Tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm thiêng liêng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc và bản chất nhân đạo của Đảng, Nhà nước ta. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này được triển khai công khai, minh bạch, mang lại những kết quả thiết thực.
Có những người lính đã ngã xuống hơn nửa thế kỷ, nhưng cuộc trở về của họ vẫn đang được tiếp nối bằng sự bền bỉ của đồng đội, thân nhân và những người làm công việc tri ân: Một nơi an táng được xác minh, một danh tính được khôi phục, một lá thư được trao lại cho gia đình… đều mang ý nghĩa đoàn tụ.Đó cũng là mạch cảm xúc của chương trình “Trở về”, thuộc chuyên mục “Cựu chiến binh Việt Nam”, đã phát sóng trên VTV1 Đài Truyền hình Việt Nam chiều ngày 02/10/2026.
Nỗi đau của gia đình không chỉ dừng ở trường hợp Ngô Tân Chinh. Người anh cả, liệt sĩ Ngô Xuân Vĩnh, nguyên là Hiệu trưởng Trường cấp 2 Văn Môn, tỉnh Bắc Ninh, cũng hy sinh năm 1970 tại mặt trận phía Nam. Gia đình đến nay vẫn chưa tìm được phần mộ của ông; kỷ vật còn lại chỉ là Bằng Tổ quốc ghi công. Mẹ của hai liệt sĩ, cụ Nguyễn Thị Đán (1916–2017), đã được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng năm 2014. Cụ qua đời ở tuổi 102, mang theo nỗi mong chờ tin về nơi các con nằm lại.
Không phải gia đình nào cũng đã tìm được hài cốt người thân. Nhưng có gia đình, khi nhận lại lá thư hay kỷ vật thất lạc hơn nửa thế kỷ, đã gọi đó là “Một sự trở về”. Lời chia sẻ được PGS.TS Alex-Thái Đình Võ nhắc tới tại New York gợi mở một cách nhìn sâu hơn về công việc của Dự án TTU–VWAI: từ những tài liệu chiến tranh lưu giữ tại Hoa Kỳ, lần tìm tên tuổi, hành trình và thân nhân của người lính, để những phần ký ức còn lưu lạc có cơ hội trở về quê hương.
Hơn nửa thế kỷ sau những trận đánh tháng 02/1969, hai địa điểm ở Dầu Tiếng và Bến Tranh, thuộc tỉnh Bình Dương cũ, vẫn để lại câu hỏi chưa có lời giải: những người lính được ghi nhận trong hồ sơ chôn cất tập thể hiện ở đâu? Tài liệu do cựu chiến binh Hoa Kỳ cung cấp đã dẫn đến các cuộc tìm kiếm thực địa, nhưng chưa đủ để xác nhận vị trí mộ. Trong Chiến dịch 500 ngày đêm, Texas Tech University – Vietnam Center & Sam Johnson Vietnam Archive (TTU–VNCA), thông qua Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh (VWAI), mong tiếp nhận thêm ký ức nhân chứng, hồ sơ gia đình và tư liệu địa phương để hỗ trợ cơ quan chức năng tiếp tục xác minh.
Theo đặc phái viên TTXVN, ngày 23/9 (theo giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN (USABC) và các doanh nghiệp Mỹ, nghe báo cáo về Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI).
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN vận động doanh nghiệp Mỹ tiếp tục chia sẻ tư liệu, công nghệ và hỗ trợ năng lực giám định ADN phục vụ tìm kiếm, xác định danh tính người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.
Trong các hoạt động tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ trên các trụ cột kinh tế - thương mại, khoa học - công nghệ và khắc phục hậu quả chiến tranh.
Sáng 23/9/2026, giờ địa phương (tối cùng ngày, giờ Hà Nội), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-ASEAN (USABC) và các doanh nghiệp Hoa Kỳ, nghe báo cáo về Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI).
Trong khuôn khổ tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, ngày 23-9 (theo giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) và các doanh nghiệp Hoa Kỳ, nghe báo cáo về sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI).
Trong khuôn khổ tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng LHQ Khóa 81 và hoạt động song phương tại Hoa Kỳ, sáng 23/9/2026, giờ địa phương (tối cùng ngày, giờ Hà Nội), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-ASEAN (USABC) và các doanh nghiệp Hoa Kỳ, nghe báo cáo về Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI).
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị USABC vận động doanh nghiệp Hoa Kỳ tiếp tục chia sẻ tư liệu, công nghệ và hỗ trợ năng lực giám định ADN phục vụ tìm kiếm, xác định danh tính người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.
Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và thực hiện các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ, chiều 21/9 (theo giờ địa phương), tại thành phố New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã gặp những người bạn Hoa Kỳ.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Viện Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABCI) đang đẩy mạnh huy động nguồn lực từ cộng đồng doanh nghiệp Mỹ nhằm hỗ trợ Việt Nam tìm kiếm, xác minh và định danh các quân nhân còn mất tích trong chiến tranh.
Trước hết là những thông tin liên quan đến trận đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Đây là một trong những trận đánh đặc biệt ác liệt tại khu vực Sài Gòn – Gia Định, nơi nhiều cán bộ, chiến sĩ Quân Giải phóng đã anh dũng chiến đấu và hy sinh. Những người từng sinh sống, làm việc trong và quanh sân bay Tân Sơn Nhất, Tân Bình và khu vực Sài Gòn – Gia Định giai đoạn 1968–1975; cán bộ, công nhân từng san lấp mặt bằng, xây dựng đường sá, nhà xưởng hoặc công trình trong sân bay sau chiến tranh; người từng tham gia khảo sát, khai quật, cất bốc 182 hài cốt năm 1995; cùng thân nhân các liệt sĩ chưa xác định được nơi an táng đều có thể đang nắm giữ những thông tin quan trọng.
Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI), do Đại học Công nghệ Texas (Texas Tech University - TTU) chủ trì, đang nghiên cứu và giới thiệu những tài liệu CDEC như hồ sơ này với tinh thần nhân đạo. Với hồ sơ F034601460025, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Phương Thảo cùng các thành viên Dự án mong được kết nối với thân nhân của quân nhân Cao Văn Thi. Mục đích không chỉ là giải mã một văn bản chiến tranh, mà còn phục dựng những mảnh ghép còn khuyết thiếu trong cuộc đời ông, nối lại đường dây giữa kỷ vật và con người, tạo cơ hội để cuốn nhật ký cùng những thông tin quý báu được trở về với gia đình sau nhiều thập kỷ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 – 02/9/2026), Tổng thống Hoa Kỳ Donald J. Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio đã gửi lời chúc mừng tới Nhà nước và nhân dân Việt Nam. Những thông điệp ấy được đưa ra trong bối cảnh hai nước đã trải qua hơn ba thập niên bình thường hóa quan hệ và gần ba năm triển khai Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Và Đại sứ Wicks đã phát biểu đầy ý nghĩa, trước khi mời mọi người cùng uống cà phê nhân ngày Quốc khánh 2/9...
Một người con nhận lại kỷ vật của cha sau 56 năm. Một gia đình lần đầu tiên có thêm thông tin về người cha đã mất tích hơn nửa thế kỷ. Những bộ hồ sơ từng nằm trong các kho lưu trữ ở Hoa Kỳ trở về Việt Nam. Những điều tưởng chừng chỉ thuộc về quá khứ ấy giờ đây lại cho thấy một hành trình khác: hai nước Việt Nam - Hoa Kỳ đi từ chiến tranh đến hòa giải, từ những vết thương đến hợp tác và từ ký ức chia cắt đến những nhịp cầu của hôm nay.
Từ hai phía của một cuộc chiến, hai nước Việt Nam-Hoa Kỳ từng bước trở thành bạn bè, đối tác, rồi Đối tác toàn diện và Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững.
Có một người cha đặt tên cho cô con gái đầu tiên của mình là Nhớ. Không ai biết ông có thể hình dung rằng hơn nửa thế kỷ sau, cái tên ấy lại gắn với một cuộc đời đi tìm cha. Người cha ấy là liệt sĩ Hoàng Văn Địch. Ông hy sinh khi các con còn nhỏ. Hoàng Thị Nhớ mới hai tuổi, người em út còn chưa chào đời. Cái tên Nhớ vì thế dường như đã trở thành một phần số phận của người con gái ấy.
“Danh sách chỉ dẫn nơi chôn cất liệt sĩ dựa trên tư liệu CDEC” là sản phẩm nghiên cứu của nhóm Dự án TTU–VWAI, được tổng hợp và biên soạn bởi nhà nghiên cứu Tạ Thu Phong. Công việc đòi hỏi quá trình rà soát, dịch thuật, phân tích và đối chiếu nhiều hồ sơ CDEC cùng các nguồn sử liệu có liên quan.
