Tiếng trống Chăm ngân vang, sắc thổ cẩm rực rỡ hòa cùng những sản phẩm gốm mộc mạc tạo nên bức tranh văn hóa giàu bản sắc tại Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I năm 2026. Từ không gian tôn vinh nghề truyền thống, Bàu Trúc đang mở hướng đưa di sản trở thành sản phẩm du lịch, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.
Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa lần thứ I năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 10-12/10.
Không chỉ nổi tiếng bởi kỹ thuật tạo hình không dùng bàn xoay và cách nung gốm ngoài trời, làng gốm Chăm Bàu Trúc, tỉnh Khánh Hòa còn hấp dẫn du khách bằng những câu chuyện về đất, lửa và đời sống cộng đồng. Đưa giá trị văn hóa của làng nghề vào sản phẩm du lịch đang mở ra cơ hội bảo tồn di sản, mở rộng thị trường và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Giữa không gian rực nắng tại Quảng trường 16 tháng 4 (phường Đông Hải, tỉnh Khánh Hòa), tiếng thoi dệt lách cách hòa cùng nhịp trống Paranưng, Ghi-năng vang vọng, những bàn tay thoăn thoắt vuốt đất, nặn gốm, dệt từng sợi chỉ màu… đã tạo nên một 'bảo tàng sống' về văn hóa Chăm.
Các nghi lễ, sinh hoạt cộng đồng, văn hóa truyền thống… của dân tộc Chăm được giới thiệu trong Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI tại tỉnh Khánh Hòa đã cuốn hút du khách đến trải nghiệm.
Suốt nhiều năm qua, làng nghề gốm Bàu Trúc của đồng bào Chăm ở Khánh Hòa chủ yếu khai thác nguồn đất sét bên bờ sông Quao. Điều đặc biệt của khu đất này là cứ múc đất lên rồi lại tự đầy.
Nhằm phát huy giá trị các làng nghề truyền thống, thời gian qua, Khánh Hòa đã đẩy mạnh phát triển mô hình du lịch trải nghiệm tại các làng nghề Chăm.
Từ đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân vùng đất chịu thương chịu khó miền Trung, hình ảnh những chú ngựa, linh vật của năm mới Bính Ngọ 2026 dần hiện lên, mộc mạc nhưng giàu ý nghĩa văn hóa. Đó không phải là linh vật ngựa được sản xuất hàng loạt, có quy mô hoành tráng mà được nặn bằng đất, tạo hình từ gỗ, sinh ra từ làng nghề của dải đất miền Trung
Những linh vật ngựa cùng các sản phẩm gốm mỹ nghệ, gốm gia dụng của làng gốm Chăm Bàu Trúc không chỉ là mặt hàng phục vụ Tết mà còn là kết tinh của truyền thống, niềm tin và khát vọng vươn lên.
Những ngày cuối năm, khi gió mùa se lạnh tràn về cũng là lúc làng gốm Bàu Trúc (thôn Bàu Trúc, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa) bước vào mùa sản xuất nhộn nhịp nhất trong năm.
Tết Bính Ngọ 2026 đang đến gần, những nghệ nhân, thợ lành nghề ở làng nghề gốm Chăm Bàu Trúc đang chạy đua với thời gian để tạo hình những linh vật ngựa đất nung chào đón Tết Bính Ngọ 2026.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, hệ thống di sản văn hóa, đặc biệt là đền, tháp Chăm, không chỉ là niềm tự hào của đồng bào Chăm và người dân, mà còn là tài sản văn hóa quốc gia..
Tỉnh Khánh Hòa đang đẩy mạnh khai thác và phát huy các giá trị văn hóa đặc trưng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa.
Không chỉ nổi tiếng với biển xanh, cát trắng và những hòn đảo thơ mộng, Khánh Hòa đang hướng tới khai thác giá trị văn hóa bản địa để phát triển du lịch cộng đồng bền vững.
