VHXQ - Sau hợp nhất, Đà Nẵng sở hữu không gian văn hóa rộng lớn cùng nguồn tư liệu Hán - Nôm phong phú, trải dài qua nhiều thế kỷ. Đây là nguồn sử liệu gốc quan trọng, góp phần nhận diện quá trình hình thành, phát triển vùng đất xứ Quảng. Tuy nhiên, việc thiếu đội ngũ nghiên cứu, đặc biệt là lực lượng kế cận, đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản này.
VHXQ - Tại đình làng, chùa chiền, nhà thờ tộc, đền miếu và trong nhiều gia đình ở xứ quảng, một kho tàng Hán - Nôm vẫn được lưu giữ với sắc phong, văn bia, gia phả, địa bạ, hương ước, khế ước, văn tế, hoành phi, câu đối, thư tịch cổ…
Trong lịch sử dân tộc học và tôn giáo học Việt Nam, Giáo sư Đặng Nghiêm Vạn thuộc lớp người mở đường. Từ công việc dạy học ở miền núi đến nghiên cứu các tộc người, từ những chuyến đi thực địa đến những cuộc tranh luận về đời sống tín ngưỡng, ông theo đuổi một câu hỏi lớn: cộng đồng Việt Nam được hình thành, gắn bó và gìn giữ bằng những sức mạnh văn hóa nào? Cuộc đời ông cho thấy một cách phụng sự đất nước bằng sự hiểu biết sâu sắc về con người.
VHXQ - Từ những tấm bia đá, chuông đồng, sắc phong, mộc bản trong đình, chùa đến các cuốn gia phả, địa bạ… được lưu giữ trong cộng đồng ở xứ Quảng, thế hệ hôm nay được biết thêm về người xưa, về làng xóm và những đổi thay của một vùng đất. Nếu những tư liệu ấy không được nghiên cứu và tìm hiểu, nhiều câu chuyện trong đó sẽ dần bị quên đi theo năm tháng.
VHXQ - Đối với nhiều gia đình, dòng họ ở xứ Quảng, đạo sắc phong, cuốn gia phả hay tờ khế ước không chỉ là những tư liệu Hán - Nôm quý giá, mà còn là vật gia bảo, gắn liền với tổ tiên, nguồn cội và ký ức của mỗi dòng tộc. Bằng sự trân trọng và ý thức gìn giữ, bao thế hệ đã bảo quản, trao truyền những di sản ấy, góp phần lưu giữ một phần ký ức lịch sử, văn hóa của quê hương.
VHXQ - Gia phả không chỉ ghi chép thứ thế, danh tính, quê quán, hôn nhân, tử táng, sinh hạ mà còn là nguồn tư liệu lịch sử, văn hóa, chính trị của dòng tộc và địa phương.
VHXQ - Trong kho tàng di sản văn hóa xứ Quảng, Hán Nôm là một lớp ký ức đặc biệt. Đó không chỉ là những văn bản cổ được viết bằng chữ Hán, chữ Nôm, mà còn là vật lưu giữ lịch sử vùng đất, dòng họ, làng xã, truyền thống khoa bảng, đạo lý gia phong và những dấu ấn văn hóa của nhiều thế hệ.
VHXQ - Từ địa bạ, gia phả, bia ký đến sắc phong, hương ước. . . mỗi dòng chữ cổ đều mở ra một góc diện mạo xứ Quảng: địa danh, dân cư, sự kiện, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng. Tư liệu xưa kể lại hành trình mở cõi, dựng làng, giao thương và bảo lưu hồn cốt văn hóa qua nhiều thế kỷ.
VHXQ - Những tờ sắc phong, văn khế, hoành phi, liễn đối bằng chữ Nho (Hán - Nôm) nhuốm màu thời gian ở phố cổ, đình làng, hay cuốn gia phả nằm im lìm trong các nhà thờ tộc... đó là những mạch chữ âm thầm qua thăng trầm lịch sử đọng lại thành dòng đời sâu lắng của đất và người xứ Quảng.
