Góp mặt trong dòng chảy đa sắc màu của Tuần lễ Thời trang Quốc tế Việt Nam Thu Đông 2024 vừa qua, nhà thiết kế Cao Minh Tiến đã trình làng BST giao thoa giữa văn hóa và nghệ thuật có tên 'Đủng Đỉnh.'
Mũ áo, xiêm y hay còn gọi là khăn chầu, áo ngự mà các thanh đồng sử dụng khi thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu rất đa dạng, phong phú. Bởi lẽ nếu hiểu một cách thông thường, hầu 36 giá đồng thì cần phải có 36 bộ trang phục, kèm theo đó là các phụ kiện như trâm, lược, vòng tay, kiềng cổ, xà tích, đai, nét, mạng, chấn tâm, cờ, đao, kiếm, cung tiễn....
Nhằm tôn vinh nét đẹp trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, quảng bá văn hóa truyền thống của dân tộc đến với công chúng trong nước và quốc tế, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam vừa diễn ra chương trình trải nghiệm văn hóa 'Tín ngưỡng thờ Mẫu: Tâm-đẹp-vui'.
Làng Đông Cứu (xã Dũng Tiến, huyện Thường Tín, TP.Hà Nội) là ngôi làng nức tiếng với nghề độc nhất vô nhị là 'thêu áo cho vua'.
Để kết thúc học phần Giải trí sự kiện và Bản sắc văn hóa dân tộc, nhóm các sinh viên chuyên ngành Quản lý giải trí và sự kiện (Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật – Đại học Quốc gia Hà Nội) đã tổ chức chuỗi các sự kiện kéo dài trong suốt tháng 6, nhằm giúp văn hóa truyền thống hiện diện nhiều hơn trong đời sống công chúng Thủ đô.
Đông Cứu từng là làng duy nhất ở miền Bắc chuyên thêu long bào cho vua chúa, áo mũ cho quan lại và nổi tiếng với trang phục tín ngưỡng khăn chầu áo ngự.
Thờ Mẫu là tín ngưỡng dân gian thuần Việt, có lịch sử lâu đời, biến chuyển thích ứng với sự thay đổi của xã hội. Tín ngưỡng thờ Mẫu hướng đến cuộc sống thực tại của con người với ước vọng sức khỏe, tài lộc, may mắn...; là một nhu cầu trong đời sống tâm linh của người Việt. Hiện nay, có nhiều nơi đưa tín ngưỡng này lên sân khấu, tổ chức trình diễn để quảng bá về giá trị của di sản, nhưng làm thế nào để giữ được hồn cốt của di sản là một câu chuyện cần bàn.
Giữa guồng quay hối hả của nhịp sống hiện đại cùng sự lên ngôi của công nghệ giải trí, văn hóa-nghệ thuật truyền thống khó tránh khỏi phải đối mặt áp lực cạnh tranh. Đã từng xuất hiện những lo ngại về nguy cơ mai một tinh hoa văn hóa cha ông. Nhưng không, ngọn lửa tình yêu dành cho văn hóa, nghệ thuật dân tộc vẫn luôn âm ỉ cháy và ngày càng được kích hoạt mạnh mẽ trong cộng đồng người trẻ.
Không chỉ thu hút công chúng bằng những trưng bày chuyên đề sâu sắc, sinh động về lịch sử, văn hóa của phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam còn là đơn vị tiên phong 'đánh thức' những câu chuyện gắn liền tài liệu, hiện vật thông qua ngôn ngữ nghệ thuật.
Nhiều chương trình quảng bá, giới thiệu tín ngưỡng thờ Mẫu bị chỉ trích khi chỉ mang tính nghệ thuật mà không đảm bảo tính thiêng của loại hình di sản phi vật thể này. Vì vậy, cần quan tâm, xây dựng các sản phẩm, chương trình này trên tinh thần hài hòa tính thiêng và tính nghệ thuật.
