Kỷ niệm 260 năm ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du, nếu làm một thống kê số học, hành trình 55 năm cuộc đời của ông chỉ vỏn vẹn vài ba nét gạch đầu dòng lý lịch trích ngang, nhưng đó là hành trình của một tâm hồn trĩu nặng yêu thương, của một con người luôn gắn bó tình đời, tình người sâu sắc.
Nếu chỉ làm một thống kê số học thì hành trình trong cả cuộc đời của Đại thi hào Nguyễn Du chỉ cần ghi lại bằng vài ba nét gạch đầu dòng kiểu lý lịch trích ngang như ta hay dùng theo công nghệ số ngày nay. Vấn đề là qua cuộc hành trình tưởng như đơn giản ấy ta rút ra được nhận xét gì, hiểu được gì về con người nổi tiếng này?
Tôi xin được lấy câu thơ trong bài Kính gửi cụ Nguyễn Du của của nhà thơ Tố Hữu để làm nhan đề cho bài viết này. Lý do là trong những ngày đầu năm 2026, chúng tôi đã hành hương về đền Cấm - ngôi đền từng gắn bó với Đại thi hào trong thời gian ông làm quan ở Thái Nguyên mà không nhiều người biết đến.
Trong dòng chảy lịch sử hàng ngàn năm của văn hiến Việt Nam, Nguyễn Du hiện thân như một ngọn hải đăng chói lọi, một đỉnh cao vĩ đại nơi kết tinh những giá trị tinh túy nhất của truyền thống dân tộc và tinh hoa nhân loại.
Nguyễn Du – Người con ưu tú của đất Hồng Lam, Danh nhân văn hóa thế giới, sẽ mãi là niềm tự hào, biểu tượng rực rỡ của trí tuệ và tâm hồn Việt Nam.
Tựa vào núi Hồng, soi bóng dòng Lam, Tiên Điền (Hà Tĩnh) hôm nay mang dáng hình rộng mở, năng động.
Trong lịch sử, Hà Tĩnh từng có nhiều bậc danh nho, hiền tài và đại thần được giao trọng trách giữ chức Tế tửu (Hiệu trưởng) của Văn Miếu – Quốc Tử Giám.
'Bao giờ Ngàn Hống hết cây/ Sông Rum hết nước, họ này hết quan' là câu ca nói về truyền thống khoa bảng của dòng họ Nguyễn Tiên Điền ở Nghi Xuân (Hà Tĩnh). Và không ai khác, chính cụ Nguyễn Quỳnh là người đặt nền móng cho gia tài văn chương, khoa bảng đồ sộ ở dòng họ Nguyễn Tiên Điền.
Nguyễn Khản là anh trai cả của đại thi hào Nguyễn Du. Ông làm đến chức Tể tướng triều vua Lê, chúa Trịnh.
Những năm qua, ngành giáo dục Hà Tĩnh đã đạt được những kết quả tích cực. Bên cạnh những nỗ lực của ngành còn có sự đóng góp không nhỏ của hoạt động khuyến học, khuyến tài. Trong đó, phong trào dòng họ hiếu học là một điểm sáng.
Hà Tĩnh là vùng địa linh nhân kiệt, nơi sinh ra nhiều bậc hiền tài có những đóng góp to lớn cho quê hương, đất nước. Trong đó có nhiều vị đảm nhiệm chức quan Tế tửu Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).
Các tham luận được trình bày tại hội thảo đã gợi mở nhiều vấn đề nhằm đề cao vai trò, phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám và truyền thống khoa bảng của vùng đất Hà Tĩnh.
Khu lưu niệm Nguyễn Du là một trong những địa điểm du lịch về văn hóa - lịch sử được nhiều du khách trong nước và quốc tế chọn để dừng chân tham quan, nghiên cứu và học tập mỗi khi đến Hà Tĩnh.
'Nước có quốc pháp, nhà có gia phong' - câu thành ngữ về nếp nhà ấy đang được mỗi gia đình người Việt nói chung và người Hà Tĩnh nói riêng giữ gìn, phát huy, kiến tạo tổ ấm hạnh phúc, góp phần xây dựng đất nước thịnh vượng.
Gần đây, việc tỷ phú nổi tiếng thế giới Bill Gates đến Đà Nẵng nghỉ dưỡng, lên núi uống trà đã làm dấy lên những tranh luận về cách uống trà của người Việt xưa thế nào. Từ thời Lý trở về trước không rõ, chứ từ thời Trần, sử sách có ghi chép việc uống trà của người Việt.
