Sau 8 lần khai quật, kiến trúc mặt bằng, rãnh thoát nước, lối đi và các loại vật liệu như tường gạch, ngói tại di tích Luy Lâu đang dần xuất lộ...
Thực hiện Quyết định số 566/QĐ-BVHTTDL ngày 6/3/2025 của Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh và Đại học Đông Á (Nhật Bản) tiến hành khai quật di tích thành cổ Luy Lâu, thu được nhiều kết quả quan trọng.
Di vật thu được tại thành cổ Luy Lâu rất phong phú, gồm nhiều loại gạch xây, gạch trang trí hoa văn tinh xảo, ngói ống, ngói máng và đồ gia dụng bằng đất nung, sành, gốm men như bát, đĩa, bình, vò.
Thuyền cổ ở Bắc Ninh rất độc đáo khi hoàn toàn không sử dụng kim loại trong các bộ phận kết cấu và liên kết.
Trao đổi với phóng viên, ông Nghiêm Văn Hách, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh cho biết, qua ghi chép của tài liệu lịch sử, có thể khẳng định sự có mặt của loại hình thuyền cổ này đã có trong lịch sử Việt Nam ở thời nhà Lý.
Thuyền cổ mới khai quật ở Bắc Ninh là di tích thuyền có quy mô, cấu trúc và kỹ thuật phức tạp nhất được phát hiện từ trước đến nay, lần đầu tiên thấy được trong kỹ thuật đóng tàu thuyền cổ ở Việt Nam và thế giới.
Qua khai quật hiện trạng thuyền cổ được phát hiện tại khu Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh vào tháng 1-2025, cho thấy, đây là chiếc thuyền độc nhất vô nhị tại Việt Nam, có niên đại từ thời Lý đến thời Trần. Sau khi tham khảo ý kiến các nhà khoa học, chuyên gia, ngành Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tỉnh Bắc Ninh đề xuất bảo tồn tại chỗ thuyền cổ này.
Sau hơn nửa năm kể từ khi được một hộ dân phát hiện và hơn 1 tháng kể từ khi cơ quan chức năng tiến hành khảo cổ để làm rõ giá trị lịch sử, niên đại của 2 chiếc thuyền cổ ở Bắc Ninh đã dần được xác định.
Sau khi tham khảo ý kiến các nhà khoa học, chuyên gia, ngành văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Bắc Ninh đã đề xuất bảo tồn tại chỗ hai chiếc thuyền cổ được tìm thấy tại phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Văn Đáp cho biết, qua khai quật hiện trạng thuyền cổ được phát hiện vào tháng 1/2025 được đánh giá là chiếc thuyền độc nhất vô nhị tại Việt Nam ở khu Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh cho thấy, đây là chiếc thuyền có niên đại từ thời Lý đến thời Trần.
Dẫu chưa có kết quả phân tích niên đại, nhưng có thể khẳng định sự có mặt của loại hình thuyền này trong lịch sử Việt Nam, cụ thể là thời Lý (qua ghi chép tài liệu sử), theo báo cáo bước đầu của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh.
Thuyền cổ khổng lồ ở Bắc Ninh có quy mô cấu trúc và kỹ thuật phức tạp, là duy nhất phát hiện được cho đến nay không chỉ ở Việt Nam mà còn trên bình diện quốc tế. Phương án giữ nguyên trạng thuyền cổ tại chỗ được đánh giá là giải pháp tối ưu nhất.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh có báo cáo kết quả bước đầu và giải pháp nghiên cứu, bảo tồn, phát huy giá trị di tích thuyền cổ.
Thuyền cổ mới được phát hiện ở Bắc Ninh có quy mô cấu trúc và kỹ thuật phức tạp. Theo các nhà nghiên cứu, khả năng thuyền có từ thời Lý - Trần.
Báo cáo kết quả bước đầu của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh cho thấy thuyền cổ có kết cấu phức tạp, kỹ thuật đóng thuyền tinh xảo, niên đại của thuyền có thể xuất hiện từ thời Lý, thời Trần.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh cho biết thuyền cổ khổng lồ phát hiện ở thị xã Thuận Thành có cấu trúc và kỹ thuật phức tạp, niên đại bước đầu xác định thế kỷ XI-XIV (thời Lý, thời Trần).