Theo Nghệ nhân ưu tú, TS. NGUYỄN ĐỨC HIỂN, ranh giới giữa mê tín và chính tín khi tiếp cận nghi thức hầu đồng trong tín ngưỡng thờ Mẫu rất mong manh. Vì thế, cần phải hiểu sâu sắc và đúng đắn về nó, cả mặt nghệ thuật, tâm linh và thụ cảm, khi đó mới có thể quảng bá rộng rãi cũng như khai thác phục vụ du lịch.
Nhân kỷ niệm 8 năm thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (2016-2024), Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam giới thiệu chương trình trải nghiệm văn hóa 'Tín ngưỡng thờ Mẫu: Tâm - Đẹp - Vui'.
Chương trình trải nghiệm văn hóa tín ngưỡng thờ Mẫu 'Tâm - Đẹp - Vui' được thực hiện nhằm tôn vinh nét đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu, quảng bá văn hóa truyền thống của dân tộc đến với công chúng trong và ngoài nước. NSND Trần Ly Ly chịu trách nhiệm đạo diễn nghệ thuật.
Du khách sẽ được tham quan nghệ thuật sắp đặt liên quan tới Tín ngưỡng thờ Mẫu, hòa mình vào không gian âm nhạc chầu văn, thưởng thức các đặc sản ẩm thực đặc trưng Hà Nội... tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.
Du khách sẽ được tìm hiểu về những giá trị đặc trưng, cốt lõi của Tín ngưỡng thờ Mẫu thông qua chương trình trải nghiệm văn hóa 'Tín ngưỡng thờ Mẫu: Tâm - Đẹp - Vui'.
Với mục đích tôn vinh nét đẹp trong thực hành di sản tín ngưỡng thờ Mẫu, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam đã phối hợp Công ty trách nhiệm hữu hạn Mind Group xây dựng Chương trình trải nghiệm văn hóa 'Tín ngưỡng thờ Mẫu: Tâm-Đẹp-Vui' tại không gian bảo tàng. Chương trình ra mắt chiều 7/6 và tiếp tục vào các tối thứ sáu, thứ bảy hằng tuần.
Chương trình trải nghiệm văn hóa tổ chức tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam nhằm tôn vinh nét đẹp trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, quảng bá văn hóa truyền thống của dân tộc đến với công chúng.
Ngày 7-6, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam giới thiệu chương trình trải nghiệm văn hóa Tín ngưỡng thờ Mẫu: 'Tâm - Đẹp - Vui' nhân kỷ niệm 8 năm thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (2016-2024).
Làng thêu Đông Cứu, thuộc xã Dũng Tiến, huyện Thường Tín, Hà Nội, từ lâu đã nổi tiếng với nghề thêu truyền thống, đặc biệt là thêu long bào cho các triều vua phong kiến Việt Nam. Nơi đây còn được xem như cái nôi của những bộ trang phục hầu đồng trong tín ngưỡng thờ Mẫu, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Nghệ nhân Nhân dân Vũ Văn Giỏi đã dành gần 40 năm tâm huyết hồi sinh thành công rất nhiều trang phục cung đình của các triều đại như Lý, Trần, Lê, Nguyễn…
Một năm sau khi đăng quang ngôi vị cao nhất cuộc thi 'Hoa hậu Việt Nam 2022', người đẹp gốc Phú Thọ Đoàn Thu Thủy đã làm nên chuyện tại đấu trường sắc đẹp quốc tế khi giành danh hiệu Á hậu 4 'Miss Global - Hoa hậu Toàn cầu 2023'. Song điều quan trọng nhất mà cô gái sinh năm 1995 này làm được có lẽ là vượt qua được những bối rối, lo âu và cả những hạn chế của bản thân trong lần đầu tiên 'đấm chuông xứ người'.
Áo dài của phụ nữ và áo dài khăn đóng của nam giới luôn là lễ phục gợi hình ảnh người Việt Nam.