VHXQ - Trên mảnh đất xứ Quảng, di sản Hán - Nôm còn hiện diện khá nhiều tại các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng cũng như trong nhiều gia đình. Nhưng thời gian, khí hậu khắc nghiệt, đô thị hóa và nhất là thế hệ những người biết chữ đang ngày càng dần ít đi đã khiến nhiều tư liệu dần xuống cấp và mất mát.
Băng qua những biến động của thời gian và dâu bể lịch sử, đằng sau lớp bụi không gian nơi đình làng, nhà thờ họ ở vùng đất Quảng Trị là hàng trăm sắc phong, gia phả, thần phả đã ngả màu. Những trang giấy dó mỏng manh ấy không đơn thuần là ký ức cổ xưa, mà là “chứng minh thư” lặng lẽ ghi chép hành trình khai cõi, tụ cư và giữ đất của bao thế hệ tiền nhân.
Sau buổi hòa giải, chính quyền xã Hưng Nguyên (Nghệ An) cho biết chưa đủ tư liệu để xác định ngôi mộ tại khu vực Đồng Đen thuộc về dòng họ nào.
Một nghiên cứu về di truyền học quy mô lớn công bố trên tạp chí khoa học Nature mới đây đã làm thay đổi các giả thuyết lâu nay về nguồn gốc loài dơi.
Tại Đại hội đại biểu Họ Lê thành phố Bắc Ninh lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026-2031, Đại hội hiệp thương cử 41 ông, bà tham gia Ban Chấp hành khóa I.
Những loài dơi hiện đại có thể bắt nguồn từ châu Âu khoảng 65 triệu năm trước.
Ngày 15/7/2026, nhà thờ họ Hồ Văn, xã Đông Trạch chính thức được xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh, mở thêm một dấu mốc trong hành trình gìn giữ và phát huy những giá trị của di tích. Ngôi nhà thờ đã đi qua những biến động của lịch sử hàng trăm năm, vững vàng trước khói lửa chiến tranh, để rồi tồn tại cho đến hôm nay, góp phần làm nên hồn cốt của vùng đất bên dòng Lý Hòa. Trong không gian thờ tự nhuốm màu lịch sử ấy, những thư tịch cổ vẫn được trân trọng và gìn giữ nguyên vẹn qua nhiều thế hệ.
Bia đá mang tên người khác xuất hiện trong khuôn viên mộ tổ hơn 500 năm ở Nghệ An, bên đặt bia cho rằng đây là phần mộ tổ của dòng họ mình và đề nghị chính quyền xác minh.
Ngày 27/9/2026 (tức 17/8 âm lịch), tròn 283 năm ngày húy Tổ mẫu Chi cụ Nguyễn Quý Thường (cụ Đồng Thần), tức Chánh Phu nhân Nguyễn Thị Hay. Nhân dịp này, Bản Chi cùng Nhân dân thôn Trung Hoàng sẽ tổ chức Lễ dâng hương tưởng niệm Tổ mẫu tại nhà thờ Chi cụ Đồng Thần, xóm Đình, làng Đại Mỗ, phường Tây Mỗ, thành phố Hà Nội. Sự kiện này được ví như một cuộc trở về với cội nguồn, nơi ký ức về một người phụ nữ đã đi qua lịch sử không chỉ được lưu giữ trong gia phả, từ đường, mà còn hiện diện trong đời sống văn hóa cộng đồng.
Hiểu đúng về sức khỏe sinh sản và hệ lụy của kết hôn sớm; phổ biến rõ quy định của pháp luật về độ tuổi kết hôn, cũng như những hành vi cưỡng ép, tảo hôn; cùng kỹ năng ứng phó, tìm kiếm sự trợ giúp… đã được chia sẻ tới thanh thiếu niên vùng cao.
