Tại xã biên giới Pù Nhi, cách trung tâm tỉnh lỵ Thanh Hóa hơn 200km có dòng họ Lâu, dân tộc Mông nổi bật với truyền thống hiếu học. Tinh thần chăm lo cho con em đến trường và ý thức động viên thế hệ trẻ vươn lên bằng tri thức đã thấm sâu vào mỗi người họ Lâu.
Tranh chấp đất đai, va chạm khi neo đậu tàu thuyền hay lời qua tiếng lại giữa hai hộ dân... đều có thể trở thành mâu thuẫn nếu không được tháo gỡ từ sớm. Ở mỗi địa bàn dân cư vẫn có những người lặng thầm, kiên trì lắng nghe các bên, phân tích và hòa giải từ những việc rất nhỏ nhưng góp phần giữ sự yên ổn trong cộng đồng.
Ở các xã biên giới xứ Thanh, có một âm thanh đã theo chân người Mông qua bao thế hệ, lúc trầm hùng như tiếng núi vọng, lúc tha thiết như lời gọi của đất trời. Đó chính là tiếng khèn Mông, linh hồn của biết bao lễ hội, nghi thức và câu chuyện của đời người. Trong nhịp sống hiện đại, khi những âm thanh mới ngày càng lấn át, vẫn có những con người lặng lẽ gìn giữ tiếng khèn như giữ một phần máu thịt.
Ngày 11-11, Đại đức Thích Minh Sĩ, Thư ký Giáo đoàn VI hệ phái Khất sĩ đã cùng chư tôn Tăng Ni các miền tịnh xá trực thuộc Giáo đoàn và các Phật tử đã đến xã Pù Nhi, tỉnh Thanh Hóa trao tặng 500 phần quà cho bà con các bản: Cơm, Pù Ngùa, Đông Ban, Na Tao, Pù Toong.
Theo ghi nhận của phóng viên, hàng chục cây gỗ nghiến có đường kính từ 40-80cm mới bị chặt hạ bên trong Vườn Quốc gia Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên. Đáng chú ý, trong 7 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện và ghi nhận 3 vụ chặt phá rừng gỗ nghiến tại Vườn Quốc gia Ba Bể.
Khi xuân sắp về trên khắp nẻo đường quê hương xứ Thanh, chúng tôi đã có chuyến ngược ngàn lên huyện vùng cao biên giới Mường Lát. Những cây đào, cây mận bên hiên nhà, khu vườn của đồng bào Mông đã trút lá, nụ cựa mình, chờ ngày bung nở...
Khi đám đất nương bạc phếch cũng là lúc cánh rừng đầu nguồn kế tiếp bị đốn hạ, hơn 10 năm trước, nhiều hộ đồng bào Mông ở Thanh Hóa vẫn cứ tiến sâu vào rừng, trèo lên núi cao nhưng chưa từng thoát khỏi vòng vây đói nghèo. Cho đến khi, có những đảng viên tiên phong đưa ruộng về bản tập trung thâm canh...
Đồng bào Mông ở bản Pù Toong, xã Pù Nhi (Mường Lát) vẫn gọi anh như thế, từ người trẻ đôi mươi hay cụ già phơ phơ tóc trắng.
Trong đời sống hằng ngày cũng như đời sống tâm linh của đồng bào dân tộc Mông, bếp lửa như một dạng quyền năng thần bí. Ở đó, những đứa trẻ lớn lên trong mùi khói. Dưới ánh lửa bập bùng, con trai học bố rèn dao, đan gùi; con gái xem mẹ dệt áo, thêu hoa. Bếp lửa cũng vì thế mà chứng kiến những hỷ nộ ái ố của đời người, có những hân hoan trong ngất ngây men rượu, cũng có cả những ưu tư giấu riêng cho mỗi phận người. Dưới lớp tro tàn, lửa có lúc bùng lên, có lúc âm ỉ nhưng không bao giờ tắt... như mỗi gia đình dù trải qua bao thử thách, khó khăn vẫn chuyên tâm ủ ấm.
Một ngày tháng 2, vượt qua những cung đường đèo 'lưng chừng trời', tôi lại về với núi rừng Mường Lát. Từ một 'nan lộ' đúng nghĩa, Quốc lộ 15C- con đường nối huyện Mường Lát với miền xuôi giờ 'lột xác' thành con đường rộng rãi được trải nhựa, hiền lành nằm vắt mình qua các sườn núi.
Giấy bản mang ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tinh thần của đồng bào Mông ở vùng rẻo cao Mường Lát (Thanh Hóa). Giấy bản giống như một dấu chỉ, sợi dây gắn kết giữa con người với thế giới siêu nhiên, nhắc nhở họ luôn nhớ về tổ tiên, nguồn cội trong từng nghi thức và mỗi khi tết đến, xuân về.
Thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM), bản Pù Toong, xã Pù Nhi (Mường Lát) đã huy động mọi nguồn lực, lồng ghép các chương trình, dự án và các nguồn vốn để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, làm thay đổi diện mạo nông thôn và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân.
Nhân kỷ niệm 90 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18-11-1930 - 18-11-2020), tối 15-11, tại Trung tâm Văn hóa xã Pù Nhi (Mường Lát), đồng chí Lại Thế Nguyên, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy đã về dự, chung vui Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc với cán bộ và Nhân dân bản Na Tao và Pù Toong.