Giữa những ngày nắng gắt của Tây Nguyên, người Jrai ở Chư A Thai (Gia Lai) hướng về đỉnh núi Chư Tao Yang, nơi diễn ra Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui.
Trong sâu thẳm đại ngàn nơi Chư Tao Yang sừng sững, có người già sau lễ cầu mưa cô độc ngồi với một cuộc đối thoại không ngừng nghỉ của truyền thống đồng bào. Cuộc đối thoại lặng lẽ khi lão già làng đang đi dần về phía tuổi trời, gần như đơn độc.
Trong sâu thẳm đại ngàn nơi Chư Tao Yang sừng sững, có người già sau lễ cầu mưa cô độc ngồi với một cuộc đối thoại không ngừng nghỉ của truyền thống đồng bào. Cuộc đối thoại lặng lẽ khi lão già làng đang đi dần về phía tuổi trời, gần như đơn độc.
Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui ở núi thần Chư Tao Yang (xã Chư A Thai, Gia Lai) không chỉ là một nghi lễ tín ngưỡng, mà còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại. Trong tiếng cồng chiêng vang vọng và làn khói nghi ngút trên đỉnh núi linh thiêng, người Jrai gửi gắm khát vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng no đủ.
Ngày 25/4, tại Khu di tích lịch sử - văn hóa quốc gia Plei Ơi, UBND xã Chư A Thai, tỉnh Gia Lai tổ chức Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui (Vua Lửa) theo phong tục truyền thống của đồng bào Jrai, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.
Lễ cúng cầu Yang Pơtao Apui (tỉnh Gia Lai) mưa ngoài mục đích bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa bản địa đặc trưng còn góp phần tạo chuyển biến tích cực cho lĩnh vực du lịch, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui (Vua Lửa) dự kiến diễn ra vào ngày 25-4 tại Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia Plei Ơi (xã Chư A Thai, tỉnh Gia Lai). Sự kiện đang được địa phương tích cực chuẩn bị với kỳ vọng trở thành điểm nhấn văn hóa-du lịch đặc sắc trong dịp nghỉ lễ.
Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.
Ở khu vực phía Tây tỉnh, trên vùng đất Chư A Thai, truyền thuyết về Pơtao Apui - Vua Lửa của người Jrai đến nay vẫn còn vang vọng. Điều này không chỉ lưu giữ một di sản độc đáo của Tây Nguyên, mà đang trở thành không gian văn hóa - du lịch.
Tuy có sự phát triển của hệ thống thủy lợi song lễ cúng cầu mưa vẫn đóng vai trò quan trọng trong đời sống cư dân vùng thung lũng Cheo Reo. Sự đa dạng trong nghi thức cúng của mỗi cộng đồng dân cư đã góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.
Vua Lửa (Gia Lai) là những vị vua có sức mạnh siêu nhiên, có thể hô phong hoán vũ, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu nhờ chiếc gươm thần kỳ lạ mà vua nắm giữ.
Giữa cái nắng như đổ lửa những ngày tháng 3, hai phụ tá đời Vua Lửa thứ 14 làm lễ cúng Cầu mưa Yang Pơtao Apui với điệu múa cổ xưa trên đỉnh 'núi thần Chư Tao Yang' (thuộc địa phận xã Ayun Hạ, huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai).
Chuyện về các Pơtao Apui (Vua Lửa) sở hữu gươm thần có quyền năng hô mưa gọi gió không chỉ là huyền thoại mà gắn với dòng chảy văn hóa, lịch sử của người Jrai ở thung lũng Ayun Hạ (huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai) suốt nhiều thế kỷ qua.
UBND huyện Phú Thiện vừa tổ chức phục dựng Lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui (Vua Lửa) năm 2025 tại Khu di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia Plei Ơi, xã Ayun Hạ, huyện Phú Thiện (Gia Lai).
Tại Hội thảo 'Vua Lửa - huyền thoại và hiện thực' được tổ chức tại huyện Phú Thiện (Gia Lai) các đại biểu thống nhất cao việc đề nghị nâng cấp Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia Plei Ơi thành di tích quốc gia đặc biệt.
Nằm trong khuôn khổ lễ hội cầu mưa, giải chạy Việt dã huyện Phú Thiện (tỉnh Gia Lai) mở rộng năm 2025 là hoạt động được cộng đồng yêu chạy bộ mong chờ. Cung đường đẹp cùng bước chạy bền bỉ, những tiếng reo hò cổ vũ đã góp phần tạo nên một giải Marathon thành công trên Di tích Vua Lửa.
Ngày 28/3 tại huyện Phú Thiện, UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội tổ chức Hội thảo Khoa học về di tích lịch sử Quốc gia Plei Ơi với chủ đề 'Vua lửa Huyền thoại và hiện thực giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di tích Plei Ơi'
Lễ cúng cầu mưa được tổ chức trang nghiêm trên đỉnh núi thần Chư Tao Yang - nơi 14 vị Vua Lửa từng trị vì trên mảnh đất Tây Nguyên. Đây không chỉ là lễ nghi nông nghiệp đơn thuần mà đã trở thành một phong tục, một hình thức sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng độc đáo của đồng bào Jrai.
