Sáng 31-8, Bảo tàng tỉnh Gia Lai khai mạc triển lãm tranh của họa sĩ Xu Man. Sự kiện nhằm quảng bá những tác phẩm của cố họa sĩ Xu Man-người được xem là cánh chim đầu đàn của nền mỹ thuật Tây Nguyên đến với công chúng yêu nghệ thuật.
Bảo tàng tỉnh Gia Lai đang lưu giữ 17 tác phẩm của họa sĩ Xu Man. Để tổ chức một cuộc triển lãm nhằm giới thiệu những bức tranh này đến với công chúng yêu mỹ thuật nói chung, yêu tranh Xu Man nói riêng, chúng tôi tìm kiếm thêm tư liệu về ông để làm phong phú nội dung triển lãm. Và, chúng tôi nhớ đến nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Trần Phong-người có nhiều tấm ảnh chụp họa sĩ Xu Man đã đăng báo.
Khách đến thăm một gia đình cũng đồng thời là khách của cả làng. Nguyên tắc rất phổ biến trong các cộng đồng Bahnar truyền thống này không phải người ngoài làng nào cũng biết. Người chân ướt chân ráo mới lên định cư ở Gia Lai những năm 90 của thế kỷ trước như tôi lại càng không thể biết mỹ tục ấy.
Họa sĩ Lê Hùng chuẩn bị tổ chức triển lãm cá nhân, kết quả của 2 năm bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 phải ngồi ở nhà và anh đã vẽ, vẽ và vẽ. Về vẽ, ai cũng phải công nhận ông họa sĩ này hết sức cần cù và đam mê.
Là tôi đang nhắc đến 2 ông giáo sư nổi tiếng Từ Chi và Tô Ngọc Thanh. Sau Tết Nguyên đán 1981, lần đầu tiên ăn Tết xa nhà, tôi đang lơ vơ thì anh bạn cùng Phòng Văn nghệ rủ: 'Có đoàn của Viện Văn hóa xuống làng Tơ Tung (huyện Kbang) quay phim tư liệu lễ cơm mới. Cần người chạy máy nổ, tôi với ông thầu đi'. Anh này là họa sĩ, tốt nghiệp Trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế, lên nhận công tác ở đây trước tôi vài năm. Tôi bật cười hỏi lại anh ấy: 'Hai thằng có bằng cấp cao nhất cơ quan lại đi chạy máy nổ, nhưng ông biết sử dụng không?'. 'Dễ ẹc, tôi làm được'-anh trả lời chắc nịch.
Cố họa sĩ Xu Man là một tài năng lớn của nền hội họa Việt Nam đương đại. Tên tuổi của ông không những đã quá quen thuộc với giới hội họa mà cả với những ai có chút vốn văn hóa Tây Nguyên. Tuy nhiên, có lẽ còn ít người biết họa sĩ đã có một quãng đời cay cực dưới ách thống trị của thực dân Pháp trước khi được Cách mạng cứu vớt.
Tôi quen chị H'Ben khi chị làm Hiệu trưởng Trường Văn hóa Nghệ thuật Gia Lai do anh Trịnh Kim Sanh (Trịnh Kim Sung)-Trưởng ty Văn hóa Thông tin tỉnh Gia Lai-Kon Tum giới thiệu. Anh Trịnh Kim Sanh bảo tôi: 'Cậu gặp H'Ben tha hồ mà nói mà hát mà khoe tiếng Bahnar với một nghệ sĩ người Bahnar thứ thiệt'.
Những ngày cuối thu, chầm chậm đi qua những cung đường Phố núi Pleiku (tỉnh Gia Lai) cảm nhận chút lạnh khẽ khàng, dừng chân thưởng lãm những tác phẩm mỹ thuật bên đường Anh Hùng Núp, bắt gặp một cao nguyên đa sắc. Cảm giác như được sở hữu, được chạm vào vẻ đẹp của vùng đất, của mùa thu cao nguyên hay cả chiều dài thăm thẳm của văn hóa bản địa qua những mùa lễ hội trong những tác phẩm.
Cố họa sĩ Xu Man là người nổi tiếng không chỉ của Gia Lai nên nhiều người biết và có kỷ niệm với ông. Bản thân tôi cũng có một vài kỷ niệm nho nhỏ với ông, không chỉ về những bức tranh ông vẽ.
Trước ngày diễn ra khai mạc 'Lễ hội Cồng chiêng Tây Nguyên', đã diễn ra các hoạt động triển lãm 'Nhạc cụ truyền thống các dân tộc Việt Nam' và trình diễn nghệ thuật tạc tượng gỗ dân gian, đan lát và dệt thổ cẩm.