Đầu tư vào năng lượng hạt nhân toàn cầu đã tăng gấp đôi kể từ năm 2019, vượt 80 tỷ USD, khi nhu cầu điện cho trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm dữ liệu gia tăng, mở ra làn sóng rót vốn mới vào toàn bộ chuỗi cung ứng của ngành.
Việt Nam đang triển khai chương trình điện hạt nhân và thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng năng lượng nguyên tử. Đây là nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh chống biến đổi khí hậu và chuyển đổi năng lượng xanh, hướng tới mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Để chương trình nghiên cứu ứng dụng khoa học kỹ thuật hạt nhân và phát triển thành công điện hạt nhân an toàn và hiệu quả, Việt Nam đang đối diện với nhiều khó khăn và thách thức, trong đó, khó khăn và thách thức đầu tiên đến từ nguồn nhân lực. Phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam Trần Chí Thành về vấn đề này.
Triển khai dự án điện hạt nhân, nghiên cứu công nghệ lò phản ứng module nhỏ và mở rộng ứng dụng kỹ thuật hạt nhân đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực. Đội ngũ cán bộ trẻ cần được chuẩn bị về chuyên môn, năng lực nghiên cứu và khả năng làm chủ công nghệ để đảm đương những nhiệm vụ mới của ngành năng lượng nguyên tử.
Hội nghị Khoa học và Công nghệ hạt nhân cán bộ trẻ ngành năng lượng nguyên tử lần thứ IX thu hút 84 báo cáo viên. Đây là diễn đàn trao đổi, hợp tác nghiên cứu, góp phần phát triển đội ngũ cán bộ khoa học trẻ của ngành.
Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển điện hạt nhân và mở rộng các ứng dụng năng lượng nguyên tử, yêu cầu về đội ngũ nhân lực trẻ có năng lực chuyên môn, làm chủ công nghệ ngày càng trở nên cấp thiết. Đây cũng là một trong những nội dung được nhấn mạnh tại Hội nghị Khoa học và Công nghệ hạt nhân cán bộ trẻ ngành Năng lượng nguyên tử lần thứ IX.
Giữa cơn “đại hạn hán” bộ nhớ toàn cầu tiếp tục kéo dài, hãng Toshiba vừa tái khẳng định kế hoạch ra mắt ổ đĩa cứng (HDD) dung lượng 30TB và tăng gấp đôi.
Để chuẩn bị nguồn nhân lực cho các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, đồng thời đáp ứng định hướng nghiên cứu, triển khai công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR), Việt Nam cần sớm xây dựng kế hoạch đào tạo bài bản. Không chỉ đào tạo mới, bài toán đặt ra còn là thu hút, sử dụng và giữ chân đội ngũ đã được đào tạo trong lĩnh vực hạt nhân.
Chính phủ Ba Lan đã lần đầu tiên cập nhật Chương trình Năng lượng Hạt nhân (PPEJ) sau 6 năm. Văn bản mới điều chỉnh mốc thời gian đưa nhà máy điện hạt nhân đầu tiên vào vận hành sang năm 2036, lùi 3 năm so với kế hoạch ban đầu, trong khi nhà máy thứ hai dự kiến hoạt động vào năm 2040, muộn hơn 1 năm.
Engineers India Limited (EIL), công ty kỹ thuật nhà nước nổi tiếng nhất với thiết kế nhà máy lọc dầu và chế biến, đã lấn sân sang lĩnh vực kỹ thuật hạt nhân vào thời điểm Ấn Độ đang thực hiện một điều chưa từng có tiền lệ. Quốc gia này dự định tăng công suất phát điện hạt nhân từ khoảng 8,8 GW hiện nay lên 100 GW vào năm 2047.
AI, chuyển đổi số, điện hạt nhân, đa dạng sinh học... là những chủ đề nổi bật trong 10 ấn phẩm được chọn vào Chung khảo Giải thưởng Sách khoa học và công nghệ 2026.
Nhân lực là một trong những vấn đề hàng đầu cần sớm giải quyết để công nghệ hạt nhân được phát triển đúng tiềm năng tại Việt Nam…
Italy và Cộng hòa Séc đã trao đổi Kế hoạch hành động về hợp tác chiến lược và song phương giai đoạn 2026-2030, trong đó xác định các lĩnh vực ưu tiên như năng lượng, quốc phòng, cơ sở hạ tầng, công nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh của châu Âu.