Sáng 28-3, tại huyện Phú Thiện, UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội (KHXH) Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học 'Vua Lửa-huyền thoại và hiện thực', giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di tích Plei Ơi.
Trên đời có thực sự tồn tại những con người có quyền năng hô mưa gọi gió? Chính hiện thực và truyền thuyết hư ảo đan cài vào nhau khiến lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui ở thung lũng Ayun Hạ trở thành một hiện tượng đặc biệt, hấp dẫn bởi sự linh thiêng, huyền bí.
Sáng 27-3, lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui và Hội thi văn hóa-thể thao các dân tộc thiểu số huyện Phú Thiện lần thứ XVI diễn tại Khu di tích lịch sử-văn hóa quốc gia Plei Ơi (xã Ayun Hạ, huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai).
Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam sẽ tổ chức hội thảo khoa học về di tích lịch sử quốc gia Plei Ơi vào ngày 28-3 tại huyện Phú Thiện.
Ủy ban nhân dân huyện Phú Thiện (tỉnh Gia Lai) vừa có văn bản số 377/UBND-VX về việc điều chỉnh nội dung Giải chạy việt dã tại kế hoạch số 48/KH-UBND ngày 7-3-2025 của UBND huyện.
Thông tin từ UBND huyện Phú Thiện (tỉnh Gia Lai), giải việt dã 'Marathon Yang Pơtao Apui-Theo bước chân Vua Lửa' năm 2025 sẽ được tổ chức vào ngày 29-3, sớm hơn mọi năm 1 tháng.
Trong bài viết này, chúng tôi xin giới thiệu những thông tin ban đầu về bộ chóp tháp-di vật được phát hiện ở vùng Ayun Pa, hiện lưu giữ tại Tòa Giám mục Kon Tum, như một minh chứng về sự tồn tại của văn hóa Champa trên vùng đất Vua Lửa.
Vua Gió là một trong ba vị vua tồn tại ở đất Tây Nguyên theo tục lệ của người Jrai. Vua Gió phải được chọn ra từ những người có uy tín, dân làng phong làm 'vua' và có nhiệm vụ cầu mưa cho dân làng mỗi lần xảy ra hạn hán.
Khu vực Đông Nam tỉnh Gia Lai có số lượng nhà nuôi yến lớn với chất lượng tổ yến rất tốt. Khai thác lợi thế này, cùng với quy hoạch vùng nuôi, nhiều cơ sở sản xuất yến sào đã chủ động đăng ký thương hiệu, đa dạng hóa sản phẩm nhằm khẳng định vị thế trên thị trường.
Gắn liền với truyền thuyết Hỏa Xá, Khu di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi (xã Ayun Hạ, huyện Phú Thiện) chứa đựng những giá trị to lớn về lịch sử, văn hóa. Huyện Phú Thiện đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm xây dựng khu di tích thành sản phẩm du lịch đặc thù của địa phương.
Mỗi dòng sông trên trái đất đều góp phần làm nên nền văn hóa trên lưu vực của nó và sông Ayun cũng vậy.
Với các hoạt động phong phú, Ngày hội văn hóa, thể thao các dân tộc thiểu số và Phiên chợ nông sản huyện Phú Thiện (tỉnh Gia Lai) năm 2024 đã tạo nên không gian đa sắc màu văn hóa ngay trên Di tích Vua Lửa.
Sáng 1-5, UBND huyện Phú Thiện (tỉnh Gia Lai) tổ chức giải chạy huyện Phú Thiện lần thứ II năm 2024 với chủ đề 'Marathon Yang Pơtao Apui-Theo bước chân Vua Lửa' với cung đường mang đến nhiều điều mới lạ và hào hứng với các vận động viên.
Nghi lễ cúng cầu mưa Yang Pơtao Apui diễn ra trên đỉnh núi thần Chư Tao Yang, được phục dựng nguyên bản theo phong tục của người Jrai bản địa.
Sáng 30-4, tại Khu Di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi (xã Ayun Hạ, huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai), UBND huyện Phú Thiện khai mạc lễ hội cầu mưa Yang Pơ tao Apui và Hội thi văn hóa thể thao các dân tộc thiểu số lần thứ XV năm 2024.
Do thời tiết nắng nóng, kỳ nghỉ lễ 30-4 và 1-5 năm nay, nhiều người dân ở khu vực Đông Nam tỉnh Gia Lai lựa chọn các điểm dã ngoại gần nhà để vui chơi, thư giãn. Bên cạnh đó, các địa phương tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao thu hút khách du lịch gần xa.
Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (năm 1975), Tây Nguyên là mảnh đất có sức hút lạ kỳ đối với các nhà khoa học nói chung, khoa học xã hội nói riêng.