Bộ Ngoại giao cho biết, chiều 28/7, gặp Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hai nước để chuẩn bị chu đáo cho các chuyến thăm cấp cao.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị Đại sứ Mỹ tiếp tục làm việc với các cơ quan của Chính quyền, Quốc hội Mỹ để tăng cường hỗ trợ cung cấp thông tin tư liệu, kỷ vật và công nghệ mới, giúp Việt Nam đẩy nhanh triển khai "Chiến dịch 500 ngày đêm" nhanh chóng, hiệu quả.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Jennifer Wicks tiếp tục làm việc với các cơ quan của chính quyền, Quốc hội Hoa Kỳ để tăng cường hỗ trợ cung cấp thông tin tư liệu, kỷ vật và công nghệ mới nhằm giúp Việt Nam đẩy nhanh triển khai "Chiến dịch 500 ngày đêm" nhanh chóng, hiệu quả.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị Đại sứ Hoa Kỳ Jennifer Wicks tiếp tục làm việc với các cơ quan chức năng của Hoa Kỳ, tăng cường hỗ trợ thông tin, tư liệu, kỷ vật và công nghệ mới, góp phần đẩy nhanh, nâng cao hiệu quả “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị Đại sứ Hoa Kỳ Jennifer Wicks tiếp tục làm việc với các cơ quan chức năng của Hoa Kỳ, tăng cường hỗ trợ thông tin, tư liệu, kỷ vật và công nghệ mới, góp phần đẩy nhanh, nâng cao hiệu quả “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Chiều 27/8, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã tiếp Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Hợp chúng quốc Hoa Kỳ tại Việt Nam Jennifer Wicks.
Tiếp Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Jennifer Wicks, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà tái khẳng định Việt Nam luôn coi Hoa Kỳ là đối tác có tầm quan trọng chiến lược hàng đầu.
Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng khẳng định quyết tâm thực hiện 'Chiến dịch 500 ngày đêm' để bất kỳ sự hy sinh nào cũng không bị lãng quên.
Đêm ngày 08/08/2026 tại xã Phú Xuyên (TP.Hà Nội), Lê Văn Phúc ngồi trước màn hình máy tính, xung quanh là những tấm ảnh đã mờ nhòe, ố vàng, được Đội K72 (Bộ Chỉ huy quân sự TP.Đồng Nai) gửi tới sau khi tìm thấy chúng trong một chiếc ví da chôn cùng hài cốt Liệt sĩ ở ấp Bình Minh, xã Minh Đức.
Trong tiến trình khắc phục hậu quả chiến tranh, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Việt Nam luôn được Đại sứ quán Việt Nam tại Mỹ đặc biệt quan tâm và tích cực thúc đẩy.
Đại sứ quán Việt Nam tại Mỹ đã triển khai nhiều hoạt động nhằm mở rộng nguồn thông tin, tiếp cận các hồ sơ lưu trữ, huy động thêm nguồn lực cho việc tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.
Cơ quan Kiểm kê Tù binh và Người mất tích thuộc Bộ Chiến tranh Mỹ (DPAA) khẳng định, các cơ quan chức năng Mỹ coi việc hỗ trợ Việt Nam tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ là “trách nhiệm đạo lý và ưu tiên hàng đầu”, đồng thời sẽ nỗ lực hỗ trợ trong phạm vi lớn nhất có thể.
Tổng Lãnh sự Hoàng Thùy Dương và Lãnh sự Trần Văn Tùng bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với hướng hợp tác mà Texas Tech University đang triển khai. Hai nhà ngoại giao Việt Nam cũng chia sẻ nhiều ý kiến thiết thực về phương thức tăng cường phối hợp giữa TTU với các cơ quan chức năng, đối tác nghiên cứu và địa phương của Việt Nam.Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Houston khẳng định sẵn sàng hỗ trợ trong phạm vi chức năng, nhất là việc kết nối, trao đổi thông tin và tạo điều kiện cho những chương trình có khả năng đóng góp vào nỗ lực tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.
Đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia) do Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng làm trưởng đoàn đang có chuyến làm việc tại Mỹ.
Ngày 10/8, Đoàn công tác BCĐ quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã có buổi làm việc với nhóm nghiên cứu thuộc Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong Chiến tranh của Mỹ.
Ngày 10/8/2026, đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam do Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia 515 làm Trưởng đoàn, đã có cuộc làm việc kéo dài gần ba giờ với đại diện Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ (Department of War - DOW) và các đối tác triển khai Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI).
