Có những mái đình lưu giữ ký ức của một làng quê. Có những mái đình nâng đỡ cả một di sản. Với người dân Kim Đái (phường Vân Phú), Đình Cháy là nơi như thế. Gần tám thập niên trước, ngôi đình cổ từng bị thực dân Pháp phóng hỏa thiêu rụi trong khói lửa chiến tranh. Từ đó, người dân quen gọi bằng cái tên đầy ám ảnh - Đình Cháy. Thế nhưng, ngọn lửa chiến tranh chỉ có thể thiêu cháy những cột lim, mái ngói, chứ không thể đốt cháy ký ức cộng đồng, càng không thể làm lụi tàn những câu Hát Xoan đã được trao truyền từ thời các Vua Hùng dựng nước. Chính từ nơi từng hóa thành tro lửa ấy, những làn điệu Xoan cổ vẫn được gìn giữ, tiếp nối và ngân vang, trở thành biểu tượng cho sức sống bền bỉ của di sản văn hóa Đất Tổ.
Từ không gian đình, miếu đất Tổ, Hát Xoan Phú Thọ vẫn bền bỉ hiện diện trong đời sống cộng đồng. Dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng 2026, những làn điệu Xoan cổ tiếp tục ngân vang, đưa du khách trở về với cội nguồn văn hóa và chiều sâu tâm linh.
Việc tổ chức trình diễn Hát Xoan trong dịp Giỗ Tổ không chỉ là hoạt động văn hóa đơn thuần, mà còn là minh chứng cho nỗ lực của Phú Thọ trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới.
Phú Thọ tổ chức trình diễn Hát Xoan làng cổ, kết nối di sản, phục vụ nhân dân và du khách dịp Lễ hội Đền Hùng 2026.
Tháng Ba về, mang theo hơi thở linh thiêng của cội nguồn khi hàng triệu người con đất Việt cùng hướng về Đất Tổ trong niềm thành kính và tự hào. Dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026 không chỉ là sự kiện văn hóa lớn của Phú Thọ mà còn là ngày hội chung của cả dân tộc, nơi hội tụ truyền thống, lan tỏa giá trị và kết nối hiện tại với quá khứ ngàn đời.
Giữa nhịp sống hiện đại và làn sóng hội nhập ngày càng sâu rộng, Hát Xoan Phú Thọ - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vẫn ngân vang từ mái đình làng cổ đến không gian văn hóa đương đại. Những năm qua, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là vai trò chủ thể của cộng đồng, di sản Hát Xoan đã được phục hồi, trao truyền và lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa, sự biến đổi nhanh của đời sống xã hội và xu hướng dịch chuyển lao động đang đặt ra không ít thách thức đối với việc bảo tồn di sản. Làm thế nào để Hát Xoan thích ứng linh hoạt, trở thành nguồn lực văn hóa nội sinh, tiếp tục lan tỏa và có sức sống bền vững trong đời sống cộng đồng, đòi hỏi những giải pháp căn cơ, sáng tạo và lâu dài.
Hát Xoan Phú Thọ - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, là niềm tự hào của người dân Đất Tổ, minh chứng cho sức sống mãnh liệt của một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo. Điều này cho thấy, Hát Xoan không chỉ được bảo tồn mà còn khẳng định vị thế là một trong những giá trị tinh hoa của văn hóa Việt Nam trên bản đồ di sản nhân loại.
Dưới mái đình rêu phong của làng cổ Hùng Lô, tiếng trống phách nhịp nhàng hòa cùng lời ca Xoan trầm mặc như đánh thức cả một vùng ký ức thời đại Hùng Vương.
Trong không khí phấn khởi mừng Đảng quang vinh, mừng Xuân Bính Ngọ năm 2026, phường Vân Phú tổ chức chương trình 'Sắc xuân Vân Phú - Mừng Đảng, Mừng Xuân Bính Ngọ năm 2026' tại Di tích lịch sử - văn hóa Miếu Lãi Lèn, không gian linh thiêng gắn liền với hai di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại: Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và Hát Xoan Phú Thọ.
Là một trong 4 phường Xoan gốc của Phú Thọ, Kim Đái theo cổ ngữ có nghĩa là chiếc đai vàng. Thăng trầm theo biến cố lịch sử, đến giờ phường Xoan Kim Đái (phường Vân Phú) vẫn lưu giữ gần như nguyên vẹn những phong tục, truyền thống văn hóa trao truyền của cha ông. 'Hậu sinh khả úy', người được tín nhiệm giao trọng trách nắm giữ linh hồn phường Xoan với chức danh ông trùm hiện giờ là Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Quyết, mới bước sang tuổi tứ thập, nhưng cũng ngần ấy năm gắn bó với câu hát thờ Vua và gần 15 năm giữ ngôi 'tiên chỉ' phường Xoan...
