“Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi" là lời đúc kết của dân gian để ghi nhớ hai ngày giỗ quan trọng bậc nhất của vương triều nhà Hậu Lê: ngày giỗ của Trung thần Lê Lai (21 tháng 8 âm lịch) và ngày giỗ của Thái tổ Cao hoàng đế Lê Lợi (22 tháng 8 âm lịch).
Ngày 22/9, tại Đền thờ Tể tướng Nguyễn Quán Nho, chính quyền xã Thiệu Hóa (tỉnh Thanh Hóa) tổ chức lễ dâng hương tưởng niệm 318 năm ngày mất của ông - danh thần thời Lê Trung Hưng, người con ưu tú của quê hương Vãn Hà.
Nằm bên hai dòng sông, đất Yên Trung xưa mang cảnh sắc hữu tình. Phía nam là sông Chu như dải lụa uốn lượn, phía bắc có sông Cầu Chày vòng quanh bao bọc lấy làng... Nơi đây là chốn dừng chân của nhiều dòng họ tìm về lập nghiệp, dựng xây xóm làng.
Sáng 7/2 (tức ngày 20 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại đền Lê Thành, phường Hàm Rồng tổ chức Lễ dâng hương tưởng niệm 599 năm ngày mất Tướng công Lê Thành và quận phu nhân.
Lựa chọn giúp nhà Lê dựng nghiệp, Phùng Khắc Khoan gắn bó với Thanh Hóa ngay từ khi ông ngoài 20 tuổi cho đến độ tuổi 'Lục thập nhi nhĩ thuận' (60 tuổi tai nghe thuận theo).
Lam Kinh (Thanh Hóa) là quê hương của vua Lê Lợi, được xây dựng từ năm 1428 để thờ cúng tổ tiên và làm nơi an nghỉ cho các vị vua nhà hậu Lê, còn được gọi là 'kinh đô thứ hai', mang đậm dấu ấn văn hóa và lịch sử hưng thịnh của triều đại.
Núi Bằng Trình - chùa Thái Bình, tọa lạc ở thôn Nam Bằng 1, xã Thiệu Hợp (cũ) nay thuộc thôn Nam Bằng, xã Thiệu Quang, nằm trong quần thể di tích thắng cảnh Bàn A Sơn nổi tiếng của xứ Thanh và cả nước. Chùa Thái Bình linh thiêng, còn núi Bằng Trình với hình dáng và màu sắc đẹp mắt nổi bật ở vùng đồng bằng hạ lưu sông Chu trong khung cảnh non nước hữu tình, tạo nên một cảnh sắc hiếm có.
Một câu chuyện truyền cảm hứng về Đặng Mẫn – chàng trai trẻ biến đam mê môi trường thành hành động cụ thể.
Xã Thiệu Hóa được hình thành trên cơ sở sắp xếp nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Thiệu Phúc, Thiệu Công, Thiệu Nguyên và một phần diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Thiệu Hóa, xã Thiệu Long. Sau sáp nhập, xã Thiệu Hóa có 9 di tích, trong đó có 2 di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia là đền thờ Tể tướng Nguyễn Quán Nho và đền thờ Đinh Lễ.
Trang Yên Lãng xưa - Phú Yên trước đây (nay thuộc xã Xuân Tín) nằm trong không gian của vùng đất 'tiền tam Yên, hậu ngũ Phúc'. Nơi đây có con người đến cư ngụ từ sớm. Trải qua thời gian, trên đất Phú Yên còn cả một không gian văn hóa làng với những dấu tích, nét đẹp văn hóa được lưu giữ.
Hình thành nhờ quá trình bồi đắp của phù sa sông Chu, làng Yên Lộ, xã Thiệu Tiến (trước đây là xã Thiệu Vũ, huyện Thiệu Hóa) là vùng đất có lịch sử lập làng cách ngày nay nhiều thế kỷ. Nơi đây cũng được biết đến là một trong những cái nôi của phong trào đấu tranh cách mạng nửa đầu thế kỷ XX.
