Mường Khô là một trong những cái nôi văn hóa lớn của đồng bào dân tộc Mường ở miền Tây xứ Thanh. Ngày nay, trung tâm của vùng đất này là xã Điền Lư.
12.800 từ vựng tiếng Mường trong cuốn sách 'Từ điển Việt - Mường Thanh Hóa' có thể đáp ứng nhu cầu tra cứu của người học về mọi lĩnh vực của đời sống. Nhưng điều tôi muốn nói ở đây là công sức của tác giả Nguyễn Xuân Luật một người yêu tiếng Mường và dành cả đời cho đứa con tinh thần này.
Cứ đến mùng 10 tháng Giêng hằng năm, người dân làng Muỗng Do, xã Điền Lư, tỉnh Thanh Hóa và các vùng lân cận lại nô nức mở hội. Lễ hội Mường Khô thuở ban đầu chỉ là những nghi thức thờ cúng, tế lễ trong phạm vi gia đình, dòng họ Hà Công. Theo thời gian, cùng với sự lan tỏa của ký ức cộng đồng, lễ tế ấy dần trở thành lễ hội chung của cả một vùng Mường, nơi người dân gửi gắm niềm tri ân, ước vọng và niềm tin vào một năm mưa thuận, gió hòa.
Về vùng đất Mường Khô trong những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khắp các bản làng ngập tràn bầu không khí tươi vui, phấn khởi. Đồng bào các dân tộc nơi đây đang náo nức hòa mình vào các tiết mục văn nghệ, tạo nên thanh âm rộn rã của Lễ hội Mường Khô (xã Điền Lư), sự kiện văn hóa tâm linh lớn nhất vùng, diễn ra vào mùng 10 tháng Giêng âm lịch hằng năm.
Giữa núi rừng phía Tây Thanh Hóa, Lễ hội Mường Khô Xuân Bính Ngọ 2026 không chỉ tái hiện hào khí lịch sử của Quận công Hà Công Thái mà còn mang đến không gian văn hóa rực rỡ cồng chiêng, trò chơi dân gian và sản vật bản địa, thu hút đông đảo du khách thập phương.
Lễ hội Mường Khô khiến không gian bản làng đồng bào Mường ở xã Điền Lư, Thanh Hóa bừng lên sắc màu rực rỡ, sống động trong âm vang cồng chiêng, dòng người nô nức trẩy hội giữa núi rừng đầu xuân.
Giữa núi rừng xã Điền Lư (Thanh Hóa), Lễ hội Mường Khô lại bừng sáng trong niềm thành kính và náo nức. Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ tiền nhân mà còn là ngày hội để cộng đồng người Mường gắn kết, trao truyền và gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của mình.
Lễ hội Mường Khô đã làm cho không khí bản làng người Mường xứ Thanh thêm tưng bừng sống động, đồng bào dân tộc Mường thêm phấn khởi, nô nức tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.
Sáng 25/2 (tức ngày mùng 9 tháng Giêng), xã Điền Lư khai mạc Lễ hội Mường Khô - Xuân Bính Ngọ năm 2026. Dự lễ khai mạc có đồng chí Đầu Thanh Tùng, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành cấp tỉnh; đại diện Đảng ủy, HĐND, UBND xã Điền Lư, dòng họ Hà Công cùng đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.
Giữa đại ngàn trùng điệp của miền Tây xứ Thanh, đồng bào dân tộc Mường vùng Mường Khô (các xã Điền Lư, Điền Quang) vẫn bền bỉ gìn giữ và phát huy Lễ hội Mường Khô – một không gian văn hóa đặc sắc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội là dịp để Nhân dân tri ân Quận công Hà Công Thái cùng các vị tướng dòng họ có nhiều công trạng giúp nhà Nguyễn dẹp yên những cuộc nổi dậy ở khu vực miền núi xứ Thanh.
Hơn 100 hoạt động, sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch nổi bật sẽ được Thanh Hóa tổ chức trong năm 2026.
Sáng 26/12, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa công bố tổ chức hơn 220 sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch trong năm 2026.
Từ những thung lũng màu mỡ đến các bản làng ven suối, miền núi Thanh Hóa đã tạo dựng nên một không gian văn hóa phong phú, kết tinh từ lịch sử cộng cư lâu đời của nhiều tộc người. Trong dòng chảy hội nhập, bản sắc ấy vẫn được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa, trở thành điểm nhấn độc đáo của văn hóa xứ Thanh và văn hóa Việt Nam.