Lần đầu tiên, các chuyên gia, nhà khảo cổ phát hiện tại di tích thành cổ Luy Lâu, tường thành ngoại phía Tây khi khởi dựng được xây bằng gạch.
Dấu vết cháy bất ngờ trên thân thuyền cổ độc nhất vô nhị vừa phát hiện ở Bắc Ninh hé lộ những ẩn số về chiến tranh, nghi lễ, làm dấy lên hàng loạt giả thiết ly kỳ quanh di tích khảo cổ này.
Thuyền hai đáy ở Bắc Ninh bị cháy ở phần mạn bên trên còn phần chìm ở dưới nước không bị cháy. Tuy nhiên, phần tiếp xúc giữa nước và lửa thì bị om lửa nên khả năng toàn bộ kết cấu bên trên thuyền bị cháy.
Thông tin chúng tôi vừa nhận được, nhóm khai quật đã phát lộ dấu tích vết cháy ở mạn thuyền cổ, từ đó tiếp tục đặt ra những kiến giải mới theo hướng vì sao thuyền bị bỏ lại trước khi bị vùi lấp sâu trong lòng sông?
Việc hai chiếc thuyền cổ được khai quật tại Bắc Ninh thời gian qua, cùng những kết quả nghiên cứu chi tiết, sẽ góp phần làm sáng tỏ trang sử hàng hải và giao thương quốc tế của Việt Nam, khẳng định giá trị to lớn của di sản này đối với bản sắc lịch sử và văn hóa của dân tộc.
Trong bài kết thúc series viết nhân phát hiện và khai quật cặp thuyền trên lòng sông Dâu cổ ở Hà Mãn, Thuận Thành, Bắc Ninh tôi muốn gợi ý về cách bảo quản khoa học gỗ thuyền này, dựa trên kết quả nghiên cứu khảo sát các con thuyền Đông Sơn trong bảo tàng khảo cổ học tàu thuyền do tôi sáng lập và dựa trên quan sát trực tiếp hai thân thuyền Hà Mãn.
Nhiều người khá ngạc nhiên với tình trạng nhiều đồ vật hữu cơ, vốn để trong môi trường bình thường chỉ vài ba ngày đã hỏng hoặc biến mất, bỗng được phát hiện ở những hố băng hay đầm lầy nhiều ngàn năm tuổi vẫn còn như mới...
Trong lịch sử đã từng tồn tại thuyền ghép đôi do lòng thuyền hẹp dễ bị lật khi gặp sóng ngang. Thuyền hai lòng (lưỡng phúc) cũng được nhắc đến trong sử sách đời Lý nước ta. Thực trạng còn khá nguyên vẹn của cặp thuyền Hà Mãn (Thuận Thành, Bắc Ninh) cho phép nghiên cứu kỹ về hiện tượng độc đáo này, có thể liên hệ với kiểu thuyền hai thân hiện còn phổ biến ở một số vùng đảo Đông Nam Á và châu Đại Dương.
Dòng sông Dâu cổ xưa đoạn chảy qua tỉnh Bắc Ninh đã bị bồi lắng trở thành ruộng đồng từ hàng trăm năm qua. Cuối năm 2024, trong lúc nạo vét cải tạo một ao cá (thuộc khu phố Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành), người dân đã phát hiện hai chiếc thuyền cổ nằm song song với nhau, được đấu nối thành thuyền song thân.
'Việc tiếp tục nghiên cứu hai chiếc thuyền cổ chắc chắn sẽ phải áp dụng phương pháp làm việc liên ngành và có sự góp sức từ nhiều cơ quan chuyên môn chứ không chỉ là công việc đơn thuần của khảo cổ' - TS Phạm Văn Triệu, (Phó Trưởng phòng Khảo cổ học lịch sử, Viện Khảo cổ học Việt Nam) chia sẻ với người viết.
