai hiệp định, tăng cường hợp tác quốc phòng và xây dựng các cơ chế liên quan.
Bangladesh để ngỏ khả năng gia nhập thỏa thuận phòng thủ chung giữa Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan, động thái có thể làm phức tạp chính sách đối ngoại lâu nay của nước này, đặc biệt là quan hệ với Ấn Độ.
Hiệp ước Quốc phòng chung Mecca giữa Saudi Arabia, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đang xuất hiện những dấu hiệu đầu tiên về khả năng mở rộng, khi Syria cho biết đang cân nhắc tham gia, trong khi Bangladesh để ngỏ khả năng tham gia một khuôn khổ hợp tác kinh tế hoặc quốc phòng với ba nước. Diễn biến này đang thu hút sự chú ý trong bối cảnh cấu trúc an ninh tại Trung Đông và Nam Á có nhiều thay đổi.
Ngày 21/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ấn Độ Randhir Jaiswal cho biết đang theo dõi chặt chẽ khả năng Bangladesh tham gia Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca giữa Pakistan, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ, trong bối cảnh cơ chế an ninh mới này có thể tiếp tục được mở rộng.
Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca thiết lập một cơ chế phòng thủ tập thể giữa Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan, làm dấy lên liên tưởng về một “NATO phương Đông”. Tuy nhiên, những khác biệt về lợi ích và nghĩa vụ đang đặt ra câu hỏi về khả năng thỏa thuận này trở thành một liên minh thực sự.
Từ Hormuz đến Gaza, từ những cuộc đàm phán Mỹ - Iran đến các thỏa thuận quốc phòng mới, những diễn biến tưởng như riêng lẻ nhưng cùng phản ánh sự chuyển dịch ngày càng rõ nét trong cấu trúc an ninh Trung Đông.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cho biết Ai Cập có thể gia nhập thỏa thuận phòng thủ chung vừa được Ankara ký kết với Saudi Arabia và Pakistan, đồng thời chờ Mỹ thực hiện cam kết về F-35.
Trong bối cảnh các nước Trung Đông và Nam Á gia tăng tìm kiếm những đối tác an ninh mới, Hiệp ước giữa Saudi Arabia, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đang đặt ra nhiều câu hỏi về mức độ gắn kết lợi ích, khả năng phối hợp quân sự cũng như những tác động lâu dài đối với cán cân chiến lược khu vực.
Việc Saudi Arabia cùng Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ gần đây ký kết Hiệp ước phòng thủ chung tại Mecca, Saudi Arabia (còn gọi là Hiệp ước Mecca) khiến dư luận không thể không đặt ra câu hỏi về vai trò, ảnh hưởng trong tương lai của Mỹ đối với an ninh vùng Vịnh cũng như toàn bộ khu vực Trung Đông.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi ngày 8/8 có cuộc điện đàm với Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, trong bối cảnh hai nước tiếp tục củng cố và tạo động lực mới cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn cầu toàn diện Ấn Độ-Mỹ.