Đã từng có lúc những lễ hội truyền thống chỉ còn trong hoài niệm của người già. Nhưng bằng tình yêu văn hóa và quyết tâm giữ hồn dân tộc, những hội làng, hội bản của xứ Thanh đang trở lại đầy sinh khí, kết nối quá khứ, hiện tại, tương lai bằng những nhịp trống rộn ràng và điệu múa lung linh trong ánh lửa đêm hội. Ở đó, không chỉ là sự trở mình của văn hóa cổ truyền, mà là sự hồi sinh của bản sắc, của lòng tự hào, của ký ức cộng đồng.
Giữa cái nắng oi ả của tháng 7, khi mọi miền đang tìm kiếm không gian xanh mát để 'trốn hè', Thanh Hóa nổi lên như một điểm đến lý tưởng, hội tụ đủ yếu tố thiên nhiên, văn hóa và bản sắc độc đáo. Với đà phục hồi ấn tượng trong 6 tháng đầu năm 2025, ngành du lịch xứ Thanh đang khẳng định vai trò là một động lực kinh tế mũi nhọn, đặc biệt là qua phát triển du lịch cộng đồng gắn với kinh tế xanh.
Sở hữu hệ sinh thái đa dạng, cảnh quan hùng vĩ cùng kho tàng văn hóa đặc sắc của các dân tộc thiểu số, Thanh Hóa đang từng bước đưa du lịch cộng đồng trở thành dòng sản phẩm chủ lực, góp phần phát triển kinh tế xanh bền vững...
Trong hệ thống tri thức bản địa của các dân tộc thiểu số Việt Nam, bộ lịch tre của người Mường nổi bật như một hình thức ghi chép và quản lý thời gian mang đậm tính biểu tượng và thực tiễn. Đây không chỉ là công cụ để xác định chu kỳ canh tác, tổ chức lễ hội, hay đo lường thời tiết theo mùa, mà còn là một biểu hiện sâu sắc của thế giới quan, nhân sinh quan và mối quan hệ giữa con người với tự nhiên trong văn hóa Mường. Đây cũng chính là một 'cuốn sách' không lời nhưng chứa đựng cả hồn cốt văn hóa của người dân tộc Mường từ bao đời nay.
Hồi còn là sinh viên năm thứ nhất, được cùng ăn, cùng ở, cùng sống với anh Nguyễn Xuân Luật - sinh viên năm thứ 3, tôi thường được anh đọc cho nghe những truyện thơ của dân tộc Mường, như: Nàng Nga - Hai Mối, Nàng Ờm và chàng Bồng Hương, Út Lót - Hồ Liêu... Anh thuộc và đọc hay đến mức tôi 'mê mẩn' theo giọng lên bổng xuống trầm của anh.
Là Thổ ty đất Mường Khô (huyện Bá Thước), Quận công Hà Công Thái là võ tướng bản lĩnh, có nhiều công trạng giúp nhà Nguyễn dẹp yên những cuộc nổi dậy ở khu vực miền núi xứ Thanh. Vì thế, ông được vua Gia Long, Minh Mạng (Minh Mệnh) đặc biệt tin tưởng, quý mến. Quận công Hà Công Thái là niềm tự hào của Mường Khô.
Sáng 19/2 (mùng 10 tháng Giêng), tại sân vận động thôn Mường Do, xã Điền Trung, UBND huyện Bá Thước (Thanh Hóa) tổ chức Lễ đón nhận Di sản Văn hóa Phi Vật thể Quốc gia Lễ hội Mường Khô và khai hội Lễ hội Mường Khô năm 2024.
Sáng ngày 19/2 (tức mùng 10 tháng Giêng âm lịch), huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa đã long trọng tổ chức lễ hội Mường Khô năm 2024 và đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Mường Khô thu hút hàng nghìn người dân và du khách thập phương tham dự.
Sáng 19/2 (mùng 10 tháng Giêng), tại sân vận động thôn Mường Do, xã Điền Trung, UBND huyện Bá Thước tổ chức Lễ đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Mường Khô và khai hội Lễ hội Mường Khô năm 2024.
Sáng 19/2, tại thôn Muỗng Do, xã Điền Trung (Bá Thước), Huyện ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ huyện Bá Thước long trọng tổ chức Lễ hội Mường khô năm 2024 và đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia Lễ hội Mường Khô.
Để chuẩn bị cho Lễ hội Mường Khô và đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Mường Khô, chiều 18/2, UBND huyện Bá Thước đã tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ lễ hội, như: Tổng duyệt chương trình, tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian truyền thống và hiện đại tại không gian lễ hội.