Sau hơn 20 ngày thực hiện khai quật, hình dáng 2 chiếc thuyền cổ gần thành Luy Lâu (thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh) đã xuất lộ. Các chuyên gia bắt đầu đi tìm lời giải về niên đại và những bí ẩn của 2 chiếc thuyền cổ này…
Sau gần một tháng khai quật hai con thuyền cổ tại khu phố Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, các chuyên gia nhận định, đây là phát hiện khảo cổ quan trọng, độc đáo, lần đầu tiên trong lịch sử khảo cổ học Việt Nam về thuyền cổ song thân.
Sáng 26/3, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức Hội thảo đầu bờ kết quả khai quật khẩn cấp di tích thuyền cổ khu phố Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
Thuyền cổ ở Bắc Ninh với kích thước lớn, rất khó để đưa về bảo tàng cũng như tổ chức bảo quản, nên giải pháp khả thi là bảo tồn tại chỗ. Chất liệu gỗ vốn là thách thức lớn đặt ra cho các nhà khảo cổ học.
Hội nghị đầu bờ ngày 26/3 tại Bắc Ninh đã 'phát lộ' làm sáng tỏ nhiều thông tin về hai chiếc thuyền cổ được khai quật tại khu phố Công Hà, phường Hà Mãn. Theo các chuyên gia, đây là phát hiện gây 'chấn động' trong giới khảo cổ.
Các nhà khoa học, chuyên gia khảo cổ nhận định đây có thể là hai thuyền chở hàng hóa trên dòng sông Dâu, được đấu nối cố định với nhau.
Tại hội nghị đầu bờ diễn ra sáng 26/3 về thuyền cổ được khai quật ở Bắc Ninh, nhà khoa học đề nghị lấp thuyền cổ hoặc xây bể để bảo tồn thuyền cổ tại chỗ.
Hai chiếc thuyền cổ vừa được khai quật ở thị xã Thuận Thành (tỉnh Bắc Ninh) mang những giá trị khảo cổ rất độc đáo đối với Việt Nam, thậm chí ở tầm thế giới, theo PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam.
Cơ quan chức năng bước đầu nhận định 2 con thuyền cổ đang khai quật khẩn cấp ở phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành (Bắc Ninh) là các thuyền buôn trên sông Dâu, đóng góp quan trọng việc nghiên cứu Luy Lâu với vai trò trung tâm kinh tế - thương mại cổ sớm nhất Việt Nam.
Chiếc thuyền vừa được khai quật dài khoảng 16m, chiều ngang hiện còn từ 1,95 - 2m. Thuyền chia thành 6 khoang, có kết cấu liên kết kiên cố giữa hai con thuyền. Đây là lần đầu tiên các nhà khảo cổ ở Việt Nam thấy liên kết này.
Sáng 26/3, một hội nghị đầu bờ có sự tham dự đông đảo các nhà khoa học để làm rõ thêm thông tin về 2 chiếc thuyền cổ vừa được phát hiện ở Thuận Thành, Bắc Ninh.
Giới khảo cổ đang tiến hành khai quật 2 chiếc thuyền cổ tại Bắc Ninh, và hiện vẫn chưa có kết luận chính thức liên quan đến niên đại của hiện vật.
Hai chiếc thuyền cổ Luy Lâu được phát hiện tại Bắc Ninh không chỉ hé lộ về giao thương và kỹ thuật đóng thuyền của người Việt cổ mà còn mở ra nhiều câu hỏi về lịch sử sông nước khu vực.
Hai chiếc thuyền gỗ cổ gần thành Luy Lâu vừa được phát hiện chứa nhiều chi tiết đặc biệt về kỹ thuật đóng thuyền của người Việt xưa.
Quá trình khai quật 2 chiếc thuyền cổ, các chuyên gia tìm thấy nhiều loại hạt cây, đây là dữ liệu quan trọng giúp xác định thuyền từng được dùng để chở hàng hóa gì.
Theo các chuyên gia, phát hiện hai chiếc thuyền tại Thuận Thành, Bắc Ninh là một sự kiện đáng chú ý, đặc biệt là vì tính nguyên vẹn. Trên thuyền còn nhiều dấu tích hé lộ những giá trị lịch sử quý.