Có những vùng đất chỉ cần lần theo những dấu tích còn lại là cả một thời kỳ lịch sử lại hiện về. Ở xã Ba Đình, tỉnh Thanh Hóa, giữa những lũy tre, hào đất và không gian di tích được phục dựng, câu chuyện về những người đã đứng lên chống giặc ngoại xâm cách đây hơn một thế kỷ vẫn đang được kể tiếp. Đó là chuyện về một căn cứ từng trở thành thành lũy kiên cường của phong trào Cần Vương ở Thanh Hóa cuối thế kỷ XIX.
Mẫu vật của Austronaga minuta, một loài bò sát biển cổ dài khoảng 60 cm, bảo tồn không chỉ bộ xương gần như hoàn chỉnh mà còn cả những dấu tích rõ ràng của dạ dày, gan và ruột.
Ngày 30/9, tại phường Vân Hà, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Bắc Ninh phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển văn hóa Hùng Vương Chi nhánh Bắc Ninh tổ chức tọa đàm “Vai trò của cộng đồng trong công tác quản lý và bảo vệ một số di tích lịch sử thời đại Hùng Vương trên địa bàn thành phố Bắc Ninh”.
Nằm bên hữu ngạn dòng Chu giang hiền hòa, vùng đất cổ Bất Căng xưa còn có tên gọi là Đa Căng, thuộc sách Đa Căng, nay thuộc xã Thọ Xuân, là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử của xứ Thanh. Trải qua bao thăng trầm, nơi đây vẫn lưu giữ dấu tích hào hùng của Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thế kỷ XV, gắn với chiến thắng đồn Đa Căng vang dội dưới sự lãnh đạo của Bình Định vương Lê Lợi. Đặc biệt, Bất Căng còn là quê hương lâu đời của dòng họ Lê Năng - một dòng họ có nhiều đóng góp cho Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn.
Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ (HCLS) tại tỉnh Quảng Ngãi, thành phố Đà Nẵng vẫn đang được gấp rút triển khai. Từ nguồn tin quý báu của bà con Nhân dân, các đội tìm kiếm, khai quật và xác định danh tính Liệt sĩ lại tiếp tục dấn bước vào những địa danh từng là chiến trường xưa, quyết tìm lại dấu tích của những ngôi mộ đã hơn 50 năm lặng lẽ yên giấc giữa rừng xanh rì rào.
Loại thực phẩm hơn 2.000 năm tuổi được phát hiện trong di tích Trung Quốc hé lộ những dấu vết đời sống bình dị, bất ngờ của người xưa.
Ngày 29/1/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Trong không gian lưu giữ những dấu tích của nền giáo dục và khoa cử Việt Nam, Người dành sự quan tâm đến những tấm bia Tiến sĩ - nơi khắc ghi tên tuổi những người tài của đất nước qua các triều đại.
Lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tiếp tục phát hiện thêm 10 bộ hài cốt tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM).
Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, Di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, xã Tân Lập, tỉnh Tây Ninh, vẫn là nơi lưu giữ những dấu tích của lịch sử cách mạng Việt Nam.
Sau 15 năm giải mã dấu tích khảo cổ, tư liệu lịch sử và kiến trúc, Điện Kính Thiên được khởi công phục dựng ngay tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long.
Di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, thuộc xã Tân Lập, tỉnh Tây Ninh là nơi lưu giữ những dấu tích đặc biệt của lịch sử cách mạng Việt Nam.
Ngày 29.9, UBND tỉnh Gia Lai ban hành Quyết định số 4124/QĐ-UBND xếp hạng Nhà bia tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ hy sinh trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam (1977 - 1979) tại Đồn 649 là di tích lịch sử cấp tỉnh.
Tường, đường và nền thành phố cổ Aventicum bị chôn vùi cản trở rễ cây tiếp cận nguồn nước; nắng nóng kéo dài tạo thành những vệt cây khô héo phác họa đường nét các công trình cổ khi nhìn từ trên cao.