Trong chuyến công tác tại Hoa Kỳ, ngày 10-8 (theo giờ địa phương), đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ do Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo làm trưởng đoàn - đã có buổi làm việc với nhóm nghiên cứu thuộc Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong Chiến tranh (VWAI), nhằm đẩy nhanh tiến độ hợp tác với phía Hoa Kỳ trong tiếp nhận dữ liệu và vận động các nguồn lực phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” (gọi tắt là Chiến dịch 500 ngày đêm).
Tháng Bảy đã qua, nhưng việc tri ân là mãi mãi. Trong hàng triệu nén hương tri ân, vẫn có những nén hương được thắp lên trước một tấm di ảnh nhòe mờ, khi phía dưới chưa có phần mộ của người đã khuất. Gia đình liệt sĩ Trương Thanh Xuân vẫn đợi. Người cháu ngoại chưa từng gặp ông vẫn kiên trì tìm kiếm, với một niềm tin giản dị mà thiêng liêng: sẽ có ngày ông được gọi đúng tên, được xác định nơi nằm lại và trở về trong vòng tay quê hương, gia đình.
Tính từ ngày 23-6 đến 30-7, lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác minh thông tin hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng đã phát hiện, quy tập được 154 bộ hài cốt liệt sĩ.
Tính từ ngày 23/6 đến ngày 30/7, lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác minh thông tin hài cốt liệt sỹ tại Công viên Lê Thị Riêng đã phát hiện, quy tập được 154 bộ hài cốt liệt sỹ.
Trong số 12 địa điểm được đưa vào kế hoạch, núi Mây Tàu (xã Hòa Hiệp) là nơi có quy mô khảo sát lớn nhất. Theo hồ sơ, khu vực này từng là nơi đặt Bệnh viện dã chiến K76A, K76B trong thời kỳ kháng chiến và được ghi nhận có khoảng 700 liệt sĩ hy sinh, an táng tại đây.
Phó Đại sứ Hoa Kỳ Courtney Beale chia sẻ về Sáng kiến Tìm kiếm người Việt mất tích trong chiến tranh (VWAI) - một trong những dự án mới được triển khai sau khi Việt Nam đề nghị Hoa Kỳ hỗ trợ xác định danh tính người mất tích.
Gia đình đã dò tìm từng hàng mộ, đối chiếu từng tấm bia, hỏi thăm các cơ quan chức năng và người dân địa phương, nhưng đến nay vẫn chưa xác định được phần mộ của liệt sĩ Cù Xuân Diên.Điều khiến người thân day dứt nhất là giấy báo tử chỉ ghi nơi an táng ban đầu rất khái quát: 'nghĩa trang trận địa gần mặt trận'. Không có sơ đồ mộ chí, tọa độ hay tên địa danh cụ thể. Trong khi đó, qua nhiều đợt quy tập, hài cốt liệt sĩ có thể đã được di chuyển khỏi nơi chôn cất ban đầu và an táng dưới tên chưa biết.
Bên chén trà nóng cùng đĩa hoa quả, trong ngôi nhà nhỏ ở phố Đội Cấn, câu chuyện không chỉ dừng lại ở việc ôn nhớ quá khứ. Từ hành trình của hai cuốn nhật ký, các thành viên trong cuộc gặp cùng suy nghĩ về những việc cần tiếp tục thực hiện hôm nay: gìn giữ ký ức trung thực, khai thác các nguồn tư liệu chiến tranh vì mục đích nhân đạo, tăng cường kết nối giữa các cơ quan lưu trữ của Việt Nam và Hoa Kỳ, đồng thời chung tay tìm kiếm những người còn mất tích sau chiến tranh.
Theo TS Steve Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson, đơn vị đang lưu trữ 2,7 triệu trang tư liệu về người lính Việt Nam, hỗ trợ quá trình tìm mộ liệt sĩ.
Chương trình do 'Trái tim Người lính' phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Dự án TTU–VWAI và Câu lạc bộ 'Mãi mãi tuổi 20' tổ chức, với sự bảo trợ truyền thông của Tạp chí Điện tử Văn hóa và Phát triển.
TP.HCM sẽ khảo sát, xác minh và tìm kiếm hài cốt liệt sĩ hy sinh tại 12 khu vực trọng điểm, gắn với các trận đánh lớn trong giai đoạn 1967-1970.
Trong năm 2026, TP. Hồ Chí Minh sẽ tập trung khảo sát, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại 12 khu vực trọng điểm, ưu tiên cho các trận đánh có số lượng cán bộ, chiến sĩ hy sinh lớn, có nhân chứng rõ ràng.