Gần 20 năm trước, tiểu thuyết Điệu nhạc trần gian của cô gái 18 tuổi Hà Thủy Nguyên đã gây ngạc nhiên lớn trên văn đàn Việt Nam. Cô bắt đầu viết văn với những câu chuyện mang tính huyền thoại, dã sử và đi cùng thế giới ấy trong những sáng tác tiếp theo.
Có thể nói, Trương Tửu là người đầu tiên vận dụng các lý thuyết phương Tây này vào nghiên cứu các tác giả Việt Nam, những 'viên đá triết học', một cách bài bản và sáng tạo...
Không chỉ là bố vợ của đại thi hào Nguyễn Du, Hoàng giáp Đoàn Nguyễn Thục còn là nhà khoa bảng nức tiếng dùng tài văn võ trị yên phản loạn.
La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp (1723 - 1804, xã Kim Song Trường, Can Lộc, Hà Tĩnh) là học trò của Xuân Quận công Nguyễn Nghiễm (1708 - 1775) nhưng lại là anh em rể với Toản Quận công Nguyễn Khản (1734 - 1786).
Với tài năng, sự cống hiến của mình cho dân tộc, các danh nhân: Nguyễn Huy Oánh, Nguyễn Huy Tự và Nguyễn Huy Hổ đã góp phần đưa Trường Lưu (xã Kim Song Trường, Can Lộc, Hà Tĩnh) trở thành ngôi làng cổ giàu di sản văn hóa bậc nhất Việt Nam.
Tiết tháng Bảy, từ xưa đến nay, vốn là dịp người cõi trần hướng về người cõi khuất bất kể thân sơ, bằng tất cả tình thương và sự giao cảm.
Trong tâm thức của mỗi người Việt, gia đình luôn mang ý nghĩa to lớn, là điểm tựa vững chắc, bến đỗ bình yên trước những sóng gió cuộc đời. Gia đình là tế bào của xã hội, nơi bảo tồn, lưu giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp. Chính vì vậy, vun đắp hạnh phúc gia đình là góp phần xây dựng đất nước.
* Vì sao dưới thời phong kiến chỉ vua mới được mặc áo màu vàng, các quan trong triều thường mặc áo màu tím? Màu sắc trong trang phục xưa được quy định như thế nào? (Trần Hoàng Vinh, quận Thanh Khê, Đà Nẵng).
Sau khi được Cục Điện ảnh cấp phép, phim 'Đại thi hào Nguyễn Du' được công chiếu tại Huế nhân dịp Liên hoan phim lần thứ 22.
12 năm sau khi phim 'Long thành cầm giả ca' gây tiếng vang, dàn diễn viên góp phần vào thành công của bộ phim có những ngã rẽ khác nhau.
Sau hơn 2 năm sản xuất, bộ phim tài liệu về cuộc đời và sự nghiệp của Đại thi hào Nguyễn Du đầu tiên tại Việt Nam vừa hoàn thành và chính thức được Cục Điện ảnh cấp phép phổ biến rộng rãi, bởi những nét đặc sắc tinh tế của văn hóa thuần Việt mà Đại thi hào để lại.
Sau hơn 2 năm sản xuất, bộ phim tài liệu về cuộc đời và sự nghiệp của Đại thi hào Nguyễn Du vừa hoàn thành và chính thức được Cục Điện ảnh cấp phép phổ biến rộng rãi. Nhà sản xuất chính thức thông tin sẽ tham dự Liên hoan phim Việt Nam lần thứ XXII, sắp diễn ra tại TP Huế.
Hà Tĩnh từ xưa đã nổi danh với truyền thống hiếu học và khoa bảng. Ngày nay, truyền thống ấy vẫn được tiếp nối bởi những nỗ lực của thế hệ cháu con, làm giàu thêm bản sắc con người Hà Tĩnh…
Cột đèn giao thông ở ngã tư thôn Thành Vân, xã Xuân Thành (Nghi Xuân - Hà Tĩnh) nằm trọn trong khuôn viên một hộ dân ven đường khiến người tham gia giao thông chẳng biết... 'đường nào mà lần'.
Nhấn mạnh những giá trị nổi bật của di sản văn hóa Trường Lưu, lãnh đạo huyện Can Lộc (Hà Tĩnh) cho biết, huyện sẽ cùng các cấp, ngành liên quan xúc tiến triển khai Đề án Làng văn hóa Trường Lưu.