Hơn 70 năm sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, trên mảnh đất Điện Biên lịch sử vẫn còn những người lính chưa được trở về với đồng đội, quê hương. Từ những nguồn tin của người dân đến những chuyến khảo sát giữa đại ngàn, cán bộ, chiến sĩ lực lượng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên đang bền bỉ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Mỗi phần mộ được tìm thấy là thêm một người con được trở về, thêm một nỗi niềm tri ân được gửi gắm.
Giai đoạn 1965-1968, Cồn Tiên và Dốc Miếu là những cứ điểm quan trọng trong tuyến phòng thủ thuộc “hàng rào điện tử McNamara”, nhằm ngăn chặn sự chi viện cho chiến trường miền Nam. Quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn khi đó gọi Cồn Tiên là “con mắt miền Nam trên đường 9”. Rạng sáng 8/5/1967, quân ta mở cuộc tiến công vào Cồn Tiên. Trận đánh diễn ra ác liệt, góp phần giáng đòn mạnh vào tuyến phòng thủ McNamara. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ở Cồn Tiên vẫn còn những người lính nằm lại. Hành trình tìm kiếm các anh vẫn đang được tiếp nối, để những người lính năm xưa được trở về với gia đình, đồng đội.
Sáng 30/9, tại Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai trang trọng tổ chức Lễ truy điệu 71 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập trên địa bàn. Sau nhiều tháng lần theo những nguồn tin, ký ức của nhân chứng và dấu tích còn lại trên các chiến trường cũ, hôm nay các anh đã được đưa về yên nghỉ trong sự thành kính của đồng đội và Nhân dân.
Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một hy vọng được thắp lên cho các gia đình đã mỏi mòn chờ đợi; mỗi thông tin, danh tính được xác minh là thêm một người lính được trở về đoàn tụ với gia đình.
Một di tích được gìn giữ không chỉ bằng hiện vật, tư liệu, mà còn bằng cách những câu chuyện lịch sử tiếp tục được kể lại. Từ Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng, những giá trị ấy đang được trao truyền và lan tỏa đến các thế hệ hôm nay.
Tháng 9 lịch sử, trên đồi Đá Vôi ở phường Cam Đường, những bước chân lặng lẽ của cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (lâm thời) thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và các lực lượng địa phương đang nối dài hành trình tìm kiếm đồng đội đã khuất.
Khuôn Mánh (xã Tràng Xá) là vùng rừng có giá trị về lịch sử, sinh thái và cảnh quan của tỉnh Thái Nguyên. Nơi đây lưu giữ dấu tích gắn với truyền thống cách mạng, trong đó có Di tích lịch sử Quốc gia nơi thành lập Đội Cứu quốc quân II, đồng thời có diện tích rừng sản xuất do người dân quản lý, sử dụng.
Ngày 29/9, tại Khu di sản Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, TP Hà Nội long trọng tổ chức Lễ khởi công Dự án Đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Lễ khởi công. Cùng dự có các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQ Việt Nam, lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và thành phố Hà Nội; các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế…
Giữa những cánh rừng cao su, triền đồi từng là căn cứ cách mạng, cán bộ, chiến sĩ Đội K75 vẫn lần theo từng dấu tích để tìm lại những người lính đã nằm xuống. Mỗi cuộc tìm kiếm không chỉ là hành trình trở về của những người đã hi sinh, mà còn là sự chờ đợi của những gia đình nhiều năm chưa biết người thân đang ở đâu.
Ngày 29/9/2026, tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), trưng bày về tính xác thực phục dựng Điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên đã chính thức mở cửa đón khách tham quan.
Một thông tin đáng chú ý: Sáng nay 29/9, Hà Nội sẽ khởi công phục dựng điện Kính Thiên nằm trong không gian Di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long. Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực do Chính phủ Việt Nam và UNESCO đồng tổ chức.
Từ thông tin của một người dân từng tham gia phục vụ chiến đấu cùng bộ đội Việt Nam, cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ số 1, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị đã lần theo dấu tích, tìm kiếm và cất bốc 2 hài cốt liệt sĩ trong những hang đá chật hẹp tại tỉnh Khăm Muồn, Lào.
