Hà Nội lúc 4h30 sáng 26-9, sương thu giăng mờ trên những vòm mái thép cổ kính của Ga Hà Nội. Tiếng còi tàu xé toạc màn đêm tĩnh mịch khi đoàn tàu SE4 từ từ hãm phanh, khép lại hành trình gần hai nghìn cây số xuyên dọc chiều dài đất nước.
Hành trình đưa liệt sĩ Vi Ngọc Vinh trở về quê hương cho thấy sự chung sức của nhiều lực lượng trong Chiến dịch 500 ngày đêm.
Rạng sáng nay 26.9, chuyến tàu SE4 dừng tại Ga Hà Nội, mang theo hài cốt liệt sĩ Vi Ngọc Vinh từ TP.HCM trở về quê hương Phú Thọ sau hơn 50 năm nằm lại đất phương Nam.
Hai bên tháp pháo của xe đắp nổi số 980. Phía sau ba chữ số này là có một câu chuyện mà không phải ai cũng biết, nhất là đối với những du khách phương xa.
Giữa những hàng mộ chí tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM, ông Hoàng Văn Loan lặng lẽ đứng thật lâu bên phần mộ liệt sĩ Đặng Doãn Ngọ. Gần nửa thế kỷ kể từ ngày người đồng đội nằm lại, ông Loan lại được đi cùng người bạn thân thiết trên một chặng đường đặc biệt - trở về quê hương Nghệ An sau 48 năm yên nghỉ tại TPHCM.
Gần sáu thập niên sau chiến tranh, một cuốn sổ nhân sự – thương vong của Trung đoàn 273, Sư đoàn 9 được đọc lại từ hồ sơ CDEC F034603110752. Những dòng chữ đã nhòe vẫn giữ tên tuổi, quê quán, thân nhân và đôi khi cả vị trí an táng của những người lính hy sinh trên chiến trường Đông Nam Bộ. Việc công bố hôm nay không nhằm khép lại một hồ sơ, mà để mở ra hành trình tìm thân nhân, đồng đội và những nhân chứng còn nhớ họ.
Sau hàng chục năm chờ đợi, nhiều gia đình liệt sĩ quê Bắc Ninh đã nhận được người thân qua kết quả giám định ADN và quy tập hài cốt liệt sĩ. Hành trình tìm kiếm đầy xúc động trong "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", khẳng định sự tri ân sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ.
Danh sách này, được biên soạn từ hồ sơ CDEC F034603110752, do các thành viên của Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" (TTU-VWAI): Lê Đức Anh, Tạ Thu Phong, Nguyễn Xuân Thắng, Nguyễn Thị Thanh Lam và Trần Thái Đan Thuyên vừa thực hiện.Tài liệu gồm 48 trang, bị quân đội Hoa Kỳ thu giữ ngày 05/02/1968 tại Bình Dương. Cuốn sổ do nhiều người ghi, có chữ đã mất, tên bị khuyết, hoặc có nhiều cách đọc. Vì thế, mọi thông tin dưới đây được giữ gần nhất với bản nghiên cứu; các dấu hỏi và phương án tên gọi khác nhau đều là những đầu mối cần tiếp tục xác minh.
Ngày 16-8, tại Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM diễn ra lễ cất bốc, di dời hài cốt liệt sĩ Đặng Doãn Ngọ về quê nhà Nghệ An an táng.
Giữa những vết thương còn hằn trên cơ thể, các thương binh ở Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An vẫn gìn giữ nguyên vẹn ký ức về những đồng đội đã ngã xuống. Mỗi câu chuyện họ kể là một lời tri ân lặng lẽ, nhắc nhở hôm nay về giá trị của hòa bình được đánh đổi bằng máu xương và tuổi xuân của biết bao người lính.
Giữa không gian yên tĩnh của Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An, nhiều thương binh vẫn ngày ngày sống cùng những vết thương. Trên cơ thể họ là nhiều vết sẹo, còn trong ký ức là những trận đánh ác liệt, những đồng đội còn nằm lại chiến trường.
Tháng Bảy là mùa của những nén hương tri ân và cũng là mùa của những cuộc kiếm tìm chưa có hồi kết. Trong hàng triệu trang tư liệu chiến tranh đang được Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) nghiên cứu, có những hồ sơ không ghi tên một trận đánh, không mô tả một cuộc giao tranh, nhưng lại lưu giữ những tấm giấy khen, huân chương của những người lính Quân Giải phóng. Hơn nửa thế kỷ sau, những tờ giấy đã ngả màu ấy lại đặt ra một câu hỏi day dứt: Nguyễn Văn Hui, Nguyễn Văn Cón, Lâm Viện và Trương Xuân Sự đã hy sinh hay còn sống?
Cho đến bây giờ, nụ cười hạnh phúc và lời hẹn 'phải đánh xong trận này rồi mới lên trung đoàn' của Anh hùng LLVT nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao vẫn còn mãi trong ký ức những đồng đội từng có mặt trong đội hình Trung đoàn 273 ngày ấy...