Ngay sau khi Việt Nam và Canada nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ Công Thương Việt Nam đã triển khai các cuộc làm việc với cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và tập đoàn công nghệ của Canada nhằm thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư và năng lượng để từng bước chuyển những định hướng ở cấp cao thành chương trình hợp tác cụ thể.
Theo phóng viên TTXVN tại Rome, ngày 23/9, Thượng viện Italy thông qua dự luật ủy quyền cho chính phủ đưa năng lượng hạt nhân trở lại, mở đường cho việc xây dựng khung pháp lý về thiết kế, xây dựng và vận hành các nhà máy điện hạt nhân, cũng như quản lý nhiên liệu đã qua sử dụng.
Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận đặt ra yêu cầu quản lý đặc thù, trong đó an toàn phải được tính đến trong toàn bộ vòng đời nhà máy. Vì vậy, cùng với chuẩn bị dự án, công nghệ và nhân lực, Việt Nam đang hoàn thiện hệ thống pháp quy, nâng cao năng lực thẩm định, cấp phép, thanh tra, giám sát, xây dựng đội ngũ chuyên gia đáp ứng yêu cầu của chương trình điện hạt nhân. Đây là phần việc Bộ Khoa học và Công nghệ được giao làm đầu mối.
Việt Nam và Canada đang mở rộng dư địa hợp tác thương mại, công nghiệp và chuỗi cung ứng, hướng tới khai thác thế mạnh bổ trợ, nâng cao giá trị gia tăng và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc công bố một cơ chế tham vấn mới về an ninh kinh tế, đồng thời tái khẳng định ủng hộ sự ổn định ở eo biển Đài Loan. Thông điệp về hai vấn đề nhạy cảm hàng đầu với Bắc Kinh được đưa ra ngay trước khi Tổng thống Donald Trump đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Với nền tảng Đối tác toàn diện, cơ chế JEC, khuôn khổ CPTPP, hợp tác công nghiệp-thương mại Việt Nam-Canada đang đứng trước cơ hội mở rộng theo hướng sâu hơn, xanh hơn và có giá trị gia tăng cao hơn.
Phát triển điện hạt nhân không chỉ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, mà còn mở ra cơ hội phát triển công nghiệp công nghệ cao, khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo động lực tăng trưởng mới cho Khánh Hòa và đất nước.
Điện hạt nhân được xác định là nguồn điện công suất lớn, ổn định, phát thải thấp, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện mục tiêu Net Zero. Tại hội thảo ở Khánh Hòa, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ công nghệ, nhân lực và năng lực nghiên cứu trong quá trình triển khai chương trình điện hạt nhân.
Ngày 21/9, tại Nha Trang, Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Khoa học và Công nghệ và Tỉnh ủy Khánh Hòa phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia”.
Phát triển điện hạt nhân không chỉ xây dựng nhà máy mà còn đòi hỏi Việt Nam đào tạo nhân lực, nâng năng lực nghiên cứu và tiếp nhận công nghệ.
Chủ tịch Viện Khoa học và công nghệ tiên tiến Hàn Quốc (KAIST) Bae Choong-sik đã công bố kế hoạch đặc biệt về việc triển khai các lớp học “không AI” (AI free).
Tổ máy số 3 của Nhà máy điện hạt nhân Trường Giang Hoa Năng, tổ máy sử dụng công nghệ Hualong One đầu tiên tại Hải Nam, Trung Quốc, đã chính thức vận hành thương mại, bổ sung nguồn điện ổn định, ít phát thải cho hệ thống năng lượng. Dự án đi vào vận hành trong bối cảnh nhu cầu điện cho các trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán ngày càng tăng do sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI)…
Góp ý hồ sơ quy hoạch chi tiết Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đề nghị tư vấn rà soát, cập nhật tên đường cất hạ cánh, hiện trạng phương thức bay và bổ sung các thông số phục vụ quy hoạch các trạm radar.