Dấu tích khảo cổ, tư liệu lịch sử, hiện vật kiến trúc và nghiên cứu về nghi lễ cung đình được đối chiếu trong suốt 15 năm, từng bước hình thành cơ sở khoa học cho việc phục hồi Điện Kính Thiên tại Hoàng thành Thăng Long.
Ngày 29/9, tại Hoàng thành Thăng Long, câu chuyện về Điện Kính Thiên được mở ra qua không gian trưng bày chuyên đề về tính xác thực trong phục dựng di sản. Nằm trong khuôn khổ Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và tính xác thực, trưng bày giới thiệu những tư liệu, dấu tích và kết quả nghiên cứu, giúp công chúng hình dung diện mạo Điện Kính Thiên trong dòng chảy lịch sử.
Sáng 29/9, tại Khu di sản Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, TP. Hà Nội tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và thực hiện nghi lễ khởi công.
Từng là kinh đô của hai vương triều Vijaya (Chăm Pa) và Tây Sơn, vùng đất quanh thành Hoàng Đế (thuộc thị xã An Nhơn, Bình Định trước đây, nay là Gia Lai) một thời sầm uất, quy tụ nhiều ngành nghề phục vụ đời sống kinh đô. Hàng trăm năm qua, những làng nghề truyền thống vẫn được truyền thừa, tạo nên “vùng đất trăm nghề” như một sự giữ gìn dấu tích kinh đô xưa.
Những chứng cứ vật chất còn lại không chỉ phản ánh trình độ kiến trúc, mỹ thuật cung đình thế kỷ XV mà còn trở thành cơ sở khoa học quan trọng cho quá trình bảo tồn, nghiên cứu và phục hồi công trình.
Những vùng đất thường xuyên đối mặt với nắng hạn, thậm chí nằm ngay bên bờ biển, nhiều giếng Chăm cổ vẫn cung cấp nguồn nước trong lành qua hàng trăm năm. Những công trình tưởng như bình dị này chứa đựng nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa và đời sống. Ngày nay, cùng với việc cung cấp nguồn nước cho cộng đồng, các giếng Chăm cổ còn gắn với tín ngưỡng dân gian, trở thành điểm đến để du khách khám phá những câu chuyện và dấu tích văn hóa trên dải đất miền Trung.
Sáng 29/9, tại Khu di sản Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, thành phố Hà Nội tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Lễ khởi công
Từ thềm rồng, lan can đá, gạch, ngói, cấu kiện trang trí kiến trúc đến những mô hình nghiên cứu phục dựng, các dấu tích được phát hiện qua nhiều năm khai quật tại Hoàng thành Thăng Long đang từng bước giúp giới nghiên cứu giải mã diện mạo Chính điện Kính Thiên thời Lê sơ.
Ngày 29/9, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị cho biết, từ thông tin của một người dân nước bạn Lào từng tham gia phục vụ chiến đấu, lực lượng chức năng đã lần tìm dấu tích và cất bốc 2 hài cốt liệt sĩ trong những hang đá chật hẹp tại tỉnh Khammouane, Lào.
Từ thông tin một người dân từng tham gia phục vụ chiến đấu cùng bộ đội Việt Nam, lực lượng chức năng lần tìm dấu tích và cất bốc được 2 hài cốt liệt sĩ trong những hang đá chật hẹp ở nước bạn Lào.
Ngày 29/9, tại Khu di sản Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội, TP Hà Nội long trọng tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự buổi lễ.
Trên những vùng đất từng là chiến trường ở Lào Cai, hành trình tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn lặng lẽ tiếp diễn. Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một người lính được trở về với đồng đội, quê hương và vòng tay Tổ quốc.
Giữa một thành phố hiện đại như Đài Bắc - Đài Loan, Trung Quốc có những vùng địa hình đặc biệt và các dòng suối khoáng nóng. Dương Minh Sơn - vùng núi nằm ở phía Bắc Đài Bắc, nơi lưu giữ những dấu tích rõ nét của một hệ thống núi lửa cổ. Các nhà địa chất cho biết đây là nơi không cần bước vào phòng trưng bày cũng có thể quan sát được lịch sử của trái đất.