Sách Phan Huy Lê di cảo: Nhận thức lịch sử Việt Nam (NXB Khoa học xã hội) vừa được ra mắt tại Hà Nội nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh GS-NGND Phan Huy Lê (23/2/1934 - 23/2/2024).
4 Nghệ nhân Ưu tú người Bahnar, Jrai của tỉnh Gia Lai vừa được hỗ trợ kinh phí để trao truyền văn hóa truyền thống và đào tạo, bồi dưỡng thế hệ kế cận. Đây là sự động viên, khuyến khích đối với những 'báu vật nhân văn' trong việc cống hiến cho sự nghiệp văn hóa dân tộc.
Yang Nước là một vị thần có vị trí đặc biệt trong tâm thức của người Jrai trên cao nguyên. Ở đó, Yang Nước là khởi nguồn của sự sống, của mọi điều gắn với buôn làng từ ngàn đời qua.
Pơtao Apui hay Vua Lửa là một hiện tượng tín ngưỡng độc đáo ở Tây Nguyên và Đông Nam Á. Năm 1993, làng Vua Lửa (Plei Ơi, xã Ayun Hạ, huyện Phú Thiện) được Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích cấp quốc gia. Tuy nhiên, đến nay, không nhiều người biết về di sản lịch sử-văn hóa này.
Trong Công văn của Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai trả lời các kiến nghị của cử tri có nội dung liên quan đến việc đầu tư xây dựng nhà điều trị và hội trường cho Trung tâm Y tế huyện Phú Thiện và điều chỉnh khoanh vùng Khu di tích Plei Ơi. Báo Gia Lai điện tử xin trích đăng nội dung trả lời về vấn đề nêu trên.
Nghệ nhân Ưu tú Rơ Ô Bhung (buôn Gum Gốp, xã Ia Rmok, huyện Krông Pa, tỉnh Gia Lai) kể rằng: Xưa kia, cư dân Jrai vùng hạ lưu sông Ba thường mời các Vua Lửa (Pơtao Apui) ở thung lũng Ayun Hạ đến làm lễ cầu mưa. Hình ảnh các Vua Lửa cùng không khí hội hè trong nghi lễ nông nghiệp quan trọng bậc nhất của người Jrai vẫn còn in đậm trong trí nhớ của vị già làng đã đi qua 85 mùa rẫy này.
Mười mấy đời truyền lại, Vua Lửa là người kết nối của lũ làng và thần, người có sự tôn kính bậc nhất của cộng đồng. Trên vương quốc của Vua Lửa bây giờ, dù không còn nhiều huyễn hoặc, nhưng Vua Lửa vẫn như là niềm tin bất diệt của người Jrai.
Liên quan đến kiến nghị của cử tri huyện Phú Thiện về đầu tư cơ sở vật chất cho ngành Y tế huyện; điều chỉnh khoanh vùng Khu di tích văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi (Vua Lửa), Báo Gia Lai điện tử xin trích đăng nội dung trả lời của UBND tỉnh về vấn đề trên.
Vua Gió-tiếng Jrai là Pơtao Angin. Bởi làm 'vua' của gió nên suốt đời 'ngài' phải đi bộ nếu không sẽ bị… gió gọi đi. Và có lẽ vì quan niệm nước, lửa và gió không thể dung hòa nên dù cùng sống gần nhau, cùng làm một việc là cầu trời cho mưa thuận gió hòa, Vua Gió phải kiêng không được giáp mặt Vua Nước (Pơtao Ia) và Vua Lửa (Pơtao Apui).
Có những con người, vùng đất tưởng chừng chỉ gặp gỡ ngắn ngủi nhưng lại trở thành cơ duyên. Điển hình là cuộc gặp giữa Tiến sĩ Sử học Nguyễn Thị Kim Vân với cao nguyên Pleiku năm bà 14 tuổi. Để rồi từ đây bà gắn bó, cống hiến gần như cả cuộc đời bằng cách kiếm tìm, khái quát, lưu lại những dấu chân lịch sử-văn hóa của vùng đất này bằng góc nhìn khoa học.
Dịp lễ 30/4 và 1/5, huyện Phú Thiện (Gia Lai) tổ chức Lễ cúng cầu mưa Yang Pơtao Apui cùng các hoạt động văn hóa để giới thiệu về hình ảnh con người, nét đẹp văn hóa, thiên nhiên vùng đất nơi đây.
Với niềm tin vào sức mạnh của Vua Lửa và thanh gươm thần, lễ cúng cầu mưa đã trở thành nét văn hóa tín ngưỡng kéo dài hàng thế kỉ của đồng bào Jrai huyện Phú Thiện (tỉnh Gia Lai). Việc kết hợp lễ hội với các hoạt động văn hóa, thể thao, kết nối với các điểm tham quan, du lịch đã tạo cơ hội quảng bá hình ảnh thiên nhiên, con người, nét đẹp văn hóa đồng bào dân tộc tại chỗ đến với du khách gần xa.