Xã Xuân Lập (Thọ Xuân) không chỉ là nơi đã sinh ra người Anh hùng dân tộc - Hoàng đế Lê Đại Hành, cùng nhiều bậc hiền tài, mà còn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử với những công trình văn hóa tâm linh, những lễ hội vẫn được người dân gìn giữ và phát huy suốt bao thế kỷ. Là làng cổ của xã, Phú Xá có truyền thống gần 1.000 năm gây dựng và phát triển.
Ngày 11/3/2025, tại di tích quốc gia - đền Mai Bảng, phường Nghi Thủy, thành phố Vinh, khai mạc lễ hội đền Mai Bảng.
Là hồ tự nhiên lớn nhất và nằm ở vị trí trung tâm Thủ đô, lại nắm giữ những giá trị quan trọng về văn hóa - lịch sử của Thủ đô, hồ Tây được coi là một 'báu vật quốc gia' cần được gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị.
Kẻ Ngói là tên gọi thuở xưa của làng Đỉnh Tân, xã Thiệu Phú (nay là khu phố Đỉnh Tân, thị trấn Thiệu Hóa, huyện Thiệu Hóa). Vùng đất cổ nằm trong không gian của văn hóa Đông Sơn có con người đến cư ngụ từ khá sớm. Và những thế hệ người dân Kẻ Ngói đã chung sức, đồng lòng cùng nhau xây dựng nên làng quê trù phú.
Xã Tân Phúc (Nông Cống) là vùng đất có truyền thống lịch sử và văn hóa gắn liền với lịch sử ngàn năm của dân tộc. Người dân nơi đây luôn tự hào có nhiều di tích tiêu biểu, trong đó có 2 di tích là đền thờ Võ Uy ở thôn Ngọc Uyên và đền thờ Lê Hiểm - Lê Hiêu ở thôn Thái Sơn được công nhận là di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia.
Có tuổi đời gần một ngàn năm, làng Kẻ Thạc (nay là làng Canh Hoạch) ở Xuân Lai là một trong số ít ngôi làng cổ nổi tiếng của huyện Thọ Xuân.
Thị trấn Thiệu Hóa được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Thiệu Đô và thị trấn Vạn Hà, nơi có dòng sông Chu êm đềm chảy qua. Dẫu trải qua nhiều biến động về địa giới, trên lộ trình xây dựng đô thị văn minh, thị trấn Thiệu Hóa vẫn luôn chú trọng, quan tâm đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị di tích. Đó không chỉ là trách nhiệm mà còn thể hiện tấm lòng yêu mến, tri ân của các thế hệ cháu con đối với truyền thống, nét đẹp văn hóa mà cha ông đã dày công vun đắp, trao truyền.
Nối dài lịch sử giữa quá khứ và hiện tại, phát huy truyền thống cách mạng, dù ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, Đảng bộ xã Quảng Phú (Thọ Xuân) luôn giữ vững vai trò lãnh đạo, tập hợp các tầng lớp Nhân dân đoàn kết, sáng tạo bứt phá trong công cuộc xây dựng, phát triển quê hương...
Phù Nguyên xưa, xã Thiệu Nguyên (huyện Thiệu Hóa) ngày nay vốn được coi là địa phương có truyền thống sinh hoạt văn hóa phong phú. Ở đây, tất cả các thôn, thôn nào cũng có đội chèo. Các thành viên là những người nông dân, không qua bất kỳ lớp đào tạo nào nhưng đều chung niềm tự hào mỗi khi tiếng trống chèo vang lên. Bên cạnh đó, Thiệu Nguyên còn là nơi chôn cất một vị vua nhà Hậu Lê. Đó là vua Lê Ý tông, vị vua rất đặc biệt bởi đã nhường ngôi cho cháu ruột để tuân thủ nguyên tắc 'đích tôn thừa trọng'.
