Trong dịp ngày sinh cố PGS, TS Khảo cổ học người Nhật Bản Nishimura Masanari, gia đình và những người bạn của ông đã hoàn thành cuốn sách 'Nishimura Masanari Người bạn của Khảo cổ học Việt Nam' (Nxb Thế giới) như một lời tưởng niệm, tri ân người bạn quý của khảo cổ học Việt Nam và của cả nhân dân Việt Nam nói chung.
Ý nghĩ của Phan cũng không thể phủ nhận nổi sự thật ấy. Nó giống Phan y đúc. Từ dáng người đến cách đi đứng, giọng nói, nét mặt, cái mắt, cái miệng, như anh em sinh đôi.
Tính đến năm 2000, thống kê sơ bộ cho thấy trên toàn quốc có khoảng 1000 di tích khảo cổ học thuộc thời đại kim khí. Để rồi, năm 2019 này, khoảng 50% số đó đã mất. Riêng tại miền đất tổ Phú Thọ và Vĩnh Phúc, lượng mất đi là khoảng 90%.
Khoảng 90% số lượng di tích được thống kê đã bị xâm phạm nghiêm trọng. Nhiều di tích chỉ còn trên giấy; số lượng các nhà khảo cổ học cực kỳ ít ỏi; sự thiếu kinh phí khảo sát, khai quật, thiếu kinh phí chỉnh lý, thiếu kinh phí phân tích mẫu, mua sắm, thiếu trang thiết bị hiện đại, thiếu kinh phí công bố, thiếu kinh phí bảo tồn di sản khảo cổ học… Đó là những thực tế đã được các nhà khảo cổ học chỉ ra.
Mỗi cộng đồng dân tộc lại có những nét đặc trưng riêng của mỗi vùng miền trong tập quán, phong tục. Với đồng bào người Thổ ở miền Tây Nghệ An thì cồng chiêng được xem như một vật thiêng, là sợi dây nối kết giữa người trần và các đấng linh thiêng.