Sau gần 50 năm anh dũng hy sinh nơi chiến trường Tây Nam, hài cốt Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao đã được đưa trở về an táng tại quê hương trong niềm xúc động của đồng đội, gia đình và người dân địa phương.
Sáng 11/5, chính quyền xã Yên Xuân (tỉnh Nghệ An) và gia đình tổ chức trọng thể Lễ truy điệu và an táng hài cốt Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao.
Hơn 47 năm sau ngày anh dũng hy sinh nơi chiến trường Tây Nam, hài cốt Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao đã được đưa trở về an táng tại quê hương Yên Xuân (Nghệ An) trong niềm xúc động và lòng tri ân sâu sắc của đồng đội, người thân cùng đông đảo nhân dân địa phương.
Sáng 11-5, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Yên Xuân, tỉnh Nghệ An tổ chức trọng thể Lễ truy điệu và an táng hài cốt Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (AHLLVTND), liệt sĩ Nguyễn Sông Thao tại quê nhà. Dự buổi lễ có đại diện cấp ủy, chính quyền địa phương, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 341, thân nhân gia đình cùng đông đảo nhân dân trên địa bàn.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua nhưng ký ức về những ngày hành quân thần tốc, những trận đánh khốc liệt và giờ phút tiến vào Sài Gòn lịch sử vẫn vẹn nguyên trong tâm trí Thiếu tướng Phan Thanh Giảng (nguyên Phó Chủ nhiệm chính trị Quân chủng Phòng không - Không quân). Qua cuốn hồi ký 'Đường tới thành phố', một hành trình hơn 2.000km cùng những trận chiến sinh tử được tái hiện chân thực, khắc họa rõ nét ý chí và khát vọng thống nhất của những người lính năm xưa.
Sau ngày giải phóng miền Nam, cựu chiến binh Nguyễn Đức Ngạn (Hà Tĩnh) cùng đồng đội được ăn bữa cơm trắng đầu tiên. Bưng bát cơm lên, ai cũng rưng rưng khi đại đội chỉ còn chưa đầy một nửa, nhiều người đã ngã xuống ngay trước giờ toàn thắng.
Có những người lính đã nằm lại giữa chiến trường hơn nửa thế kỷ, nhưng đến nay vẫn chưa thể trở về trọn vẹn trong vòng tay gia đình. Có những người mẹ, người cha, người vợ, người anh em đã đi hết một đời trong ngóng đợi, mà tin tức về người thân vẫn chỉ là vài dòng mờ nhòe trên một trang tài liệu chiến tranh cũ…Từ hồ sơ ký hiệu CDEC F034603181897, bị quân đội Hoa Kỳ thu giữ ngày 05/02/1968 tại khu vực nay thuộc An Mỹ, phường Phú Mỹ, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương cũ, một danh sách đặc biệt đã sáng tỏ họ tên 9 quân nhân của đơn vị T17 (nhiều khả năng thuộc Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 273, Sư đoàn 9). Hồ sơ vừa được chuyên viên nghiên cứu Nguyễn Hồng Duy và nhóm biên tập của Dự án TTU–VWAI hoàn thành.
Trung tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Đoàn Sinh Hưởng, nguyên Tư lệnh Binh chủng Tăng thiết giáp, nguyên Tư lệnh Quân khu 4, vừa hiến tặng nhiều kỷ vật chiến tranh cho Bảo tàng Đắk Lắk với hy vọng giúp công chúng hiểu phần nào sự cống hiến, hy sinh của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, bà Trần Thị Hồng (huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh) vẫn nâng niu những lá thư tay của người chồng gửi về từ chiến trận. Đó không chỉ là kỷ vật thời chiến mà còn là chứng nhân về mối tình son sắt vượt bom đạn của người lính nơi tiền tuyến.
Ký ức hào hùng về Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử vẫn in đậm trong tâm trí những người chiến sĩ giải phóng quân năm xưa.
Hai cựu chiến binh - Thiếu tướng Phan Thanh Giảng và Đại tá Nguyễn Văn Leo - đã trực tiếp tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử trong Sư đoàn 341.
Những bức thư được cựu chiến binh Trần Dân viết vội cho người vợ chưa cưới trên đường hành quân, trước giờ ra trận hay giờ phút sinh tử...
Sau khi Bảo Lộc, Phan Thiết và Xuân Lộc bị quân ta đánh cho thất thủ, đến ngày 23/4/1975, tỉnh Bình Tuy hoàn toàn được giải phóng.
Ngày 23/4/1975, tỉnh Bình Tuy hoàn toàn giải phóng. Bộ đội xăng dầu triển khai các cơ sở bảo đảm cho các cánh quân cùng binh khí kỹ thuật vào vị trí tập kết và chuẩn bị chiến đấu.
Sau khi tỉnh Bình Tuy hoàn toàn được giải phóng, mặt trận hướng đông được khai thông, các cánh quân rầm rập tiến về Sài Gòn với khí thế không gì lay chuyển nổi.