Huyện Bá Thước có lịch sử hình thành và phát triển rất sớm. Từ thời hậu kỳ đá cũ, cách ngày nay hàng vạn năm, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy trong các hang động những dấu tích của người nguyên thủy, minh chứng cho bước phát triển liên tục của con người.
Lễ hội Mường Khô thuộc các xã Điền Trung, Điền Lư, Điền Quang, Điền Hạ, Điền Thượng, huyện Bá Thước, vừa được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) quyết định đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục phát huy giá trị của lễ hội trong thời gian tới.
Hát ru Mường là loại hình văn học dân gian được sáng tác bằng ghi nhớ và truyền khẩu từ thế hệ này qua thế hệ khác. Hát ru là sáng tạo tập thể của Nhân dân lao động, phản ánh sự nhận thức về thế giới tự nhiên và xã hội.
Chúng tôi quyết định đến tắm thác Muốn, xã Điền Quang (Bá Thước) vào những ngày nắng nóng như đổ lửa. Con đường cách đây khoảng chục năm chỉ có dân địa phương mới đến được thì nay đã đi vào tận chân thác. Câu hát 'Muốn ăn ngô thì ra Rằm Tám/ Muốn ăn cơm gạo tám thì vào làng Mười', làng Mười chính là nơi có thác Muốn quanh năm nước chảy.
Sinh ra trên đất Mường Khô (xã Điền Trung, huyện Bá Thước) Hà Văn Mao (Hà Công Mao) được biết đến là vị thủ lĩnh văn võ toàn tài đã lãnh đạo người dân khu vực miền núi xứ Thanh hưởng ứng mạnh mẽ phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỷ 19.
Nằm ở bản Chung Sơn, xã Sơn Thủy (Quan Sơn), từ lâu đền thờ tướng quân Tư Mã Hai Đào đã trở thành điểm đến tâm linh, tín ngưỡng của đông đảo Nhân dân vùng biên viễn phía Tây xứ Thanh.
Cách cửa khẩu biên giới Tén Tằn (nay là thị trấn Mường Lát) huyện Mường Lát không xa, ngôi đền thờ tướng quân Tư Mã Hai Đào được người dân xây dựng khang trang, nhằm cảm tạ, tri ân vị phò mã đã có công khai phá, bảo vệ biên giới.
Cứ đến ngày mùng 10 âm lịch hằng năm, người dân làng Muỗng Do, xã Điền Trung và các xã trong cụm Hồ Điền, huyện Bá Thước lại tổ chức lễ hội Mường Khô để tri ân Quận công Hà Công Thái và các vị tướng dòng họ Hà có công dẹp loạn ở vùng biên giới phía Tây tỉnh Thanh Hóa vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, đồng thời cầu cho nhân khang, vật thịnh, mùa màng tươi tốt, con người và vạn vật sinh sôi, nảy nở.
Ngày 31-1 (tức mùng 10 tháng Giêng năm Quý Mão), huyện Bá Thước long trọng tổ chức lễ hội Mường Khô lần thứ VIII - năm 2023.
Không ai nhớ chính xác vùng đất ở nơi xa xôi Thanh Hóa có tên gọi Tén Tằn từ bao giờ. Nhiều người cho rằng, chỉ khi đứng trên mảnh đất Tén Tằn này mới có thể hiểu được tại sao cha ông khi xưa lại xây dựng nơi này thành một đô thị ven sông phồn vinh và trù phú đến thế.
Bao năm qua, câu chuyện về vị tướng Tư Mã Hai Đào ở thế kỷ XVII có công dẹp giặc, yên dân trên vùng đất biên giới phía Tây Thanh Hóa vẫn luôn được người đời truyền tụng.
Xứ Thanh không chỉ nổi tiếng bởi những bãi tắm nổi tiếng, mà còn được biết đến bởi nhiều thác nước đẹp về cảnh sắc thiên nhiên, độc đáo về hình dáng, hàm chứa nhiều giá trị lịch sử - văn hóa.
Với niềm tự hào về quê hương Bá Thước giàu truyền thống văn hóa, lịch sử cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc trong huyện đã và đang nỗ lực từng ngày để vươn lên thành huyện khá của khu vực miền núi xứ Thanh.
Tiếp tục chương trình kiểm tra công tác quản lý lễ hội, trong hai ngày 5-6.2, Bộ VHTTDL đã kiểm tra một số lễ hội, di tích trên địa bàn các tỉnh Hà Nam, Hưng Yên, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh.