Ngày 3/6, tại Hà Nội, Cục Báo chí phối hợp Tổ chức HealthBridge tại Việt Nam tổ chức Hội thảo 'Thuế thuốc lá và Phát triển bền vững' nhằm cung cấp thông tin tác động của tăng thuế thuốc lá đến bảo vệ sức khỏe đến phóng viên và biên tập viên các cơ quan báo chí.
Nhiều loại thuốc lá đang có giá bán rẻ hơn hộp sữa 180ml, chuyên gia khuyến cáo tăng thuế mạnh tay để giảm tỷ lệ hút thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Một trong những nguyên nhân chính khiến cho tỷ lệ sử dụng thuốc lá giảm chậm là giá thuốc lá quá rẻ và thuế thuốc lá còn thấp.
Một trong những nguyên nhân chính khiến cho tỷ lệ sử dụng thuốc lá giảm chậm tại Việt Nam là giá thuốc lá hiện quá rẻ, do thuế thuốc lá còn thấp.
Hiện ở Việt Nam có hơn 15 triệu người hút thuốc và lượng rác thải từ đầu lọc thuốc lá thải ra môi trường rất lớn, chứa các chất độc như nicotine, cadmium, arsenic... ngấm vào đất, sông, biển, không những gây tổn hại hệ sinh thái, mà còn làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng rác thải.
Tại buổi Tọa đàm 'Thuế thuốc lá và sức khỏe cộng đồng, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam đã bày tỏ quan điểm về gánh nặng bệnh tật, tử vong của bệnh không lây nhiễm và nguy cơ gia tăng sử dụng đồ uống có đường, rượu bia, thuốc lá ảnh hưởng đến sức khỏe và thực hiện quyền trẻ em.
HNN.VN - Một phân tích mới phát hiện ra rằng hơn 280.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi có thể đã được ngăn chặn ở các nước thu nhập thấp chỉ trong 1 năm, nếu các nước này tăng thuế thuốc lá hiện hành. Phân tích cũng cho thấy với việc đánh thuế thuốc lá cao hơn, trẻ em từ các gia đình nghèo sẽ được hưởng lợi nhiều nhất.
Ngày 29/5, tại Hà Nội đã diễn ra Tọa đàm 'Thuế thuốc lá và sức khỏe cộng đồng'. Chương trình được sự hỗ trợ và đồng hành của Quỹ phòng, chống tác hại thuốc lá - Bộ Y tế, Hội LHPN Việt Nam, Viện Nghiên cứu Người cao tuổi thuộc Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam.
Sáng 29/5, tại Hà Nội, Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp Trung tâm Vì sự phát triển phụ nữ Bắc Trung Bộ (thuộc Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam) và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) và Vital Strategies tổ chức tọa đàm 'Thuế thuốc lá và sức khỏe cộng đồng'.
Chi tiêu cho thuốc lá chiếm gần 2% chi tiêu hộ gia đình ở Việt Nam, làm lấn át chi tiêu cho giáo dục, nhất là ở các hộ có thu nhập thấp.
Việt Nam đang đối mặt với một thách thức lớn về sức khỏe cộng đồng do việc sử dụng thuốc lá gây ra. Tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới trưởng thành thuộc nhóm cao nhất trên thế giới , gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe của người dân và tạo gánh nặng đáng kể cho nền kinh tế.
Theo Ths.BS Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ phòng, chống tác hại của Thuốc lá (Bộ Y tế), cải cách hệ thống thuế thuốc lá sẽ giúp đạt được một kịch bản 'cùng thắng', thắng cho sức khỏe cộng đồng và thắng cho nguồn thu thuế, để tái đầu tư vào các ưu tiên của đất nước.
Việc thuốc lá quá rẻ khiến cho nhiều đối tượng dễ dàng tiếp cận và mua được thuốc lá đang làm ảnh hưởng đến tỷ lệ người hút thuốc tại Việt Nam, gây ra gánh nặng về bệnh tật, tử vong và kinh tế không chỉ với người sử dụng mà còn với cả gia đình và toàn xã hội.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có giá thuốc lá rẻ nhất trên thế giới. Theo báo cáo của WHO, giá một bao thuốc nhãn hiệu phổ biến nhất ở Việt Nam là 0,9 USD (năm 2020). Mức giá thuốc lá ở Việt Nam đứng thứ 15, gần thấp nhất, trong số 19 nước trong khu vực Tây Thái Bình Dương.
'Chính sách đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá phải được coi là công cụ tài chính ủng hộ tăng trưởng kinh tế. Đề xuất đánh thuế của Bộ Tài chính không hề 'gây sốc', bởi theo tính toán, để đạt mục tiêu sức khỏe thì thực tế cần phải tăng thuế cao hơn nữa' - ông Đào Thế Sơn - chuyên gia kinh tế của Tổ chức Y tế cộng đồng toàn cầu (Vital Strategies) khẳng định khi trao đổi với phóng viên.
Theo Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), khi so sánh tỷ lệ thuế, tiêu dùng và doanh thu thuế của của Thái Lan, Philippines và Việt Nam, có thể thấy tổn thất lớn về kinh tế thuế thuốc lá ở Việt Nam còn quá thấp.
Dù Việt Nam đã 3 lần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá trong vòng 15 năm qua, mức tăng đều nhỏ giọt và giãn cách thời gian khiến hiệu quả hạn chế. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không cải cách hệ thống thuế một cách quyết liệt và sớm, Việt Nam sẽ khó đạt được các mục tiêu về kiểm soát thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thực hiện các cam kết phát triển bền vững.
Việt Nam có tỷ lệ hút thuốc lá cao, dù đã áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt, nhưng chính sách thuế hiện nay chưa hiệu quả trong việc hạn chế tiêu dùng và bảo vệ sức khỏe. Các chuyên gia cho rằng, cải cách thuế thuốc lá sẽ mang lại lợi ích 'kép' – giảm bệnh tật và tăng thu ngân sách.
Mỗi năm, thuốc lá cướp đi sinh mạng của hàng triệu người. Đáng lo ngại là ở Việt Nam, thuốc lá lại rất rẻ và dễ dàng mua được, điều này có thể khiến số người hút thuốc ngày càng tăng.
Hơn 10 nghìn đồng có thể mua được một bao thuốc lá là một mức giá quá rẻ, khiến tỷ lệ người hút thuốc lá ở Việt Nam thuộc top cao trên thế giới. Vậy, liệu tăng giá thuốc lá có thực sự giảm được số lượng người hút?
Trước gánh nặng y tế và kinh tế do thuốc lá gây ra, Việt Nam đang xem xét nhiều kịch bản tăng thuế tiêu thụ đặc biệt nhằm giảm tỷ lệ hút thuốc như mong muốn, đạt mục tiêu quốc gia về kiểm soát thuốc lá và tăng nguồn thu ngân sách.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí đề nghị Quốc hội xem xét để tăng ngay, tăng mạnh và tăng thường xuyên thuế thuốc lá. Việc tăng thuế thuốc lá cao và tăng thường xuyên được các quốc gia trên thế giới đánh giá là một chính sách 'cùng thắng'.
Tại phiên thảo luận về Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), nhiều Đại biểu Quốc hội đã lên tiếng đề nghị tăng mạnh và tăng thường xuyên thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá – một trong những nguyên nhân gây ra gánh nặng bệnh tật, tử vong sớm và chi phí y tế khổng lồ tại Việt Nam. Các đề xuất được đưa ra không chỉ xuất phát từ thực tiễn cấp bách trong nước, mà còn dựa trên khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và kinh nghiệm thành công của nhiều quốc gia trên thế giới.
Căn cứ vào thực tiễn tại Việt Nam và kinh nghiệm của các nước, đặc biệt là theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí đề nghị Quốc hội xem xét để tăng ngay, tăng mạnh và tăng thường xuyên thuế đối với mặt hàng thuốc lá.
Đại biểu Quốc hội đề nghị Quốc hội xem xét để tăng ngay, tăng mạnh và tăng thường xuyên thuế thuốc lá và cụ thể thì theo biểu thuế tiêu thụ đặc biệt ở Điều 8 trong dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi).
Việt Nam nằm trong top 15 quốc gia hút thuốc lá cao nhất thế giới, ĐBQH đề nghị tăng ngay, tăng mạnh và tăng thường xuyên thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá.
Theo ĐBQH Nguyễn Anh Trí, tăng thuế thuốc lá cao và tăng thường xuyên được các quốc gia trên thế giới đánh giá là một chính sách cùng thắng.
Bộ Y tế và các chuyên gia tiếp tục đề xuất tăng thuế thuốc lá nhằm giảm tỷ lệ người hút tại Việt Nam.
Theo ĐBQH, việc tăng thuế thuốc lá cao và tăng thường xuyên được các quốc trên thế giới đánh giá là chính sách cùng thắng (win – win), thắng trong bảo vệ sức khỏe người dân và thắng trong tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước.
Tiến sĩ Angela Pratt, Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, trao đổi về tác hại của thuốc lá, cũng như những khuyến cáo trong việc đánh thuế thuốc lá tại Việt Nam.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), giá 1 bao thuốc lá ở Việt Nam đứng gần thấp nhất trong khu vực Tây Thái Bình Dương. Điều này khiến người có thu nhập thấp và người mới hút, kể cả trẻ em hay trẻ vị thành niên đều rất dễ tiếp cận với thuốc lá. PV Báo PNVN có cuộc trao đổi với ThS.BS Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá - xung quanh vấn đề này.
Sản lượng thuốc lá tiêu thụ ở Thái Lan ít hơn 1/2 so với sản lượng tiêu thụ ở Việt Nam nhưng doanh số thu thuế từ thuốc lá lại cao gấp 3 lần. Sản lượng thuốc lá tiêu thụ ở Philipines cũng thấp hơn đáng kể so với Việt Nam nhưng doanh thu từ thuế cao gấp hơn 4 lần. Điều này cho thấy, tỷ lệ thuế Việt Nam còn rất thấp và nếu tăng thuế thì nguồn thu ngân sách sẽ tăng lên rất đáng kể.
Tăng thuế thuốc lá sẽ giúp đạt mục tiêu kép về giảm tỷ lệ sử dụng, giảm bệnh tật và tử vong, đồng thời giúp tăng cho ngân sách nhà nước. Đây là ý kiến của bà Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tại Hội thảo chia sẻ thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá do Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá tổ chức ngày 8/5, tại Hà Nội.
Nhiều phân tích chuyên sâu gần đây từ các cơ quan nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy việc tăng thuế thuốc lá là một lựa chọn kinh tế hợp lý, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững, củng cố ngân sách và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Cách đây vài năm, tôi có dịp trò chuyện với một người bạn học cũ đang là bác sĩ ung bướu đã làm việc gần hai thập kỷ ở một bệnh viện tuyến cuối. Anh kể về những bệnh nhân nam ngoài 40 tuổi, vẫn còn trẻ và đầy khát khao sống, nhưng đã phải đối mặt với chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn muộn.
Giải pháp tăng thuế thuốc lá được các chuyên gia đánh giá là hiệu quả kép khi vừa giúp giảm tiêu dùng, giảm bệnh tật, vừa tăng nguồn thu cho ngân sách.
ThS.BS Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) nhấn mạnh: Tăng thuế thuốc lá sẽ giúp đạt mục tiêu kép về giảm tỷ lệ sử dụng, giảm bệnh tật và tử vong, đồng thời giúp tăng cho ngân sách nhà nước.
Từ năm 2008 đến 2019, Việt Nam đã ba lần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá. Tuy nhiên, mức tăng còn quá thấp và khoảng cách thời gian giữa các lần điều chỉnh quá dài, không đủ để tác động đến hành vi tiêu dùng.
Khuyến nghị của WHO, để đạt được các mục tiêu của Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030, Việt Nam cần áp dụng phương án tăng thuế mạnh hơn so với các phương án của Bộ Tài chính. Cụ thể, WHO và Bộ Y tế đề xuất áp dụng thuế tuyệt đối theo lộ trình để đạt 15.000 đồng/bao vào năm 2030 thì sẽ thu được 46,4 nghìn tỷ đồng vào năm 2030.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá đã và đang gây ra gánh nặng bệnh tật và tử vong sớm tại Việt Nam, với hơn 100.000 ca tử vong do thuốc lá mỗi năm, trong đó 84.500 người tử vong/năm do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do tiếp xúc thụ động với khói thuốc.
Theo các chuyên gia dù thuế đã tăng, giá thuốc lá ở Việt Nam vẫn rẻ, khiến việc kiểm soát tiêu dùng kém hiệu quả, để lại nhiều hệ lụy về sức khỏe cộng đồng, do đó cần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá.
Tiêu dùng thuốc lá ở Thái Lan khoảng 1,7 tỷ bao/năm (chưa bằng một nửa Việt Nam), nhưng doanh thu thuế đạt 2,1 tỷ USD, cao gấp gần 3 lần nước ta. Ở Philippines, thuế thuốc lá chiếm 71% giá bán lẻ, tỷ lệ hút thuốc giảm 19%.
Với hơn 15 triệu người hút thuốc, Việt Nam tốn khoảng 108.000 tỷ đồng mỗi năm cho chi phí y tế và tử vong sớm liên quan thuốc lá. Theo chuyên gia, tăng thuế thuốc lá là giải pháp hiệu quả, kinh tế để giảm tiêu dùng, cải thiện sức khỏe cộng đồng.
Tỷ lệ thuế thuốc lá trên giá bán lẻ ở Việt Nam chỉ 36%, quá thấp so với khuyến cáo của WHO mức 75%, khiến việc sử dụng thuốc lá dễ dàng. Mỗi năm, Việt Nam phải chi trên 200 nghìn tỷ đồng cho y tế và môi trường do thuốc lá.
Liên quan đến vấn đề tăng thuế thuốc lá, các chuyên gia khẳng định điều này không gây ảnh hưởng đến nền kinh tế như nhiều người lầm tưởng.
Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) được Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 8 vào tháng 10/2024, dự kiến thông qua tại kỳ họp thứ 9 tới (tháng 5 - 6 năm nay), trong đó đề xuất nâng mạnh thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có giá thuốc lá rẻ nhất trên thế giới. Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) dự kiến được Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, trong đó sẽ điều chỉnh tăng thuế đối với mặt hàng thuốc lá.
Tỷ lệ thuế thuốc lá tại Việt Nam tính theo giá bán lẻ chỉ chiếm 36%, thấp hơn nhiều so với các quốc gia có thu nhập trung bình và thấp hơn nhiều so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) là 70-75% giá bán lẻ.
Bên cạnh việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá, cần có thêm nhiều giải pháp để giảm tỷ lệ người hút thuốc.
Theo ước tính của Hội Kinh tế Việt Nam năm 2022, tổng chi phí liên quan đến khám, chữa bệnh, ốm đau và tử vong sớm do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá là 108.000 tỷ đồng/năm (tương đương 1,14% GDP của năm 2022). Con số này lớn hơn gấp 5 lần so với đóng góp của nguồn thu thuế thuốc lá cho ngân sách quốc gia.
Chuyên gia y tế và chính sách đều đề xuất áp thuế tuyệt đối 5.000 đồng/bao từ năm 2026 và tăng lên 15.000 đồng vào năm 2030 để giảm tiêu dùng thuốc lá.
Ông Phạm Văn Long, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh đất nước đang hướng tới phát triển bền vững, nâng thuế thuốc lá là một nước đi lợi cả đôi đường: Vừa giảm người hút, vừa khỏe dân, lại vừa tăng thu ngân sách.
ThS. BS Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ phòng, chống tác hại thuốc lá mới thông tin về hậu quả của việc tiêu dùng thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế, xã hội, môi trường. Vị chuyên gia này nhận định, giá 1 bao thuốc lá ở Việt Nam thấp nhất, do vậy người có thu nhập thấp và người mới hút, kể cả trẻ em hay trẻ vị thành niên đều rất dễ tiếp cận với thuốc lá.
Theo ước tính sơ bộ của Hội Kinh tế Y tế Việt Nam năm 2022 người Việt Nam tiêu tốn số tiền tương đương 1,14% GDP do các bệnh liên quan đến thuốc lá.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến các chính sách tài khóa vì sự phát triển bền vững, tăng thuế thuốc lá là một giải pháp được khuyến nghị mạnh mẽ nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ, cải thiện sức khỏe cộng đồng, đồng thời tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Tỷ lệ người hút thuốc lá cao tại Việt Nam đang để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng về mặt sức khỏe, kinh tế và xã hội. Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến các chính sách tài khóa vì sự phát triển bền vững, theo giới chuyên gia, tăng thuế thuốc lá là một giải pháp được khuyến nghị mạnh mẽ nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ, cải thiện sức khỏe cộng đồng, đồng thời tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Đây là ý kiến của ThS.BS. Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá (Bộ Y tế) - tại buổi tập huấn 'Một số tác động của việc tăng thuế thuốc lá tới sức khỏe người dân và phản ứng của thị trường'.
Tăng thuế thuốc lá sẽ tác động trực tiếp vào túi tiền của người tiêu dùng, nhưng là cần thiết để giải quyết bài toán nan giải về sức khỏe và kinh tế tại Việt Nam.
Theo những phân tích đa chiều, việc tăng thuế thuốc lá là 'liều thuốc đắng' nhưng cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tăng năng suất lao động và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.