Cách Sài Gòn khoảng 80km về phía Đông, là vị trí chiến lược trong việc bảo vệ 'thành trì' cuối cùng của chế độ Sài Gòn, địch tập trung lực lượng, trang thiết bị, vũ khí quân sự tại tuyến phòng thủ Xuân Lộc, quyết giữ bằng mọi giá. Sau 12 ngày đêm giao chiến ác liệt, các lực lượng quân chủ lực và bộ đội địa phương đã đập tan 'cánh cửa thép' Xuân Lộc, để từ đó tiến thẳng vào Sài Gòn, giải phóng hoàn toàn miền Nam.
Nửa thế kỷ trôi qua nhưng với cựu chiến binh, thương binh Trần Dân (ở thị trấn Đức Thọ, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh) ký ức về Ngày giải phóng miền Nam và những tháng ngày chiến đấu oanh liệt hào hùng vẫn còn như mới hôm qua.
Chiều 11/4, tại Báo Nhân Dân đã diễn ra cuộc tọa đàm giao lưu với các nhân chứng lịch sử tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Chương trình mang chủ đề 'Chiến công của bộ đội tăng thiết giáp trong Đại thắng mùa Xuân năm 1975'.
Ngày 18/3/1975, đến 18 giờ, ta làm chủ sân bay, trại Ngô Quyền, đài phát thanh, đánh tan Liên đoàn biệt động quân 23 ngụy, sau đó phát triển làm chủ hoàn toàn thị xã Cheo Reo lúc 21 giờ.
Rạng sáng 4-3-1975, Chiến dịch Tây Nguyên chính thức bắt đầu. Với những đòn tiến công bất ngờ, táo bạo, dũng mãnh, quân và dân ta lần lượt đập tan hệ thống phòng thủ của địch, đánh tan những đòn phản kích, tiến đến giải phóng toàn bộ Tây Nguyên.
Trong cuộc đời quân ngũ, tôi đã trải qua nhiều trận đánh, tham gia nhiều chiến dịch trong đội hình đơn vị tăng thiết giáp. Nhưng trận đánh để lại trong tôi nhiều kỷ niệm và những suy ngẫm về nghệ thuật chiến dịch, nghệ thuật sử dụng tăng thiết giáp trong thực hành chiến đấu là trận tiến công thị xã Buôn Ma Thuột trong Chiến dịch Tây Nguyên (tháng 3-1975).
5h30 ngày 10/3/1975 xe tăng và cơ giới quân đội ta mở tốc lực, húc đổ cây tiến thẳng vào thị xã Buôn Ma Thuột khiến quân địch hoang mang cực độ.
Là một cán bộ trẻ của đơn vị, Trung tá Trần Văn Quyết, Phó Trung đoàn trưởng, Tham mưu trưởng Trung đoàn 273 (Sư đoàn 341) luôn khắc ghi lời Bác dạy: 'Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém'.
49 năm đã trôi qua, nhưng đối với các cựu chiến binh Hà Tĩnh chiến đấu tại Sư đoàn 341, Quân khu 4, ký ức hào hùng của những tháng ngày cầm súng tiến về giải phóng Sài Gòn vẫn còn sống mãi.
Hội thảo khoa học Chiến thắng Trảng Bom (27-4-1975) trong Chiến dịch Hồ Chí Minh - ý nghĩa và bài học kinh nghiệm thu hút 100 tham luận của các đại biểu, nhân chứng trực tiếp tham gia trận đánh cách đây 49 năm. Tất cả đều khẳng định ý nghĩa, tầm quan trọng của trận đánh đối với Chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
49 năm trước, trận tiến công tiêu diệt Yếu khu Trảng Bom ngày 27-4-1975 của Sư đoàn 341 (Quân đoàn 4 ngày ấy, Quân khu 4 ngày nay) có sự giúp sức quan trọng của quân dân Đồng Nai.
Ủy ban nhân dân tỉnh Kon Tum vừa có quyết định về việc phê duyệt Phương án bảo vệ, bảo quản và phát huy giá trị Bảo vật Quốc gia Xe tăng T59 số hiệu 377.
Trong suốt chiều dài lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam ở mỗi thời đại đều ghi dấu những chiến công lẫy lừng. Trong đó, đại thắng mùa xuân năm 1975 là một trong những chiến công hiển hách nhất, lẫy lừng nhất, vang dội nhất.
Tháng tư về, khắp dải non sông rộn ràng sắc cờ hoa, những người cựu chiến binh Sư đoàn 341 đều ở độ tuổi 'xưa nay hiếm' cùng hội ngộ để nhớ về một thời hoa lửa. Trong họ, tháng tư về, lòng ai nấy đều bâng khuâng…
Cách đây 50 năm, trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ vùng biển Đông Bắc của Tổ quốc, ngày 27-2-1973, Bộ tư lệnh Quân khu Tả Ngạn quyết định thành lập Tiểu đoàn 273 (đơn vị tiền thân của Lữ đoàn 273, Quân khu 3 ngày nay). Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, là mốc son đánh dấu sự ra đời và quá trình xây dựng, chiến đấu, phát triển, trưởng thành của một đơn vị nòng cốt làm nhiệm vụ SSCĐ và chiến đấu trên tuyến biển, đảo thuộc địa bàn Quân khu 3.