Giữa nhịp sống đang từng ngày đổi thay, chùa Nổ ở thôn Tam Uy, xã Quảng Ngọc vẫn lặng lẽ hiện diện như một phần ký ức thân thuộc của làng quê. Ngôi chùa có tên đầy đủ là Uy Nỗ, còn gọi là Đại Phúc tự, từ lâu đã trở thành nơi người dân tìm về lễ Phật, cầu an và tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn.
Hai đạo sắc của các vua Thành Thái và Khải Định được gìn giữ tại Nhà thờ họ Phạm làng La Hà không chỉ ghi nhận công lao của vị tiền khai khẩn. Từ những văn bản cổ ấy, câu chuyện về một dòng họ góp phần làm nên danh tiếng vùng đất khoa bảng bên dòng Gianh dần được mở ra.
Việc xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh nhà thờ Phạm Hữu Cảnh thể hiện sự tri ân những bậc tiền nhân đã có công với quê hương, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản.
Sáng 18/9, Cộng đồng Bùi tộc khu vực Yên Bái tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ II, nhiệm kỳ 2026 - 2031 với chủ đề “Gắn kết dòng tộc - Hướng về cội nguồn - Tôn vinh tổ tiên - Động viên con cháu - Đoàn kết, tương trợ cùng phát triển”.
Lần đầu tiên sau hơn 1 thế kỷ, giới khoa học đã xác định được một loài mèo mới sinh sống tại vùng rừng mây của Bolivia.
Ở thôn Tam Uy, xã Quảng Ngọc, chùa Nổ đã gắn bó với người dân như một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần. Nơi đây, vẻ đẹp thanh tịnh của chốn thiền môn hòa cùng những dấu tích lịch sử, đã tạo nên một không gian văn hóa có chiều sâu.
Từ việc tìm về cội nguồn, kết nối những người cùng dòng họ đến sẻ chia với nhau trong cuộc sống, Hội đồng họ Phạm tỉnh Cà Mau đang từng bước xây dựng một mái nhà chung của tình đồng tộc. Qua đó, những giá trị tốt đẹp của truyền thống gia đình, dòng họ được tiếp nối trong đời sống hôm nay, hướng đến giáo dục thế hệ trẻ và cùng nhau phát triển.
Dù trong thời đại số với những đổi thay mạnh mẽ, nhưng ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, mạch nguồn văn hóa truyền thống vẫn được các dòng họ bền bỉ, lặng lẽ trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Cách làm có thể khác nhau, cách tiếp cận cũng đổi mới theo từng thời điểm để phù hợp với thực tiễn, tuy nhiên, mục đích cuối cùng chính là để những giá trị văn hóa-“cái nôi” cốt cách của mỗi một con người, “căn cước” của mỗi một dòng họ được bảo tồn và phát huy bền vững.
Trong lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, Đặng Trần Thường là một nhân vật vừa nổi tiếng, vừa gây nhiều tranh luận. Ông xuất thân từ một dòng họ có truyền thống công thần lâu đời, sớm bộc lộ tư chất thông minh, học rộng, có tài văn chương và ứng đối; nhưng con đường lập thân lại không đi theo lối bằng phẳng của khoa cử. Giữa buổi các tập đoàn Lê – Trịnh, Tây Sơn và Nguyễn Ánh tranh giành quyền lực, ông đã chọn Nguyễn Ánh, góp sức vào công cuộc thống nhất đất nước và bước lên hàng đại thần đầu triều Nguyễn.
VHXQ - Đối với người dân xứ Quảng, từ đường tộc họ luôn giữ vai trò quan trọng. Vào mỗi dịp giỗ chạp, lễ Tết... con cháu dù làm ăn xa cũng cố gắng trở về thắp hương cho tổ tiên, gặp gỡ bà con thân tộc và cùng nhau ôn lại chuyện xưa. Qua đó, những giá trị của gia đình, dòng họ tiếp tục được gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ sau.
