Nhà văn Từ Nguyên Tĩnh nhắc đi nhắc lại nhiều lần với tôi về cụm từ người lính viết văn. Cũng phải thôi, 10 năm là lính chiến ở Hàm Rồng, vì thế mà trong nỗi nhớ có nỗi ám ảnh, trong ám ảnh lại chồi lên những thổn thức, để ông cầm bút, để viết, để giãi bày...
Nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Phạm Công Thắng gọi cho tôi, mời tôi đến 'Ký ức Nhiếp ảnh' nhân có Từ Nguyên Tĩnh đến thăm 'tệ xá'. Anh không biết rằng, tôi với Từ Nguyên Tĩnh biết nhau hơn mười năm.
Tác phẩm Chuyện bốn mùa của Từ Nguyên Tĩnh đã xuất hiện khá lâu trong sách giáo khoa bộ cũ, từ những năm 1990. Ở bộ mới, tác phẩm này được in trong Tiếng Việt 2, của cả 3 bộ Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức và cuộc sống, Cánh diều. Nhiều độc giả khá bất ngờ khi tác phẩm này được viết bởi một nhà văn hiếm khi viết cho thiếu nhi, quê xứ Thanh.
Sau đại thắng lịch sử 30/4/1975, nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa trọng đại của cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ cũng bắt đầu chuyển sang giai đoạn mới - giai đoạn bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng, đồng thời tiến hành xây dựng CNXH vì mục tiêu 'Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh'. Văn học cũng từ đó có sự chuyển đổi bắt nhịp với đời sống hiện thực.
10 năm bám trụ bảo vệ cầu Hàm Rồng, và đến nay sau 60 năm, ông đã xuất bản 4 cuốn sách viết về địa danh này. Đó là nhà văn, cựu chiến binh (CCB) Lê Xuân Giang, nguyên Chính trị viên Đại đội 4, Trung đoàn 228.
Trong những năm tháng vệ quốc của dân tộc, bên bờ sông Mã, nơi núi Hàm Rồng đã 'chứng kiến' hết thảy những gan dạ, anh dũng chiến đấu và sẵn sàng hy sinh của người dân xứ Thanh, để cùng với Nhân dân cả nước bảo vệ toàn vẹn độc lập dân tộc.
Chiến thắng Hàm Rồng không chỉ là niềm tự hào của Nhân dân Thanh Hóa, Nhân dân Việt Nam mà còn làm nức lòng bè bạn yêu chuộng hòa bình trên thế giới, bởi chưa ở đâu một chiếc cầu qua nhiều lần oanh tạc bằng phản lực tối tân Hoa Kỳ vẫn hiên ngang nối đôi bờ sông Mã, như một thách thức đối với kẻ thù xâm lược.
Dù đã qua đủ mọi thành công và trải nghiệm trong cuộc đời, nhưng các tác giả đạt giải thưởng Nhà nước về VHNT vẫn tiếp tục dấn thân. Những năm tháng đã qua là mồ hôi và nước mắt, còn khoảng thời gian này, họ được sống cho chính mình, làm những gì tâm huyết nhất.
Trịnh Vĩnh Đức quê Hoằng Sơn, Hoằng Hóa. Tốt nghiệp khoa Văn Đại học Sư phạm Hà Nội. Hiện là Phó ban lý luận phê bình Hội VHNT Thanh Hóa. Tác phẩm 'Điểm hẹn văn chương' là tập sách viết riêng thứ hai của anh về tiểu luận phê bình.
50 năm hành trình đã qua cũng là chặng nghỉ để đi tiếp về phía tương lai. Một trong những thành tựu quan trọng của Hội VHNT Thanh Hóa thời gian qua là công tác phát hiện, ươm mầm, bồi dưỡng và kết nạp các tài năng VHNT. Từ đó, góp phần phát triển đội ngũ văn nghệ sĩ, đặc biệt là hội viên trẻ, hội viên người dân tộc thiểu số ngày càng vững vàng về tư tưởng chính trị, sắc bén về nghề nghiệp, để cống hiến cho sự nghiệp VHNT cách mạng, đồng hành cùng quê hương, đất nước trong công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Minh Hiệu, tên thật là Nguyễn Minh Hiệu, sinh ngày 29/9/1924, mất ngày 17/12/1999. Quê ông ở xã Trường Giang, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. 'Mưa núi', một bài thơ nổi tiếng của Minh Hiệu đã ra đời ở thời kỳ 1949. 1949–1956, ông là biên tập viên báo Cứu Quốc Liên khu V. 1957-1972, Minh Hiệu hoạt động ở văn nghệ liên khu 4. Minh Hiệu là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, thuộc thế hệ đầu tiên của Hội Nhà văn Việt Nam, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ năm 1973 đến khi nghỉ hưu, Minh Hiệu công tác ở Thanh Hóa. Ông từng là Phó trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Thanh Hóa, Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Thanh Hóa nhiều nhiệm kỳ.
Tôi phải cảm ơn nhà thơ Lê Tuấn Lộc và Chi hội Văn học công nhân Hội Nhà văn Việt Nam đã cho tôi cơ hội cùng đoàn nhà văn gốc xứ Thanh ở Hà Nội tham gia chương trình 'Về nguồn'.
Đời sống văn học nghệ thuật (VHNT) xứ Thanh đã và đang chứng kiến, ghi nhận sự nỗ lực, cống hiến, sức sáng tạo bền bỉ của nhiều 'lão làng' để đi đến mục tiêu cuối cùng vì sự phát triển của quê hương, đất nước.
Đến hẹn lại lên, mỗi năm một lần, Hội Văn học - Nghệ thuật (VHNT) tỉnh lại tổ chức xét giải thưởng VHNT. Năm 2022 là năm 'được mùa' khi số tác phẩm tham dự nhiều hơn về số lượng, cao hơn về chất lượng. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công thì vẫn còn đó những suy tư về sự thiếu vắng các gương mặt trẻ.
Thanh Hóa được ví như một 'Việt Nam thu nhỏ', là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, cái 'nôi' sản sinh ra nhiều tác giả, tác phẩm, công trình nghệ thuật có tầm ảnh hưởng sâu rộng bởi những giá trị tư tưởng cao đẹp và giá trị văn học, nghệ thuật đặc sắc...
Nhắc đến địa danh Hàm Rồng, người ta không chỉ nhớ đến một vùng đất nhiều trầm tích văn hóa, mà ở đó còn có sự kiện quân và dân Hàm Rồng - Nam Ngạn đã chiến thắng không quân Mỹ làm rúng động thế giới vào những ngày đầu tháng 4-1965.
Khi ngoài kia những nụ đào đang bắt đầu thầm thì, cũng là lúc đất trời như quấn vào nhau trong màn sương thi vị. Những lá non đỏng đảnh gọi nhau theo tiếng chim ríu rít chuyền cành như tiếp thêm động lực và sự hối hả cho những ngày cuối năm.