Trải qua các thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc, đặc biệt là cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, Phú Thọ là địa bàn chiến lược ghi dấu hệ thống căn cứ địa, chiến khu cách mạng kiên cường. Những “địa chỉ đỏ” ấy không chỉ là nơi lưu giữ ký ức hào hùng, giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ, mà còn chuyển hóa thành nguồn lực nội sinh, động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển nhanh và bền vững.
Dưới ngọn đuốc cách mạng dẫn đường, các chiến khu cách mạng trên địa bàn khu vực Hoà Bình đã lần lượt được thành lập. Từ đây, những thanh niên yêu nước đã được tập hợp, rèn luyện và trở thành lực lượng nòng cốt trong việc khởi nghĩa đấu tranh, đập tan áp bức, giành chính quyền.
Trong căn nhà nhỏ ở phố Hữu Nghị, xã Lạc Sơn, tiếng thời gian như chậm lại. Ở tuổi 95, cụ bà Bùi Thị Diên vẫn minh mẫn, thường kể lại cho con cháu nghe những năm tháng sục sôi của cách mạng. Trên bàn thờ gia tiên, di ảnh cụ Quách Hy quan lang Mường Khói năm xưa và con trai cả Quách Đức Rưỡng được đặt trang trọng. Dưới di ảnh, hương khói chưa bao giờ tắt, như nối nhịp ký ức một gia tộc từng từ bỏ mọi bổng lộc, danh vọng để đi theo tiếng gọi non sông, dấn thân theo Cách mạng...
Đến năm 2025, Hòa Bình đã có quá trình thành lập tỉnh được 139 năm (1886 - 2025). Địa danh và con người Hòa Bình đã được bạn bè trong nước, quốc tế biết đến ngày càng nhiều hơn bởi những nét văn hóa, lịch sử độc đáo, bản sắc.
Đối với người Mường ở Lạc Sơn nói riêng và một số khu vực khác thuộc tỉnh Hòa Bình nói chung thì Quốc khánh 2/9 thực sự là một ngày hội trên núi cao. Ngoài mở tiệc ăn mừng cùng với nhiều hoạt động vui chơi, giải trí, người già ở đây còn ngồi ôn lại, nhắc nhở, giáo dục con cháu mình về truyền thống anh hùng của quê hương cũng như đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam.