Thu Thủy cho biết, cô muốn giới thiệu đến các thí sinh, bạn bè quốc tế về diễn xướng hầu đồng - di sản được UNESCO ghi nhận là văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Trên con phố Yên Thái của phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm (Hà Nội), giữa khu vực đông đúc và sôi động bậc nhất nơi trung tâm Thủ đô, có ngôi đình Tú Thị nhỏ bé, mộc mạc, nhưng cũng thật kiêu hãnh khi đã ghi dấu lịch sử nghề thêu truyền thống suốt hàng trăm năm qua. Không gian đậm chất làng quê Bắc Bộ ấy cũng là nguồn cảm hứng, động lực cho không ít người trẻ say mê sáng tạo để phát huy, quảng bá một nét tinh hoa của văn hóa Việt Nam.
Thủ đô Hà Nội hơn nghìn năm tuổi sở hữu khoảng 1350 làng nghề. Trong đó có hơn 300 làng nghề đã được công nhận và bảo tồn như một di tích lịch sử, thu hút đông đảo du khách tới khám khá, tìm hiểu. Tại huyện Thường Tín, làng nghề Đông Cứu được biết đến là cái nôi của những bộ trang phục hầu đồng trong tín ngưỡng thờ Mẫu. Nơi đây, các nghệ nhân đã và đang gìn giữ, phát triển nghề và phổ biến những tác phẩm thêu cung đình của các thời kỳ phong kiến trước đây.
Làng Đông Cứu (Xã Dũng Tiến, Huyện Thường Tín, Hà Nội) nổi tiếng với nghề độc nhất vô nhị 'thêu áo cho Vua'. Nghề thủ công truyền thống của làng đến nay vẫn được duy trì, bảo tồn và vinh dự được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Men theo Quốc lộ 1A cũ, chúng tôi tìm về làng Đông Cứu (xã Dũng Tiến, huyện Thường Tín, Hà Nội) cái nôi của những bộ trang phục hầu đồng trong tín ngưỡng thờ Mẫu đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Trải qua hàng trăm năm lịch sử, ngày nay, người dân làng thêu Đông Cứu (thuộc xã Dũng Tiến, huyện Thường Tín, Hà Nội) vẫn gìn giữ lối thêu phục chế long bào để làng nghề không bị mai một.
Những ngày cuối năm Canh Tý, 'vựa hoa' Hạ Lôi, xã Mê Linh (huyện Mê Linh) rộn ràng, tấp nập bán mua với những nụ cười tươi rói. Xuôi xuống thôn Đông Cứu, xã Dũng Tiến (huyện Thường Tín), sắc xuân len vào từng ngôi nhà. Tết đến, Xuân về nơi từng là ổ dịch Covid-19, từng phải cách ly nhiều ngày, mang theo hương sắc mới. Những biện pháp phòng dịch được duy trì, những thói quen mới trong cộng đồng được phát huy để người dân được đón Xuân Tân Sửu an toàn, vui tươi...
Nghệ nhân Văn Giỏi cho biết, khi lễ hội và các hình thức tín ngưỡng phát triển, nghề thêu của làng ngày một phát đạt. Gia đình ông quanh năm không hết việc, hai vợ chồng phải làm thâu đêm để kịp giao hàng cho khách.
Có thể khẳng định, đó là ngôi làng duy nhất ở nước ta giữ được nghề thêu làm khăn chầu, áo ngự cung đình và phục vụ hầu đồng. Tháng Bảy âm lịch, ngôi làng cổ ấy như tấp nập đông đúc hơn bởi giới hầu đồng về sắm lễ phục mới.
Các thanh đồng, cung văn đến từ các tỉnh, thành trong cả nước đã mang đến Liên hoan Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ của người Việt tỉnh Hà Tĩnh lần thứ III năm 2019 những tiết mục hầu đồng, hát chầu văn đặc sắc.
3 năm sau khi Di sản Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, các hoạt động nghi lễ đặc sắc gắn liền với di sản này diễn ra sôi nổi ở nhiều địa phương. Ấn tượng nhất trong số đó là nghi lễ hầu đồng.