Công tác bảo tồn Hát Xoan Phú Thọ những năm qua được triển khai bài bản, khoa học, từ không gian di tích, phường Xoan gốc đến hệ thống trường học. Đằng sau những kết quả đó là sự chung tay của nghệ nhân, chính quyền cơ sở và ngành giáo dục - những người đang từng ngày 'giữ lửa' cho di sản, biến Hát Xoan từ di sản cần bảo vệ khẩn cấp trở thành Di sản đại diện của nhân loại.
Hát Xoan Phú Thọ - báu vật văn hóa của vùng Đất Tổ đã làm nên một kỳ tích phi thường: Từ di sản đứng trước nguy cơ mai một, cần được bảo vệ khẩn cấp, vươn lên trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Hành trình hồi sinh ấy là bản trường ca về Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, là nỗ lực bền bỉ của thế hệ nghệ nhân 'giữ lửa' nơi đình làng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự lan tỏa mạnh mẽ qua kênh ngoại giao văn hóa, khẳng định vị thế của di sản cội nguồn trên trường quốc tế.
Trong bối cảnh ngành du lịch toàn cầu ngày càng tìm kiếm những trải nghiệm chân thực và bản địa, Hát Xoan Phú Thọ nổi lên như một điểm nhấn văn hóa độc đáo, một 'viên ngọc quý' của di sản phi vật thể Việt Nam có sức hấp dẫn đặc biệt đối với du khách quốc tế. Vượt ra ngoài khuôn khổ của một nghi lễ truyền thống, Hát Xoan đang được định hình trở thành một sản phẩm du lịch chiến lược, mở ra hướng phát triển mới, bền vững cho du lịch vùng Đất Tổ.
Sáng 26/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tổ chức Hội nghị tổng kết thực hiện Đề án gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Hát Xoan giai đoạn 2020 – 2025. Dự hội nghị về phí Trung ương có đồng chí Nguyễn Viết Cường- Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa (Bộ VH-TT&DL). Về phía tỉnh có các đồng chí lãnh đạo các sở, ban, ngành, xã, phường có phường Xoan gốc, CLB hát Xoan và các Nghệ nhân hát Xoan.
Từ chiều 25-8 và ngày 26-8, trên địa bàn xã Đoài Phương có mưa vừa và mưa to, lượng mưa khoảng 210mm, dẫn đến mực nước sông Tích, hồ Đồng Mô dâng cao.
Miếu Lãi Lèn - ngôi miếu cổ ở làng Phù Đức (xã Kim Đức, TP Việt Trì) được coi là 'nhà hát lớn' đầu tiên của Việt Nam thời kỳ Văn Lang. Đây cũng chính là nơi phát tích của Hát Xoan gắn truyền thuyết Vua Hùng đi tìm đất xây thành đồng thời cũng là di tích gốc liên quan đến nguồn gốc ra đời của Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - nghi lễ hát thờ, Hát Xoan Phú Thọ...
Cội nguồn của Xoan là cội nguồn của lễ hội người Việt cổ. Phú Thọ được coi là trung tâm của bộ Văn Lang, là kinh đô xưa, là trung tâm của lễ hội thời Hùng Vương dựng nước. Hát Xoan trải qua một chặng dài lịch sử, nhưng dấu ấn tín ngưỡng cội nguồn dân tộc vẫn không mai một, mà ngược lại, Xoan vẫn còn sức sống trường tồn.
Với mong muốn đem đến cho du khách thập phương những tiết mục hay, độc đáo. Trước lễ hội nhiều ngày, các nghệ nhân và thành viên ở các phường Xoan cùng nhau tập luyện, thậm chí có người thức xuyên đêm.
Ngày 8/12/2017, tại Hội nghị lần thứ 12, Ủy ban liên Chính phủ về Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO đã chính thức đưa Hát Xoan Phú Thọ ra khỏi tình trạng bảo vệ khẩn cấp và trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là trường hợp đầu tiên và duy nhất trong lịch sử của UNESCO. Trước đó, ngày 24/11/2011, UNESCO đã chính thức công nhận Hát Xoan Phú Thọ là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại…
Các nghệ nhân từ 13 tỉnh, thành phố sẽ trình diễn, quảng bá 15 di sản đã được UNESCO tôn vinh nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam.
Trước 1 ngày chính lễ Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2021, Khu di tích lịch sử đền Hùng đã đón hơn 15.000 lượt người hành hương về đây tri ân đức Tổ Hùng Vương.
Dù chưa đến ngày chính lễ là ngày 10/3, nhưng cuối tuần qua đã có hàng chục nghìn lượt hành hành hương đến Khu di tích lịch sử đền Hùng để dâng hương cũng như tham quan.
Sáng 17/4 (tức ngày 6/3 năm Tân Sửu), Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh Phú Thọ đã thành kính tổ chức Lễ Giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân và dâng hương tưởng niệm Tổ Mẫu Âu Cơ tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng.
PTĐT - Xã Kim Đức, thành phố Việt Trì được xem là 'chiếc nôi' của nghệ thuật hát Xoan với sự tồn tại và hoạt động của nhiều phường Xoan cổ. Những nghệ nhân nơi đây đang ngày ngày bảo vệ và phát huy nét đẹp của hát Xoan...