Các nhà nghiên cứu quân sự Trung Quốc đã phác thảo ý tưởng xe tăng chiến đấu chủ lực chạy bằng năng lượng hạt nhân, trang bị railgun 50 MJ có tầm bắn lý thuyết khoảng 450 km, dù dự án vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu và mô phỏng.
Việt Nam có thể nhập khẩu thiết bị và lựa chọn công nghệ, nhưng không thể nhập khẩu năng lực quốc gia để vận hành điện hạt nhân an toàn trong hàng chục năm. Bài toán thực sự không chỉ là xây dựng nhà máy, mà là chuẩn bị con người, hệ thống pháp quy và một hệ sinh thái đủ sức tiếp nhận, kiểm soát, từng bước làm chủ công nghệ.
Ứng dụng bức xạ, đồng vị phóng xạ ngày càng mở rộng, trong khi Việt Nam chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới của năng lượng nguyên tử. Thực tế này đòi hỏi phương thức quản lý phải chuyển mạnh từ xử lý hồ sơ hành chính sang kiểm soát theo mức độ rủi ro, tăng cường phân cấp và ứng dụng dữ liệu số.
Việt Nam và Nhật Bản đang mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, trọng tâm là bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng và đào tạo nhân lực chất lượng cao.
Việt Nam đề nghị Nhật Bản mở rộng hợp tác nghiên cứu trong ngành bán dẫn, AI, đào tạo nhân lực và kết nối doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Chương trình Janus nhằm tách cơ sở quân sự Mỹ khỏi lưới điện dân sự trước năm 2028, đảm bảo nguồn năng lượng liên tục cho các hệ thống vũ khí công nghệ cao.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đề nghị Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ Việt Nam đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia, kỹ sư trưởng trong các ngành công nghệ chiến lược thông qua các cơ chế hợp tác linh hoạt.
Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng ngày càng cao, Việt Nam đang từng bước chuẩn bị các điều kiện để phát triển trở lại nguồn điện hạt nhân.
Các chuyên gia cho rằng, những yêu cầu cấp thiết đối với chương trình điện hạt nhân Việt Nam gồm chuẩn bị nguồn nhân lực, tiếp nhận tri thức và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xây dựng những cơ chế hợp tác để nguồn lực trí thức người Việt ở nước ngoài có thể đóng góp hiệu quả cho đất nước.
Hội thảo tại Trường Bách khoa Paris tập trung vào hiện trạng và cơ hội của chương trình điện hạt nhân Việt Nam, yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực; xu hướng phát triển lò phản ứng môđun nhỏ...
Để vận hành 4 tổ máy công suất lớn và 10-15 lò phản ứng mô-đun nhỏ, Việt Nam cần xây dựng đội ngũ nhân lực quy mô hàng chục nghìn người. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để phát triển điện hạt nhân an toàn, hiệu quả và bền vững.
Dự án không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn thể hiện rõ chiến lược của Nga trong việc củng cố ảnh hưởng tại khu vực này.
Nhu cầu uranium toàn cầu được dự báo tăng gấp đôi vào năm 2040, thúc đẩy các quốc gia mở lại mỏ, mở rộng công suất làm giàu và tìm kiếm những nguồn nhiên liệu mới, từ nước biển, thorium cho tới helium-3 trên Mặt trăng…
Theo TS. James Kang, giảng viên cấp cao ngành Khoa học máy tính, và ông Trần Quý Hưng, chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI), nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học RMIT, năng lượng ổn định, chi phí hợp lý cần trở thành nền tảng chiến lược cho mục tiêu phát triển AI của Việt Nam, bên cạnh dữ liệu, chip và hạ tầng điện toán.
Năng lượng ổn định với chi phí hợp lý cần được xem là một phần cốt lõi trong chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) của Việt Nam, bởi năng lực AI không chỉ phụ thuộc vào thuật toán, dữ liệu hay chip mà còn gắn chặt với khả năng bảo đảm điện cho hạ tầng tính toán.
Nhằm đảm bảo vận hành dài hạn, tổ chức vận hành nhà máy điện hạt nhân SMR phải thực hiện đánh giá an toàn có hệ thống trong suốt vòng đời nhà máy, không quá 10 năm/lần hoặc khi cần thiết...