Trong các ngày từ 18 - 20 (tức mùng 1 - 3/5 Âm lịch), tại huyện Thạch Hà và Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh, Lễ hội đền Chiêu Trưng (hay còn gọi là lễ hội Lê Khôi) đã diễn ra.
Trong kho tàng di sản văn hóa phi vật thể hết sức phong phú, đa dạng của xứ Thanh, Lễ hội đền thờ Lê Hoàn có vị trí rất đặc biệt. Sự đặc biệt này xuất phát từ chính uy danh và công lao to lớn của nhân vật được thờ phụng đối với lịch sử dân tộc: Hoàng đế Lê Đại Hành. Cũng bởi vậy mà Lễ hội đền thờ Lê Hoàn từ xưa đã trở thành một sinh hoạt văn hóa long trọng, góp phần vun đắp các giá trị đẹp cho một nền văn hóa giàu bản sắc và tính nhân văn.
Nằm trên đất Bố Vệ xưa, nay thuộc phường Đông Vệ (TP Thanh Hóa), di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Thái miếu nhà Hậu Lê còn được biết đến với tên gọi khác như: Bố Vệ miếu; đền Lê Bố Vệ… Cách gọi đền Lê Bố Vệ cũng là để phân biệt với 'kinh đô tâm linh' Lam Kinh trên đất Lam Sơn (Thọ Xuân).
Lịch sử Việt Nam ghi nhận nhiều giai thoại liên quan tới vua Lê Đại Hành, trong đó có giai thoại lạ lùng liên quan đến hổ và địa danh 'Mả Kễnh' ở Hà Nam.
Đình Đa Lộc, tại thôn Đa Lộc, xã Thiệu Giang (Thiệu Hóa) được xây dựng năm Tự Đức thứ 33 (1879), thờ hai vị Thành hoàng làng là Cao Minh và Uy Minh có công đánh giặc Ai Lao. Tại đây còn lưu giữ 19 đạo sắc phong của triều Lê và Nguyễn.
Văn hóa và Đời sống - Từng ở trong tình trạng xuống cấp, tuy nhiên được sự quan tâm kịp thời của các cấp, ngành, đặc biệt do làm tốt công tác xã hội hóa, đến nay chùa Yên Lộ (xã Thiệu Vũ, huyện Thiệu Hóa) đã được trùng tu, tôn tạo, trở thành địa chỉ sinh hoạt tín ngưỡng của người dân trong vùng.
VHĐS - Là vùng đất giàu truyền thống, Thiệu Hóa luôn sản sinh những bậc hiền nhân vang danh muôn thuở, trong đó không thể không nhắc đến Nguyễn Quán Nho - Tể tướng Vạn Hà gắn liền với giai thoại 'Vinh quy bái tổ sau rổ bèo đầy'.
Trạng Cháy Nguyễn Quán Nho sống vào thời Lê Trung Hưng thế kỷ 17, ở làng Vạn Hà, huyện Thụy Nguyên, trấn Thanh Hoa (nay là huyện Thiệu Hóa, Thanh Hóa). Cha ông mất sớm, mẹ ông vất vả nuôi con từ nhỏ, nhà thường không đủ ăn.
Tiến sĩ Nguyễn Quán Nho (1638-1708), tên hiệu Giản Trai, tên thụy Ôn Nhã, là người xã Vãn Hà, huyện Thụy Nguyên (nay là thị trấn Vạn Hà, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa).
Là người tôi trung không thể thờ hai vua, Đinh Bạt Tụy bỏ Thăng Long về Nghệ An mong tìm cách giúp vua dẹp loạn.
Lịch sử phong kiến Việt Nam chứng kiến không ít vị vua tuổi Hợi tài năng, đức độ song toàn; song cũng có những đế vương tuổi Hợi lại khiến hậu thế ngỡ ngàng vì những việc làm tiêu cực, thậm chí gây họa cho giang sơn.