Ông Phú Hữu Minh Thuần, Giám đốc Hợp tác xã Gốm Chăm Bàu Trúc (xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa) vừa cho biết, thời điểm hiện tại, trung bình mỗi ngày có khoảng 2.000 lượt du khách đến làng gốm Bàu Trúc tham quan, trải nghiệm và mua sắm sản phẩm, tạo thêm sinh khí mới cho làng nghề Chăm cổ truyền, được xem là một trong những điểm đến độc đáo nhất của miền Trung.
Ở tuổi 80, đôi tay của nghệ nhân Trượng Thị Gạch (dân tộc Chăm) vẫn thoăn thoắt, uyển chuyển 'thổi hồn' vào từng khối đất sét vô tri để tạo nên những tác phẩm gốm Chăm Bàu Trúc đầy sức sống. Suốt 65 năm qua, bà đã gắn bó trọn vẹn với tiếng đất, tiếng lửa, cần mẫn gìn giữ và phát huy tinh hoa của làng gốm truyền thống này.
Tại Ninh Thuận, cộng đồng làng gốm cổ Chăm Bàu Trúc (thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước) đang 'thổi một luồng gió mới' vào nghệ thuật làm gốm đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Làng gốm Bàu Trúc, một trong những ngôi làng cổ nhất Đông Nam Á, từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm thủ công tuyệt đẹp mang đậm bản sắc văn hóa Chăm. Trải qua bao thăng trầm, có những giai đoạn tưởng chừng như sản phẩm gốm Bàu Trúc chỉ còn 'nằm kho', nhưng nhờ du lịch, những tác phẩm 'thổi hồn' từ đất sét này đã thực sự 'thăng hoa'.
Những năm qua, công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị di sản văn hóa tại tỉnh Ninh Thuận được duy trì thường xuyên. Các di sản như: Tháp Pô Klong Garai; tháp Pôrômê; lễ hội Katê… được khai thác trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc, độc đáo, hấp dẫn nhiều du khách trong nước và quốc tế đến tham quan.
Trong những ngày này, đồng bào Chăm làng Bàu Trúc phấn khởi mừng đón Lễ hội Katê 2024 đầm ấm, vui tươi. Sau khi dâng lễ thần linh các đền tháp, bà con về làng tổ chức giỗ tổ nghề gốm, tưởng nhớ công ơn tiền nhân dày công sáng tạo, truyền dạy cho con cháu ngày nay. Không khí giỗ tổ gốm Chăm Bàu Trúc diễn ra rộn ràng từ khu dân cư đến đền thờ Pô Klong Can.
Tỉnh Ninh Thuận đang tập trung khai thác tối đa giá trị của các di sản văn hóa, đặc biệt là Di sản văn hóa Chăm để góp phần thúc đẩy phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Phát triển du lịch cộng đồng không chỉ tạo sự đa dạng sản phẩm, thu hút du khách mà còn góp phần tăng sinh kế cho cộng đồng dân cư tại điểm đến, trong đó có các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đèn Shiva chất liệu đất nung của Hợp tác xã (HTX) gốm Chăm Bàu Trúc vừa được Bộ trưởng Bộ Công thương tôn vinh, trao Giấy chứng nhận và biểu trưng sản phẩm công nghiệp nông thôn (CNNT) tiêu biểu quốc gia năm 2023. Đây là sản phẩm gốm trang trí nội thất do anh Phú Hữu Minh Thuần thiết kế mẫu hướng dẫn các thành viên HTX thực hiện. Đồng thời, là sự kiện kinh tế có ý nghĩa quan trọng động viên HTX và bà con làng nghề gốm nỗ lực sáng tạo nhiều mẫu mã mới.
Chiều 15.6, trong chuyến công tác tại tỉnh Ninh Thuận, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng và đoàn công tác đã đến thăm làng gốm Bàu Trúc – di sản phi vật thể đã được Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) ghi vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp năm 2022.
Mấy trăm năm nay, cánh đồng Paley Hamu Trok luôn là nơi cung cấp đất sét duy nhất cho người dân thị trấn Phước Dân (huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận) tạo nên những sản phẩm gốm Bàu Trúc nổi tiếng. Mỗi lần đất sét được người dân lấy đi thì cánh đồng này lại trồi lên nguồn đất sét mới.