Sau nhiều năm khai quật và nghiên cứu, các dấu tích từ đường Ngự đạo, sân Đan Trì đến nền móng chính điện từng bước hé lộ không gian điện Kính Thiên. Đặc biệt, địa tầng dày 6 m cùng những phát hiện khảo cổ năm 2026 tiếp tục bổ sung cơ sở khoa học quan trọng cho việc nghiên cứu phục dựng tòa chính điện của Hoàng thành Thăng Long.
Giữa những cánh rừng trên nước bạn Lào, nơi thời gian đã phủ lên những dấu tích chiến tranh, vẫn có những người lính Việt Nam miệt mài đi tìm đồng đội. Với Thượng tá Lê Hữu Tuấn, Đội trưởng Đội Quy tập, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa, mỗi chuyến đi không chỉ là một nhiệm vụ. Đó là hành trình tìm lại những người đã nằm xuống, để đưa họ trở về với đất mẹ sau hàng chục năm xa cách.
Có những di tích vẫn còn nguyên vẹn, nhưng cũng có những dấu tích đã bị thời gian xóa mờ. Một cây cầu, một bến phà hay một đồn bốt cũ... nếu chỉ nhìn bằng mắt thường, thế hệ hôm nay khó có thể cảm nhận hết sự hy sinh và giá trị đằng sau đó. Công nghệ số đang mở ra một cách tiếp cận hoàn toàn mới để lịch sử được kể lại sinh động hơn.
Các tham luận tại Hội nghị “Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực” chiều 28.9, tại phiên họp toàn thể “Di sản sống, tinh thần và hiệp hội”, các chuyên gia tập trung trao đổi về tính xác thực của di sản trong bối cảnh đời sống xã hội không ngừng vận động.
Trong khuôn khổ Hội nghị “Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực”, Phiên toàn thể “Tính xác thực trong một thế giới đang thay đổi” diễn ra ngày 28.9 tại Hà Nội đã tập trung trao đổi về cách nhận diện, đánh giá tính xác thực của di sản trong bối cảnh mới.
Ngày 28/9, Đội K93 (Bộ CHQS tỉnh An Giang) tìm kiếm, quy tập được 5 hài cốt liệt sĩ tại ấp Phước Bình, xã Ô Lâm, nâng tổng số hài cốt liệt sĩ đơn vị tìm kiếm, quy tập trong giai đoạn XXVI lên 38 hài cốt liệt sĩ.
Ngày 28/9, Đội K93 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang) cho biết đơn vị vừa tìm kiếm và quy tập thành công 5 hài cốt liệt sĩ tại ấp Phước Bình, xã Ô Lâm, tỉnh An Giang.
Từ giao lưu, thích nghi đến tiếp nối đời sống, những câu chuyện tại Tràng An, Hoàng thành Thăng Long, Hội An cùng nhiều di sản ở Ấn Độ, Nhật Bản và Myanmar cho thấy tính xác thực cần được nhìn từ nhiều lớp giá trị.
Từ Yên Tử của Việt Nam, núi Cảnh Mai của Trung Quốc, Luang Prabang của Lào đến cảnh quan văn hóa Tutuala của Timor Leste… các tham luận tại Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực diễn ra chiều 28-9 cho thấy, một điểm gặp gỡ quan trọng: Di sản chỉ thực sự sống khi các giá trị được cộng đồng tiếp tục thực hành, trao truyền và gìn giữ.
Nhiều công trình, địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa đang đối diện nguy cơ xuống cấp, xâm hại do chưa được xếp hạng hoặc đưa vào danh mục kiểm kê di tích. Rà soát, đánh giá giá trị và hoàn thiện hồ sơ khoa học được xem là bước quan trọng nhằm xác lập cơ chế quản lý phù hợp, qua đó huy động nguồn lực bảo tồn những dấu tích có giá trị lịch sử, văn hóa cho mai sau.