VHXQ - Tháng Chạp, nắng lơ thơ rọi xuống hong khô mặt đất ấm. Cánh đồng Trung Phước (Nông Sơn, thành phố Đà Nẵng), nấp sau thung lũng lúa non lún phún lên xanh. Làng tôi bắt đầu dọn dẹp những ngổn ngang sau trận lũ, và sau một mùa đông dài rét mướt.
Những ngày này, Nông Sơn đắm mình trong cái lạnh se sắt. Đỉnh Cà Tang ẩn hiện trong mây trời đùng đục, nghiêng bóng xuống dòng Thu Bồn hiền hòa như chưa từng có lũ dữ đi qua.
'Anh lùa bò vào đồi sim trái chín/ Cho bò ăn cỏ giữa rừng sim/ Anh nhìn lên trời xanh đỏ chín/ Anh ngó bốn bề cây lá rung rinh'… Nếu bạn là cư dân ở thượng nguồn Thu Bồn (Trung Phước, Nông Sơn), bạn sẽ thấy cảnh sắc trong bốn câu thơ trên của 'trung niên thi sĩ' Bùi Giáng viết trong tập Mưa nguồn quen thuộc và mến yêu đến chừng nào. Hoa lá cỏ cây, sông núi đường làng là thứ mãi theo trong hồn người dù có đi xa biệt xứ.
Mạn trung lưu của dòng sông Thu Bồn có nhiều đỉnh núi cao như núi Cà Tang, núi Chúa..., nhưng bao đời nay khi nhắc đến núi, dân gian chỉ nhớ đến hai ngọn núi thấp hơn hẳn, đó là núi Hòn Kẽm và núi Đá Dừng (hay còn gọi là Đá Dựng, vì núi có các vách đá dựng đứng). Danh thắng Hòn Kẽm - Đá Dừng trước đây thuộc hai xã Quế Phước và Quế Lâm (huyện Nông Sơn); nay nằm giữa vùng giáp ranh của hai huyện Nông Sơn và Hiệp Đức (tỉnh Quảng Nam)...
Ngôi làng ấy khá kỳ lạ khi không phải hứng chịu bất kỳ viên đạn nào của chiến tranh, vẫn giữ nguyên vẹn nét đẹp của làng cổ mấy trăm năm qua. Ở đó, giữa miền trung nhưng lại là làng rặt cây trái nam bộ. Trong cuộc trở mình, làng cổ ấy có những quãng thăng trầm đầy xót xa.
Tôi tìm đến làng Đại Bường ở thượng nguồn dòng sông Thu Bồn của tỉnh Quảng Nam vào một buổi chiều.
Tôi tìm đến làng Đại Bường ở thượng nguồn dòng sông Thu Bồn của tỉnh Quảng Nam vào một buổi chiều.