VHXQ - Với người xứ Quảng, đặt tên cho con không đơn thuần là chọn một danh xưng để gọi, mà là một nghi lễ mở đầu hành trình làm người. Trong cái tên có huyết thống, có gia phong, có sự tiếp nối của tộc họ và những ước vọng mà ông bà, cha mẹ gửi gắm cho một đời con trẻ.
Văn hóa dòng họ là điểm tựa tâm linh, bồi đắp gia phong và đạo lý cội nguồn của người Hà Tĩnh. Giá trị ấy tiếp tục lan tỏa nhiều giá trị thiết thực cho đời sống hôm nay.
Những ngày này, đi qua nhiều con đường sẽ thoảng nghe mùi thơm là lạ trong gió. Đó là lúc ta nhận ra đang ở trong một mùa thu thơm tho, ngọt ngào cây trái của xứ Huế…
Sau sức hút của bộ phim “Thư tình gửi ngoại”, làn sóng tìm về cội nguồn lan rộng trong cộng đồng người Triều Châu ở Đông Nam Á, giúp nhiều gia đình đoàn tụ sau hàng chục năm.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Communications cho thấy thành công trong sinh sản không chỉ phụ thuộc vào sự cạnh tranh mà còn vào sự phối hợp giữa các tinh trùng.
Hội thảo khoa học Truyền thống hiếu học dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan, xã Lâm Thao và danh sĩ Vũ Trinh thu hút 36 tham luận của các nhà nghiên cứu Trung ương và địa phương. Hội thảo đã làm sáng tỏ giá trị truyền thống khoa bảng, những đóng góp của dòng họ Vũ và danh sĩ Vũ Trinh đối với lịch sử, văn hóa, giáo dục Việt Nam.
Ngày 2-8, Nhà thờ họ Trần ba chi làng Thượng Hiệp, xã Hát Môn được khánh thành sau 6 tháng thi công.
Chỉ cách phố cổ Hội An chưa đầy mười phút qua cầu Cửa Đại, làng biển Trung Phường (xã Duy Nghĩa, thành phố Đà Nẵng) hôm nay vẫn giữ nguyên vẻ bình dị của một xóm chài ven biển, từng là nơi 'trên bến dưới thuyền' vang bóng một thời. Mỗi sáng, thuyền cá trở về trong ánh bình minh, những mẻ cá tươi được đưa lên bờ, mùi nước mắm truyền thống Trung Phường vẫn thơm ngon theo gió lan xa.
Trong một dòng họ, nếu có nhiều gia đình hòa thuận, hiếu nghĩa và tiến bộ thì dòng họ ấy sẽ phát triển vững mạnh. Xã hội có nhiều dòng họ đoàn kết, có văn hóa, biết tôn trọng pháp luật và chung tay vì cộng đồng thì đất nước sẽ hưng thịnh, trường tồn.Vấn đề gia đình và dòng họ vì thế ngày càng trở nên quan trọng trong cuộc sống hiện đại, đặc biệt khi công nghệ số và mạng xã hội đang phát triển, thay đổi từng ngày, từng giờ. Công nghệ có thể rút ngắn khoảng cách địa lý, nhưng cũng có thể khiến khoảng cách giữa con người với con người trở nên xa hơn nếu mỗi người thiếu một nền tảng văn hóa vững chắc.
Cùng với công tác kết nối cội nguồn, xây dựng gia phả, Hội đồng Trần tộc tỉnh Hà Tĩnh đã triển khai hiệu quả nhiều hoạt động khuyến học, mừng thọ và an sinh xã hội trên địa bàn.
Bốn loài tắc kè hoa hoàn toàn mới vừa được phát hiện tại vùng rừng núi hẻo lánh của Mozambique, hé mở sự đa dạng sinh học kỳ diệu.