Tuần qua, nhiều hoạt động ngoại giao diễn ra liên quan tới Syria. Tại thủ đô Damascus, sinh hoạt dần được khôi phục tuy rằng tình hình vẫn bất ổn.
Từ NATO, Ukraine, Trung Đông đến các vấn đề thương mại toàn cầu, những tuyên bố và động thái của ông Trump đều đang tái định hình bức tranh địa chính trị, buộc các quốc gia phải thích nghi để chuẩn bị cho một tương lai khó đoán định.
Lực lượng phiến quân Hồi giáo do nhóm Hayat Tahrir al-Sham (HTS) dẫn đầu đã tuyên bố lật đổ Tổng thống Bashar al-Assad sau khi giành quyền kiểm soát thủ đô vào hôm 8/12, chấm dứt 13 năm nội chiến giữa chính phủ Syria với các nhóm phiến quân nổi dậy, đồng thời chấm dứt luôn hàng thập kỷ lãnh đạo của gia đình ông Assad.
Sự sụp đổ bất ngờ của chính quyền Assad tạo ra khoảng trống quyền lực ở một quốc gia mà các nhóm vũ trang, những kẻ cực đoan Hồi giáo và các thế lực nước ngoài đã tranh giành ảnh hưởng từ lâu.
Cách Iran lựa chọn để đáp trả đợt không kích của Israel vừa qua sẽ quyết định việc toàn bộ khu vực có tiến đến chiến tranh toàn diện hay vẫn duy trì ở mức độ như hiện nay.
Nếu Iran không kích đáp trả Israel, xung đột tại Trung Đông có thể leo thang giữa lúc nền kinh tế Iran gặp khó khăn. Nếu không đáp trả, Tehran có thể bị xem là yếu đuối.
Cuộc tấn công của Israel vào Iran ngày 26/10 đã đẩy cuộc chiến giữa hai nước thành đối đầu trực tiếp, thậm chí có thể khơi mào một cuộc xung đột toàn diện ở Trung Đông.
Israel đã tấn công các mục tiêu quân sự tại Iran bằng các cuộc không kích sáng sớm 26/10 để trả đũa cho loạt tên lửa đạn đạo mà Tehran bắn vào Israel hồi đầu tháng 10, đây là lần đầu tiên quân đội Israel công khai tấn công Iran.
Thay vì áp dụng lệnh cấm, chính phủ Anh đang xem xét các biện pháp trừng phạt khác để duy trì mối quan hệ ngoại giao và tìm kiếm giải pháp hòa bình với Iran.
Sự tổn thất về mặt lãnh đạo của Hezbollah khiến cuộc xung đột giữa lực lượng này và Israel trở nên khó lường, tạo ra bước ngoặt tàn khốc ở Trung Đông.
Trong khi Israel cho biết các cuộc tấn công vào lực lượng Hezbollah ở Lebanon là nhằm bảo vệ khu vực biên giới, các nhà phân tích chỉ ra ba mục đích khác của Isreal khi tấn công nhóm vũ trang này.
Iran chịu áp lực đáp trả vụ ám sát thủ lĩnh Hamas Haniyeh tại Iran, song chưa có phản ứng nào trong 2 tuần qua. Giới phân tích cho rằng quốc gia này vẫn đang cân nhắc nhiều yếu tố.
Ứng cử viên theo đường lối cải cách - Masoud Pezeshkian đã vượt đối thủ theo đường lối cứng rắn - Saeed Jalili, giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống vòng hai tại Iran.
Từng được coi là người có khả năng kế nhiệm lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, Tổng thống Iran - Ebrahim Raisi bất ngờ qua đời trong vụ tai nạn máy bay trực thăng tại khu vực biên giới với Azerbaijan hôm 19-5.
Mặc dù lý do trực tiếp dẫn đến vụ tai nạn máy bay chở Tổng thống mà Iran đưa ra là 'trục trặc kỹ thuật' nhưng Tehran cho rằng lệnh trừng phạt hàng không kéo dài của Mỹ là cốt lõi của vấn đề.
Từng được coi là người có khả năng kế nhiệm Lãnh đạo tối cao của Iran, Tổng thống Ebrahim Raisi đã qua đời khi đương chức, khiến thể chế theo đường lối cứng rắn của nước Cộng hòa Hồi giáo phải đối mặt với một tương lai nhiều biến động.
Ngay sau khi đắc cử vào tháng 6/2021, Tổng thống Iran Ebrahim Raisi được đánh giá sẽ trở thành người kế nhiệm Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.
Một số chuyên gia nhận định những động thái leo thang gần đây giữa Iran và Israel là dò đường và rất có tính toán.
Chiều 19-4 (giờ Việt Nam), The Guardian dẫn lời một quan chức Iran cho biết, Tehran chưa có kế hoạch đáp trả ngay lập tức đối với Israel sau vụ tấn công gần nhất nhằm vào Isfahan.
Bảy quan chức Iran, trong đó có hai chỉ huy quân sự, đã thiệt mạng trong một cuộc không kích vào khu phức hợp Đại sứ quán Iran ở Damascus (Syria) ngày 1/4. Các chuyên gia cho rằng Iran sẽ trả thù nhưng không có nhiều lựa chọn.
Bảy quan chức Iran, trong đó có 2 chỉ huy quân sự cấp cao, thiệt mạng trong cuộc không kích vào Lãnh sự quán Iran tại Damascus đầu tuần này. Đây là vụ tấn công cấp cao nhất nhằm vào Iran kể từ khi tướng Qassem Soleimani bị ám sát năm 2020. Iran có thể buộc phải đáp trả dù không muốn tham chiến trực tiếp với Israel hay Mỹ.
'Trái ngọt' của quan hệ Iran với Saudi Arabia sau một năm nối lại quan hệ ngoại giao đang khơi dậy niềm lạc quan giữa một Trung Đông đầy bất ổn.
Vốn 'cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt' nhưng khi 'giọt nước' sắp tràn ly thì cả Mỹ và Iran đều đang cố gắng 'nuốt trôi cục tức' vì những lợi ích và toan tính quan trọng từ cả hai phía. Xung đột quân sự trực diện và quy mô lớn là cái kết không ai mong muốn.
Tuyên bố đanh thép của Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 28/1 (giờ địa phương) về vụ tấn công khiến binh sỹ nước này thiệt mạng ở Jordan đang gián tiếp thổi bùng căng thẳng tại Trung Đông. Ngay cả khi Iran phủ nhận có liên quan đến vụ việc, những dự cảm chẳng lành vẫn xuất hiện trong khu vực vốn những ngày qua đã chẳng mấy bình yên.
Sau khi Mỹ và Anh tấn công mục tiêu quân sự của Houthi ở Yemen, Iran có phản ứng khá im lặng. Các quan chức Iran nói rằng các cuộc tấn công vi phạm rõ ràng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Yemen nhưng không đề cập đến phản ứng quân sự.
Các vụ đọ súng xuyên biên giới gia tăng cùng những cảnh báo qua lại giữa giới chức Israel và nhóm Hezbollah ở Lebanon đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bùng phát một cuộc xung đột mới ở Trung Đông.